Bac: Fk AA To I cQ 
fuit. quam maxime ‘a Nobiliffimis Societatis In- difche Compagnie wyzelyk Che DN is aan die 
dicz reétoribus illis, qui hanc profitentur artem & geen, wiens ampt en pi ofe[fie zulks is. 
aee bane pro virili thefaurum hunc publice . Jk, wor my, ofere dit myn gering talent voor H ge- 
dedico faluti & commodo, qui mihi haud parvo mene beft, het welk my geen kleine moeyten, onkof en, 
conftitit labore, tzedio, ac fümtibus , hoc tamen en verdriet. veroorzaakt heeft, en my egter tot lujt en 
ipfum gaudium & voluptatem mihi adferet, fi in- vermaak dienen zal, als ik verjíaa , dat het den Lezer 
tellexero, Leétoribus placere , incitabitque me, ut eenig genoegen geefs , ook my aanporren-, om myne 
reliquas meas chartas de Animalibus terreftribus , andere Cartabellen y van land , lugt , en Lee-gediertens, 
üereis, & marinis, ut & de Conchyliis & Minerali- hoorentjes , | Schulpen, en mineralen , die men in deze 
bus , que in hifce inveniantur infulis , fi Deus mihi Eylanden vind, zo my God "t leven fpaart, in order te 
vitam porro largiatur , in ordinem redigam, atque brengen, en de wereld mede te delen. ` 
in publicum emittam. yer ae 
Dum vero nova quzdam , quum Herbarium hoc | dat ! 
jam eflet elaboratum , ad neam pervenere notitiam, was, my nog eenige dingen ter kenniffe zyn gekomen, 
gua antea mihi fuere ignota, de quibusdam fcilicet die ik te voren niet geweten heb, aangaande vele en 
herbarum qualitatibus nec mihi integrum effet ça- merkelyke eygen/chappen der “kruiden , en `t egter my in 
pita continuo mutare vel denuo defcribere , hinc po- deze fiaat met mogelyk was de Capittelen t elkens te 
tius forma Appendicis ca fuo fubjunxi capiti, que breken, en te. bermaken, zo heb ik dezelve dingen agter 
Leétor ita eftimabit, ach ipfi textui-forent inferta, aangevoegt, in maniere van bywoegzels , op yder Capit- 
unde factum fuit, ut quedam capita non tantum tel, die den Lezer dan gelieve aan te nemen, als of bet 
aucta, fed & etiam mutata, & correcta fint, itaut den regten text was , dewelke in zommige Capittelen 
appendix illa operis tranfcriptione textui fit infe- daar door niet alleen. vermeerdert; maar ook dikwils 
renda. verandert , en verbetert word, zo dat men dezelve ver- 
betering by verfchryving van't werk in de text zal moe- 
| ; | ten invoeren. SR 
In quibusdam locis qugedam addidi pps ipfam Hier en daar heb ik ook eenige dingen ingemengt , die 
plantarum hiftoriam non pertinent, fed forte for- tot de Hiftorie der planten niet dienen, maar by gelegent- 
Deeg rine > ut & fimul illorum notitiam Leétor beit daar in geflopen zyn, op dat den Lezer daar van ken- . 
habeat , 
Lob inbecillitatem fummamque feneétutem nife mag hebben, indien ik, wegens myne fwakheit en 
promiffos fübfequentes libros perficere non daretur. ouderdom de voorfz: 
uaeraom de voorfz. beloften van de refterende boeken niet 
v | | KEE vermogens mogt zyn te voldoen. Tú 
Denominationes locorum, in quibus ipfæ pro- In ’t benamen der plaatzen, daar de pl 
veniunt plante, explicare quodammodo debeo,to- moet ik my ook wat verklaren; want ge "Oof - Ir 
tam enim Indiam divido in Indiam veterem , & In- veerdeel ik, in oud-Indien , en water-Indien: Oud Indien 
diam aquofam. Vetus India ex vulgari ufu iterum werd ma "t gemeen gebruik wederom verdeelt in Indiam 
dividitur in Indiam 
nam dictam, & in Indiam extra ,quere- extra Gangems-begrypende bet refterende deel van groot 
Mtas Sep ete Afie ajoris partem. aborien- Afia beoojien de Ganges tot aan de Zee toe , daar ‘in 
` Sa 
tali-Gangis parte ufque in mare, in qua fite funt Bengale, Aracan, Malacca, Siam , en Cambodia &e. 
Bengala, Aracana, Malacca, Siama, &Cambodja_leggen. Door water-Indien verftaa ik/t refterende deel 
&c. Per Indiam aquofam intelligo caeteros Indie van Ooft- Indien , bezuiden en beooften Malacca gelegen, 
tractus ad partem Kan & Orientalem Malac- in ontelbare grote „en kleine Eylanden beftaande , daar de 
ce fitos, ex innumeris majoribus minoribusque in- Maleytfe taal in 't generaal gebruikt word, hoewel yder 
fulis conftantes, ubi Lingua Malaienfis in vulgari Eyland in.'t bezonder nog ver/cheide Inlandfe en eygene 
eft ufu , licet quevis infula fuas & alias-vernaculas talen heeft. e cr. 
adhibeat linguas. EE 
Terwyl nu, na dat dit werk al in’t net gecopieert 
intra Gangem , hodie Indofta- intra Gangem , beden Indoftan genaamt, en Indiam 
»Aquofa hec India incipit a Sumatra per Javam 
& reliquas majores infulas in longo tra&tu ad Orien- 
tem fele extendentes , quem. Fuwlius;Scaliger lepi 
mundi palpebram vocat, feque dein ini n 
infulis ad Eurum fitis ad Borealem Septentriona- 
lemque partem, quique per Moluceas tranfit, & 
verfus Septentrionem terminatur in. infulas Pbilip- 
pinas feu Manilhen/es. In extrema hac India aquofa 
verfus Orientem fita funt tria inperia,-Amboina , 
Molucce, & Banda, que ad Orientem terminan- 
tur, & a mari Auftrali feparantur terra, Nova Guinea 
dicta, queque arbores etiam transmifit ad hujus 
operis perfectionem , uti inter alia id patet Libr. 2. 
in Capite de Maffoy. cortice. 
Monendi porro funt Lectores, quo modo Bar- 
bara nomina Latinis litteris exprefla „fint pronun- 
cianda , vocalis nempe U pronuncianda. eft. ut. Qe 
Belgarum, vel inftar Germanorum U. Tsja legen- 
dum eft ut Germanorum Tjcha vel Portugallorum 
Cha. Si.in Sincnfibus vocabulis linea transverfalis 
ut 4 , per nafum pronuncianda eft tanquam U-g adef- 
fet, uti Galli faciunt in omnibus iftis verbis, que 
cum X terminantur, vel Hebreei, Arabes, éz Aethio- 
pes cum littera din. Reliqui accentus, qui Circum- 
flexi, Graves, & Acuti dicuntur , atque. quibusdam 
in. locis fupra. nomina funt notati, notam gerunt 
pro- 
1 eM ZA 
Dit water Indien begi 
en de re ve UBETI NYA 
anden', in een lange ryg na 
elke Julius Scaliger aardig 
=r 
So 
g v 
trekkende , dew 
| de oogleden des werelts noemt , en kromt zig daar na 
met de Zuyd-oofter Eylanden naar "t. Noorden , en Noort- 
weft, door de Moluccos , en eyndigt in °t Noorden met de 
Phifippinfe of Manilhafe Eylanden. ` In den uiterften 
hoek van dit water-Indien naar "t Ooflen, zyn gelegen 
de drie gouvernementen , Amboina , de Moluccos , en 
Banda ; dewelke. na "t Ooften befloten, en van de Zuyd- 
Zee afgefcheyden werden door ’t land, "t gene men No- 
va Guinea noemt, en het welke al mede eenige bomen 
gezonden heeft tot “opmakinge van dit werk, gelyk on- 
der anderen Lib. 2. in't Cap. van Mafloy te zien is. 
Nog dient tot waarfchouwing van den Lezer a boe 
men de vreemde namen, die met Latynfe letteren ge- 
Jchreven zyn , pronuncieren zal, te weten den vocadl 
U , moet men uitfpreken „ gelyk den Nederlandfe Oe , 
of der Hoogduyt/chen-haar U. Tsja moet men lezen » g6- 
lyk de Hoogduyt/che Tfcha , of de Portugezen Cha. 
Als: in de Sineeze namen een zulk dwers flreesje ftaat, 
gelyk d. moet men door de neus pronuncieren , als of 
er een U-g , mede onder liep , gelyk de Francen alle 
die woorden , die met- een X. termineren , of de He- 
breen, Arabiers:, en Mooren met de letter Ain doen: 
De, andere accenten, die men Circumflexüm ‚ Gravem, 
en 
