8 
Totus Calappae racemus cum omnibus etiam foliis 
Malaicenfibus peculiariter Palepa Nior dicitur. 
Vox Calappae etiam derivari poteft a Kelapb, quod ' 
Arabibus denotat decorticare, unde Kelipba cortex, 
integumentum, quia Calappa infigni tegitur cortice, 
ac multiplici indiget decorticatione , antequam ad 
interiorem liquorem perveniamus; iftud Kelapb Chal- 
daeis decorticare , tegmine fpoliare denotat, & Ara- 
bicum Galpbon operculum fignificat, omnia vero ifta 
nomina primitus defcendunt ab Hebraeo Zlleph , id 
eft texit, obtexit. Licet enim vox Calappa e Javana 
lingua fit, notandum tamen eft, Javanos & Malai- 
cenfes multa ex Arabica & Hebraea defumpfiffe vo- 
cabula. pud 
An illa, quam Theopbr. lib. 1. Cap. 16. defcribit fo- 
lio effe arundinaceo, eadem fit cum Coco Indica , af- 
firmare non aufim, licet nomina maxime conveniant, 
& Palma Indica etiam in regionibus Aegypto vicinis, 
nempe Trogloditica, & Aethiopia nafcatur; Ipfa Theo- 
phrafti verba dabo , & difcrimen relinquo indagan- 
dum iis, qui regiones illas perluftrant. Is igitur pri- 
mo Jib. 1. Cap. 18. ait, Coccum effe folio arundinaceo, 
ut Palma, deinde lib. 2. Cap. 8. dicit Coccas jurimas 
in Aethiopia nafci fruticofas, non uno caudice, fed 
pluribus, & interdum aliquo modo conjunctis, virga 
minime longa, fed cubitali tantum, levi coma cacu- 
mini adnexa, fructum figura, magnitudine & fapore 
diverfum , caeteris vero praeftat , quae rotunda for- 
ma guftuque fit gratiore, fed minus dulci. Eousque 
Theophr. lib. 2. 
Plinius haec aliter legit, quem vide. lib. 13. Cap. 9. 
Alia eft arbor Cuciofera vocata , quae in Aegypto 
nafcitur, & Palmae fpecies eft, de qua vide Theopbr. 
lib. 4. Cap. 2. 
An haec Palma Indica veteribus fuerit nota, plures 
dubitant fcriptores : Palma Cypria Theopbrafti vix effe 
oteft, quum arbor Calappus numquam! eo usque ad 
orealem vel Occidentalem crefcere obfervetur pla- 
gam, fed quum apud Theopbraftum , Arrianum , Stra- 
Ke Plinium, aliosque veteres feriptores legatur , 
in India excelfiffimas crefcere Palmas , quae magni 
funt ufus, unde nempe vinum, mel, panis, acetum, 
aliaque confici poffunt , de nulla alia arbore meo 
uidem judicio id intelligi debet, quam de Calappo, 
um vera Palma Dactylifera in tota India, a parte 
Orientali Indi fluvii, & inter Tropicum Cancri fita, 
exotica fit, ubi haec Palma Indicafola praedominatur, 
interim fciendum vel notandum eft, veteres fcripto- 
res plurima de hifce duabus arboribus confudiffe à 
forte per nominum confonantiam feduétos, tribuen- 
‚tes uni nempe illud, quod alii competit arbori. Sic 
etiam monendum eft, quod in Horto Malabarico no- 
men hujus arboris, figurae ejus jun&um, quatuor di- 
.verfis exprimatur linguis , Latina nempe, Arabica, 
.Mallabarica, ac Bracmana, intelligas au oportet 
tres has priores linguas unum tantum habere nomen, 
Tenga nempe, litteris modo Latinis , Arabicis, & Ma- 
labaricis expreflum, ne quis putet nomen Tenga elle 
bonum vocabulum Latinum, aut Arabicum. 
` Juxta teftimonium O. Dapperi in Africae defcript. 
vocatur Calappus haec in Madagafcara Voaniou,, quod 
.cum Malaicenfi & Amboinenfi vocabulo proxime con- 
venit, & in aliis pluribus occurret poftea nominibus. 
Rariflimae ibi funt hae arbores , ac juxta incolarum 
teftimonium penitus olim ignotae , fed ante quinqua- 
ginta vel fexaginta circiter annos modo ibi proger- 
minarunt per nuces aliis ex regionibus per maris flu- 
xus in litusforte fortuna projectas, quod verofimile 
admodum videtur; dum femper fere ad litus maris 
tales invenias nuces Cocos flu&uantes , vel in illud 
‘projectas. 
OBSER- 
HERBARIIAMBOINENSIS 
Liber I. Cabut I. 
Een geheelen Calappus-tak met bladeremen al, wort by 
de Maleyers in "t byzonder Palepa Nior genaamt. 
Het woort Calappa kan ook afgeleit worden van Ke- 
laph, bet geen by de Rabynen betekent affchillen , waar 
van Kelipha een baft, of bekleetfel, om dat de Calappus- 
noot met een zware bajt bekleet is, en veel affchillen nodig 
beeft, eer dat men tot bet binnenfte vogt geraken kan. Het 
zelfde Kelaph wort by de Chaldeén mede door affebillen of 
door bet bekleet/el aftrekken genaamt. Het Arabifche Gal- 
phon betekent een dekfel, dog alle deze woorden ftammen 
af van bet Hebreeuwjche Meph, dat is; by beeft bedekt, 
bekleet. En fcboon bet-woort Calappa uyt de S'avaanfcbe 
taal oorfpronkelyk is, zoo moet men nogtans weten, dat de 
Javanen en de Malleyers veel woorden ontleent bebben uyt 
de Arabifche en Hebreeuw/che taal. 
Of die geene , dewelke Theophraftus in bet eer: Boek, 
Capittel 16. be/chryft met een bladt aan bet riet gelyk, des 
zelve zy met de Indifche Cocus, durf ik niet toeflemmern , 
Jeboon de namen zeer overeenkomen eh de Indifche Palm: 
boom ook groeit in de Landen grenzende aan Egypten, te 
weten in Aethiopie , enzi ` Ik zal de woorden ban Theo- 
phraftus bier zelwe ter nederftellen, en bet onderzoek over- 
laten aan de geene, die die Landen bezigtigen. Deze der- 
balven zegt in zyn eerfte Boek, Capittel agttien, dat 
de Cocos is met een bladt als van bet riet, en daar na in bet 
tweede Boek , Bio? agt zegt by, dat ’er veel Cocos 
groeit in Aetbiopie firuyksgowyze , niet met een fram „maar 
met veele en dikmaal te zamengevoegde firuyken met geen 
lange takken ofte roeden, maar flegts 200 lang als een el, 
met een kleyne kruyn in den top , dat de vrugt daar van in 
grootte; figuur en [maak verfcbillen „dog dat boven den an- 
dere uytmunt , die ront is, alzoo die Jlerker van fmaak is , en 
minder zoet. Dus verre Theophraftus in zyn taveede Boek. 
- Plinius leeft dit anders, welken zie in zyn dertiende Boek, 
Capittel negen, zeggende een ander is de boom Cuciofera 
enaamt , elke in Egypten ‘groeit „ en een zoort van 
Dadel-hoom is, waar over zie Tieoplümíus in zyn vier- 
de Boek, Capittel twee: ` : Rett hal] 
Of deze Indiaanfcbe Palm-boom aan de Oudenzy bekent 
eweeft, wort by de Schryvers in twyfel getrokken. De 
alma Cypria Theophrafti kan bet niet zyn, dewyl den 
Calappus -boom nooyt zoo ver om bet Welten en Noorden 
gro ; maar als men by Theophraftus , Arrianus > Stra- 
0 , Plinius , en andere oude Schryvers leeft , dat in Indien 
zeer booge Palmen » Broeyen, waar van men veelderley ge- 
bruyk beeft , inzo beyt dat men wyn, booning , brood, 
azyn, enZ: daar van maken kan, moet zulks mynes 00T- 
deels van geen andere 3 dan van den Calappus «boom. ver- 
ftaan worden, dewyl den ze Palm of Dadel - bogm in 
goni? Indien beooften den Indus , en binnen den Tropicus 
ncri gelegen » uytlandig is, alwaar deze Indiaanfche ' 
zoorte alleen domineert „dog moet men mede weten, en ver- 
dagt zyn , dat de oude Schryvers veele din en geconfun= 
deert bebben van deze twee boomen; “mile ien door de 
gelykbeyt der namen verleyt zynde; den eenen toe/chryven- 
de bet geene eygentlyk den anderen toekomt : zoo dient ook 
tot waar/chouwing, dat de naam dezes booms in de figuur 
van de Hortus ALABARICUS , wel in vierderley talen 
uytgedrukt flaat, te weten Latyn, Arabis, Mallabaars, 
en Braminees. Dog men moet weten > dat de drie eerfte 
talen maar eenderley namen bebben > te weten Tenga, flegts 
met Latynfche , Arabifche , en. Malabaar/che letters ge- 
Jebreven, op dat niemant meyne, dat Tenga goet Latyn, 
= 
of Nor zy. 
/a "t fcbryoen van O. Dapper, in zyn be bryving van 
Africa, beet de Calappus op  Madagajc oes bet 
welk met "t Maleyt/che en Ambonfche Meer na overeen- 
komt , en in meer namen zal getoont worden: 
daar fcbaars , en volgens "t zeggen der Inwoonders by bun 
eertyts onbekent geef > maar voortgekomen uyt de vrug- 
ten van andere plaatfen , door de zee aan ftrant by geval ` 
opgeworpen, tzedert vyftig of feftig jaren berwaarts $t 
welk niet zonder groote waar/chynelykbeyt gefprooken is, 
=o men van tyd tot tyd aan ftrant eenige Kokosnoo- 
en vind. 
zy zyn al- 
A AN- 
