I. Boek. IV. Hoofdft. - AMBOINSCHE KRUYDBOEK, . ig 
inftar. Calappi junioris, excepto quod folia effent 
breviora & anguftiora. Cetere autem arbufcul& fen- 
fim decrefcebant, ita ut quedam tantum ex germine 
feu Majang provenirent, que cum ceteris numerate , 
numerum quinquagenarium conftituebant: Sane non 
fine fumma admiratione confpici poterat, quo modo 
truncus adeo gracilis, & excavatus valeret tot arbu- 
fculas in fua fuftinere coma atque nutrire; hincque 
concludi poffet , arbufculas has non omnes fimul, fed 
fenfim unam poft alteram natam fuiffe. Primus earum 
ortus erat germen aliquod feu Majang, vulgaribus Ca- 
lappi arboribus quodammodo fimile, per longitudi- 
nem autem profundius ftriatum, antica parte inflexum, 
& externe ex quatuor vel quinque planis ac fibi invi- 
cem incumbentibus vaginis feu crafiis foliis conítans, 
que in nullas extendebantur ramificationes , neque 
interne juli floriferi, feu fru&uum germina confpicie- 
bantur, uti id in aliis obtinet Majangis. Horum ce- 
rebrum Palmyt dictum erat continuatum , album, & 
edendo aptum , ex quo veri foliorum rami propullula- 
bant. Incole ex confueto more in trunco incifiones quas- 
dam fecerant, ut primos inde poffent carpere fructus, 
harum vero quadam adeo computruerant , prefertim 
inferiores, ita ut interne, quoufque manibus palpari 
poffet, nulla medulla, atque externus. tantum cortex 
detegi poffet , medulla forte ab albis comefta erat 
formicis, queque porro reftabat, itidem computru- 
erat, excepta forte parte, que ad cerebrum feu Pal- 
myt erat locata, illud enim integrum videbatur, fine 
quo arbor crefcere nec vivere poteft. Majorum plu- 
rime detruncabantur arbufcule , quas curiofi tran- 
{plantabant , ut tentarent, an hec mira confervari 
poffet fpecies, que per tres quatuorve menfes vigue- 
runt, poftea -vero interierunt, argumento, naturam 
monftra , feu abortus alere, ac propagare noluiffe. 
Hinc concluderem , rationes adduci poffe, unde- 
nam xcd hec multiceps fuam . traxerit origi- 
nem, defectu nempe medulle trunci, que vel a for- 
, micis albis fuit confumpta, vel per cadentes pluvias 
computruit ; unde nec fufficiens’ nutrimentum ad Ma- 
jang adduci potuit , ac proinde arbor nullos etiam 
roferre fructus, fed folummodo ramificationes folio- 
as explicare. Verum quidem eft, quod inveniantur Ca- 
lappi arbores, que in trunco obliquum habent fora- 
men unum alterumve perforatum, ac tamen fuos pro- 
ducunt fructus , quamvis, pauciores; an autem cum 
hac defcripta fint comparanda? que, uti dictum fuit, 
inferius nullam habebat medullam, fed ex folo-cortice 
nutriri, ac vivere debuit. 
Alter abortus provenit in Tuttekorin, ubi folum eft 
arenofum admodum, ex nuce Calappa a Dom. Rober- 
to Pu ue germina circa nucem in- 
fle&tebat, & in terram reclinabat, quo modo hec nux 
etiam verteretur, per terram tranfire debebat & ad: 
aliud progerminare latus, antequam rectum erigere 
poffet truncum. i 
Tales ’degenerationes in arbore Zagou etiam obfer- 
vantur, que aliquando humilis, ac tenuis eft trunci, 
& fuperius in tres plurefve dividitur comas, neque 
umquam etiam dat fructus , nec farinofam habet 
medullam. Hæ dicuntur nane, & ortum ducunt, fi ju- 
nior Zagou truncus nimium foliis ac ramis orbetur, Zag 
uod nimium circa hanc faciunt urbem , ubi fervi fine 
ifcrimine filvas Zagou arboris detruncant , ac va- 
ftant. 
Subfequente autem anno, quum ifta delinearetur 
arbor, plurimos jam dimiferat ramos , unde modo 
tribus quatuorve depingitur ramificationibus cum de- 
endentibus jülis , ac germinibus , quorum quedam 
in folia explicantur. 
EXPLICATIO 
- Tabule Tertie, 
Exhibentis Coccua monftrofam frondibus proliferis. 
Tom. I, 
pen. 
CAPUT 
kens kleender „ zoo dat zommige eer uit bet Scheutje of 
Majang quaamen : dewelke mede geteld zynde over de vyf- 
tig fluks uitmaakten , zynde niet zonder verwonderinge 
aun te Jchouwen, boe die magere „ en uitgeholde ftam 
zoo veele boompies in zyn kruin dragen, ik Sep e, VOe- 
den kon: en men konde daar uit afnemen, dat deze zyne 
boompjes niet teffens , maar met "er tyt Ceen na den ande- 
ren voortgekomen zyn: baren eerflen oorjpronk was een 
Scheuije of Majang, dat van de gemeene Calappus-boomen 
eenigzints gely& , dog in de lengte dieper geftreept, van 
vooren met een krul, en van buiten uit vier of vyf platte 
en op malkander leggende fcheeden, of dikke bladeren e- 
maakt, dewelke zig in geene takken openden, van Wë 
zag men geen bloeizel of fcbepfel van vrugten, gelyk in 
andere Majangs, maar een doorgaande wit Palmyt , goed 
om te eeien, en waar uit de regte en geblade takken ge- 
maakt wierden. De Inlanders badden , na gewoonte , in 
den ftam eenige keepen gemaakt „ om de eerfte vrugten daar 
af te balen , en waar van er zommige zoodanig ingerot 
waren , inzonderbeid de onderfbe, dat men van binnen zoo 
hoog men reiken konde, gantfch geen bert en. maar alleen 
de enkelde buitenfte {cbor{fe voelen konde, zynde milfebien 
bet bert , nagiffinge door de witte mieren uitgevreeten „en 
die daar ook nog aanwaren , bebalven aan de bovenfte Pal- 
myt , bet welk miffchien nog gebeel was, zonder ’t welke 
de boom niet leven kan. Daar wierden veele van de arootjle 
boompjes afgekapt , en uit nieusgierigveit verplant, om te 
zien of men dit wonderlyk geflagt onderbouden konde, en 
dewelke ook wel dry en vier maanden int leven bleven s 
maar daar na uitgingen , tot een bewys, dat de natuur 
geen misgevoorten voortteclen wil. 
Hier uit zoud’ ik nu meinen, dat-men reden geven 
waar door dezen veelboofdigen Calappus-boom Reichen 
2) , namentlyk door "t gebrek van "t bert des ftams, "t 
welk of door witte mieren vertéerd , of door 't indringen-” 
de regenwater verrot is: en waar door dan geen. - 
zaam voetzel in de Majangs konnende gebragt oord, 
zelve boom gevolgelyk gene vrugten , maar “wel tak- 
ken en bladeren beeft konnen voortbrengen. Wel is waar 
dat men Calappus-boomen vind, dewelke in den flam een. 
of twee doorgaande gaten bebben, en egter vrugten drá- 
gen, hoewel weinige , dog zyn die egter met dezen boom- 
niet Cice A ezeték als gezegt, van onderen 
antfch geen bert beeft , maar op de enkelde 
pe + Dom. d o Zo "s 
- Een ander misgewas beeft men gehad op Tuttekorin „daar 
een zeer zandig lant is , van een Calappus-noot door de 
beer Robertus Padtbrugge geplant , dewelke haar feben- 
tje dee Aa de noot been, EM M S aarde toe, 
men mo eerens zoo men wilde, zy mofte een geheelen 
Slag eles onder door de aarde, en op ü rie Gë we- 
der opkomen , wanneerze eerft een regten ftam formeerde. 
Diergelyken ontaardinge vind men ook aan den Zaguo- 
boom , dewelke zomtyts laag en mager van flam blyft , bo- 
ven in drie, of meer kruinen zig verdeelt, en noit vrug- 
ten of meeldragend merg voortbrengt : dezen noemd men 
onderblyfzels, en werden veroorzaakt , als men den jongen 
ou-ftruik te zeer van takken en bladeren berooft,’t welk 
al te ped Í rondom deze ftad, daar de flaven zonder 
onder/cheid de naafte Zagoe-bo[Jcben fcbenden , en uitkap- 
Int volgende jaar „als de voornoemde boom uitgeteikent 
wierde, badde by zyn meefte takken verlooren , wides: 
by maar met drie a vier afgebeeld Daat, nevens de af- 
e ciem Jebeutjes, waar van er zommige in bladeren zig 
opendoen. | 
AANWYZING 
Van de Derde Plaat, 
Verbeeldende een monftreufe Cararrus-Boom met veele weelde- 
rige Takken. ben's | : 
D V. HOOFD: 
