Me 
I. Boeki FI Hoofdft. 
quis decipiatur, nucleos veteris ac dure Pynangz in 
rotundarn poliri formam, ac poftquam per noctem in 
aqua, cui infufum fuit Lignum Colubrinum , mace- 
raverunt, tales vendere inperitis pro vera Hyftricide, 
feu Pedra de Porco , que, fi talis nuclei Pinange habeant 
magnitudinem , viginti & quinquaginta inperialibus 
immo pluris venduntur; differentia autem in colore 
ac fapore confiftit, ac facile percipitur ab iis, qui veram 
antea guftaverunt: Fi&titia enim madida fi fuerit fata a 
mucilaginofa magis eft quam vera. Oblongi Tepe nu- 
clei itidem poliuntur, atque cultrorum manubriis in- 
ferviunt, qui fine dubio pro raris itidem venduntur 
dendritis fpeciebus , ac duo tresve tales nuclei fibi 
impofiti manubrio inferviunt, 
Res fumma admiratione digna eft, quo modo vete- 
res Aegyptii fententiam fuam aliis fignificare potue- 
rint characteribus ex animalibus , elementis ; ac plan- 
tis &c. defumptis: uti illud notatur a Kircbero in Sina 
Illuftrata , part. 6. Cap. 3. Simili quoque modo Sinenfes 
antiqui talibus ex characteribus totam formaruntfcrip- 
turam, que a primo eorum rege Toi fexdecim fubiit 
uidem. mutätiones. Inter alia de quodam rege Xim- 
um narrat, illum fecundum feribendi modum inve- 
niffe defumptum ex herbarum , florum, radicum &c. 
figuris, vario modo connexis, quibus totum de aert." 
cultura conferipferat librum; Antiquus autem ac dit- 
ficilis ille fcribendi mos a Sinenfibus poftea omiffüs 
eft, ac if breviores mutatus characteres, uti quoque 
mos Aegyptius Hieroglyphicis litteris feribendi non 
diu viguit. Inter Indos vero, ac precipue in hoc O- 
rientali populo certum tamen obfervo modum, quo 
fententiam fuam aliis declarare poffünt, non litteris, 
vel characteribus , fed certis quibusdam foliorum, 
florum ac fructuum figuris , Paper quelibet pecu- 
liarem habet inter illos fignificationem ; & quamvis 
Grammatica Symbolica plurimum inter amatorium vul- 
gus atque fcorta ufurpetur, citare tamen eam hinc 
inde in hocce volui opere, ut ejus facetias demon- 
ftrarem in talibus nempe plantis, quarum fignificatio 
cum earum nomine ac adtributis convenit ;-exempla 
fint Calappus & Pinanga arbor. Ex teneris Calappi 
foliis, uti fupra capite tertio fuit notatum, quadrata 
pulvinaria Catupa diéta neétuntur , ac cotta réplentur 
Oryza. d autem hec vacua fola, vel laxe texta 
& alicui mifla, indicat amantes duas perfönas repu: 
diare fefe velle, vel, uti dicitur, fibi imponere. Simili 
quoque modo Pinanga ufurpatur ad amicitiam feu in- 
imicitiam declarandam: ac Siri ramulus , qui folia fua 
adhuc gerit, cum preparata Pinanga tali modo nexa, 
ut fingulum folium perfectam efformet Pinangam , mit- 
titur in boni affe&tus teftimonium, ac dicitur Siri feu 
Pinange-Lele: Item Pinang-Doekong ex viridi componi: 
tur Pinanga, ac tali modo decorticata, ut tripodem 
referat (quod haud facile defcribitur, quo modo id 
fiat) alicui miffa, invitationem confortii denotat, ac 
fibi mutuos fore patronos. Tota porro Pinanga , cujus 
cortex flofeulis ac circulis , fimilibusque eft excavatus 
figuris, ac Siri folia fimili efformata modo propenfum 
fignificant animum. Siri Pinanga vero, que nulla re- 
eta eft calce , ab uxore marito miffa, repudium in- 
dicat. Pinanga, cui aliquid plus folito additum eft, 
uti pili vel fibrille, tamquam incantata habetur , que 
alicubi pofita eft, ut illi, qui eam comedit, noxam 
adferat: Licet he artes ridicule videantur, ac gra- 
vi & ferio opere indigna ; noviffe tamen eas conducit 
hic loci in India illis , qui feminas frequentare folent, 
ne ab iis eludantur ac fallantur. — ' 
AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 37 
moet Wyders ook tot waarfchouwing dienen , op dat nie- 
mand bedrogen werde „dat men de korrels van oude en bar- 
de Pinang rond flypen, en dan, naa datze een nagt gele- 
gen hebben in water, " welk met Sangen-heut bitter ge- 
maakt i$, aan de onervarene verkoopen kan voor den op- 
regten Hyftricides, of Pedra de Porco, dewelke , bebben- 
de degrootte van zoodanigen Pinang-korrel, wel voor vyftig 
en xeftig ryksdaalders wert werkogt, dan bet onder/cbeid 
beftaat in de koleur en fmaak , en kan by de gene, die den 
opregteg geprocft bebben , wel gemerkt worden; «vant de 
gekonterfeite, nat gemaakt zynde , kleeft Sterker aan dan 
den opregten. De lankwerpige korrels werden ook wel ge- 
Jleepen , en daar uit zomtyts mes-begten gemaakt , en die 
men buiten twyffel dan ook voor rare fteenen verkoopt, 
werdende twee a drie korrels, op malkanderen gexet , tot 
een begt gebruikt. 
Het werd voor een verwonderen; waardig ding gebou- 
den, dat de oude Egyptenaren bare mening aan andere 
bebben kunnen te kennen geven door beelden , genomen van 
edierten, elementen, planten &c. gelyk men ook leeft by 
ircherus in zyn Sina Illuftrata, part ő. Cap. 3. dat de 
oude Sineefen door diergelyke beelden gebeele fchriften inge- 
Jield hebben, dewelke van baren eerften koning Toi af , wel 
zestienmaal verandert zyn. Onder anderen verbaalt by van 
eenen Koning Xim-Num, dat by de tweede manier van Jchry- 
ven hadde uitgevonden , gemaakt van beelden der kruiden, 
bloemen, wortelen &2c. verfcbeidentlyk door malkanderen 
Id en waar mede hy een gebeel boek van den akker- 
ouw zoude befcbreven hebben; dog die oude en moeyelyke 
manier van fchryven is daar maa door de Sineefen ver- 
laaten, en in kortere beelden verandert, gelyk mede de E- 
&yptifcbe manier , van Hierogtyphifche letteren te febry- 
ven, niet lange geftaan beeft. Dog onder de Indifebe, en 
inzonderbeid ERE Oofter/che Natie vind ik evenwel nog een 
zeekere manier , om malkander bare meining te ver[laan te 
können geven, niet door letteren, of figuuren „ maar door 
zekere bladeren , bloemen , en vrugten, waar van een yder 
onder baar een byzondere zin of etekening heeft ; en hoe- 
wel de Grammatica Symbolica meeft onder "t minne-vol- 
kje, en de vrouwen gebruikt werd , zoo beb ize egter 
bier, en daar in dit werk willen aanhalen, om bun aar- 
digheid te vertoonen, te weten in zoodanige planten, daar 
de beduidenis met bare naam en eygenfchap over cen komt; 
als byvoorbeeldt , de Calappus en Pinang-boom. Pan de jon- 
ge Calappus-bladeren worden , als boven Capittel 3. is gé- 
zegt , zeekere vierkante kuffens en > Catupa genaamt, 
en die met gekookte ryft gevuldt. Deze Catupa del, on- 
evuld, of zoo loffelyk gevlogten aan een ander perfoon wor 
dende gezonden, beduit dat twee minnende perfoonen mal- 
kander verlaten, of , gelyk men zegt, de zak geven willen: 
de Pinang werd insgelyks ook gebruikt tot te kennen gevi: 
van vriend of vyandfchap : en een Sire-takje, daar de bla. 
deren nog aan zyn , met toegemaakte Pinang , : 
gevlogten, dat yder blad een volkomen Pinang uitmaakt, 
wert gezonden, om wet affeltie te betoonen , en biet Siri- 
of Pinang-Lele: Item Pinan, Sege wert gemaakt van 
een groene Pinang , en zoodanig gefchilt dat by op drie , 
of vier voeten komt te ftaan , (°t welk niet wel te befebry- 
ven is , hoe dit gedaan wort) en deze aan malkanderen ge- 
zonden xynde, beduit een modiging tot converzatie , en dat- 
ze malkanderen dragen willen; wyders een gebeele Pi A 
wiens fcbor[fe met ka id bertjes, en diergelyke utt- 
gefneeden is, en de Siri-bladeren op gelyke manie? mede 
zynde geformeerd, beduit genegentheid: maar een Siri-Pi- 
nang van een vrouw aan een man gezonden, daar geen 
kalk in is, beduit, datze malkander verlaten willen. Een 
Pinang daar yets meer als ordinaris aan of in is, gelyk 
bairem , of worteltjes , werd voor een betoverde Pinang 
gebouden , die elders gelegt is om quaad te doen aan die 
gene , dieze nuttigt; en of nu wel deze konftjes belaggelyk, 
en in een ernflig werk onwaardig mogten fcbynen, 200 
konnenze nogtans die geenen, die bier in Indien met bet 
vrouw-volk moeten verkeeren , te paffe komen, ten min- 
Jien om niet bedrogen te werden. 
Bá VIL 
