f 
t4 
mandis , fortiter autem fricari ac poliri debent, ante- 
quam fint glabra ac fplendentia. — : 
Huic arbori affinis quoque eft Licuala , in Macaflera 
erefcens , que femper eft fruticofa ‚ac nunquam in ar- 
borem- excrefcit, folium itidem adeo eft extenfum ‚in 
minores tamen ac latiores divifum quam Saribus, in 
duodecim nempe aut ee radios , qui iti- 
dem ad centrum feu pediculi finem funt divifi, ad fi- 
nem late ferrati ac quafi abrupti, qua in re cum Lon- 
taro filveftri conveniunt, Folium ejus in diametro tres 
eireiter pedes amplum eft, ac radii adeo profunde funt 
incifi, ut nullus conjungatur: qui character in Licua- 
la folummodo obtinet. Pediculi feu ramificationes digi 
tum minorem fant craflæ, ad margines leviter fpinotæ, 
fed non pungentes; multum in Borneæ plaga Orientali 
crefcit in Sabure Provintia, uti & in regionibus Man- 
daræ,& Celebis ; atque ejus folia adhibentur uti fupra 
de Saribi foliis fuit dictum, ad obvolvendum Tabacum 
& Dupam. In Java ac Mandura eadem quoque Inveni- 
tur planta nomine Saribu nota, que humilem habet 
truncum, cubitum altum ac crus eraflum ; tam altz au- 
tem arbores inftar Ceramene Saribi ibi non occur- 
runt, inveniuntur autem ille in Baly ac Jave parte 
Orientali. oe 
In Rumpbii appendice bec adduntur. 
In Horti Malab. part. 3. Fig. 1. mira defcribitur ar-, 
bor Codda-Pana , Latinis Palma Indica Montana, Por- 
tugallis Arbore de Sombreiros vocata, quz quoad folia 
magnam cum Saribo noftra habet convenientiam , il- 
liusque coma frugifera cum noftra Sagow arbore con- 
venit , verum ab utrisque tantum differt, ita ut diver- 
Sa fit habenda fpecies. 
EXPLICATIO 
Quz exhibet Corypham foliis radiatis‘, Saribum Rumphio di- 
? Cam , & Cap. 8. defcriptam. - * ž 
OBSERVATIO 
uam proxime convenit cum Codda-Panna 
H. Malab. Tom. 3. È 1. ad 12, cujus Synonyma dedi in Thef. 
Zeyl. pag. 181. que in Hort. Cliff. p. 482. vocatur CORYPHA 
frondibus “sa i P ES plicatis , interje&o digitis filo; 
wë in Royeni Fl. Leid. Prodr. p. 4. l 
* 
SaRIBUS hec 
| Li CUALA ARBOR in Rumphii Auttua- 
rio, capite Quinquagefimo quinto, latius 
fequenti defcribitur modo. 5 
E 
Hac eft Saribus Pumila lib. 1. fupra breviter defcrip- - 
ta, dum autem poftea anno 1694. in vicina nobis Boe- 
ro inventa fuerit , exactiórem ejus tradam defcriptio- 
nem: Truncum gerit ulnam circiter altum, vix bra- 
chium craflum , in articulos divifum inftar Nibi feu 
Pinangz Silveftris, lignum vero ejus non eft durum. 
Superius hic truncus in fex dividitur ramos, quorum 
quisque fex ulnas eft longus, vix digitum eraflus , trian- 
gularis , fuperius plano infculptus ulco, inferius dorfo 
plano, inferior autem. ejus dimidia pars ad margines 
angulares acute ferrata eft , dentesque feu E 
aréte jun&z funt, quisque ramus ad fummum folium 
p expanfum , atque in radios divifum , qui omnes ad 
hum ortum feparantur. Laterales hi quatuordegim ra- fi 
dii funt angufti & non ultra tres digitos lati, fuperius 
obtufi & quafi difrupti, nervis conftantes quatuor longi» 
tudinalibus firmis, qui inferius concurrunt ; medius vero 
radius peculiare videtur conftituere folium, viginti qua- 
tuor immo feptem fzpius pollices longum fuperius pe- 
dem latum, tredecim ac quatuordecim longitudinales 
gerens coftas , quarum una fuperiore & altera inferiore 
rotuberat parte „unde folium inftar charta complicari 
teft. In fene&ute Majang feu furculus oritur tam 
gus ac rami, qui inferius vaginis quibusdam eft ob- 
volu- 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber I. Caput VIII. 
om kleine kofferties van te maken, maar xy koften of ver- 
ey/chen een flerk boenen, eer menze glat krygt. 
-Tot dezes booms maag [chap kan men ook brengen de Li- 
cuala , op Macaffer wajlende, "t welk altyt een firuik 
blyft, en nooit een volkomen boom wert, bet blad is mede 
zoo uitgebreit, dog in minder en breeder ftraalen dan de 
Saribu, te weten in twaalf „ of veertien, dewelke ook ge- 
fcheurt zyn tot bet centrum of hooft van den tak toe; aan 
de eynden breed gezaagt , en-als afgebrooken, waar in zy 
met de wilde Lontar overeenkomen. Het blad is in zyn 
diameter fchaars drie voeten breet; en de ftraalen zyn zoo 
diep gefneeden , dat daar van geene aan den anderen bangt, 
welk kenteyken de Licuala ook maar alleen beeft. De 
fleelen of takken zyn een kleine vinger dik , aan de kanten 
een weinig gezangt » dog niet fteekende. Zy waft veel op 
Borneos Ooft-kant in de Provintie Sabure , als mede in de 
landen van Mandar op Celebes „en zyne bladeren werden 
gebruikt, als boven. van de Sariboe is gemelt , tot bet be- 
winden van Tabak en Dupa. Op Fava en Madura is mede 
dezelfde plante , dog alleen onder den naam van Saripoe 
bekent , om datze een lage ftam krygt, van omtrent een 
cubitus boog , en. een been dik, dan zulke booge boomen, 
als den Ceramfchen Sariboe y beeft men aldaar niet , dog 
vintze nog al op Baly, ende de Ooft-kant van java. ' 
In de Appendix van Rumphius wert dit "er bygevoegt. 
In bet derde Deel van de Hortus Malab. Fig. 1. wert 
een wonderlyke boom Codda-Pana , in’t Latyn Palma In- 
dica Montana, by de Portugeezen Arbore de Sombrei- 
ros genaamt , befchreven „ dewelke voor zo verre zjn blade- 
ren betreft , met onze Saribus groote overeenkomft beeft , en 
deszelfs vrugtdragende kruin komt met onze Sagou-boom 
overeen „ dog verjchilt van beide zoodanig , dat ik bem voor 
` een byzondere zoorte boude, 
O UYTLEGGING 
Pande Achtfte Plaat. 7 
Dewelke verbeeldt de Corypha met geräaderde bladeren, dewelke 
Saribus van Rumphius genaamt, en op bet 8. Capitt. befebre- 
AANMERKING 
Deze Saribus komt zeer naa met de Coppa-Panna H. Malab. 
derde Deel Tab. 1. tot 12. over een, welkers benaminge ik ge- 
geven beb in myn Thef. Zeyl. pag. 181. dewelke in de Hortus 
Cliffort. pag. 482. CORYPHA frondibus pinnato-palmatis , pli- 
catis, interjeêto digitis filo genaamt wert, als mede in de Fl. 
Leid. Prodr. van A. V. Royen pag. 4. 
De Licuala-Boom wert in het vyf-en-vyf- 
tig fle Hooftftuk van het Auttuarium van 
_. Rumphius op de volgende wyze verders 
 befchreven. > 
Dit is een Saribus Pumila boven hb, 1. befcbreven , 
dog dewyl by anno 1694. mede op ons naabuurig Boero ge- 
wonden is , zoo zal ik bem wat uitvoerlyker befchryven. 
Hy gewint een flam omtrent een adem boog en [cbaars een. . 
arm dik, in leeden verdeelt als Nibun of wilde Pinang , 
dog van geen bard bout. Boven verdeelt by zig in 6. take 
ken, yder 5. en 6. vademen lank en fcbaars een pink dik, 
driexydig , boven met een vlakke gent , beneden met een 
vlakke rugge, dog de agterfte belft van deze tak, is aan 
de twee kanten fcberp gezaagt, en de tandjes of doornen 
Baan digt by malkander , yder tak draagt een uitgebreid 
en in Ys. ftraalen gefpleten bladt , allg van malkander 
afgezonderd tot den agterften oor/pronk toe. De 14. zyde- 
raalen zyn [malen niet boven 3. vingers breed „vanvoren 
stomp als fchielyk afgezaagt, en met vier flyve zenuwen 
in de lengte die agter 'zamen ftooten. De middelfte ftraal 
Schynt een byzonder bladt te yn 24. en 27. duimen lank, 
van voren een voet breed , met 13.en 14. ribben in de leng- 
te, waar van de eene aan de bovenfte en de andere aan 
de onderfte zyde uit/teekt , waar mede bet bladt kan gevou- 
wen werden als Papier. In zyn ouderdom krygt by een 
Majang of uit/pruitzel zoo lank als de takken , en na bin- 
nen toe met eenige /cheeden bekleed, uit de voorfte derzelve 
komt een enkelden Deel voort , die in vyf kleindere , = 
; eine 
4 
