EXPL EGA- T.10O 
Tabule Undecime. 
Quz exhibet Borussum, foliis Palmato-pettinatis cum interjeffo 
filo, EP fpinis ad pedunculum acuncis , fruttibus racemofis , 
bacciferis, que a Rumpbio Lontarus Silveftris, feu Lontar- 
Utan vocatur. 
A. Folium cum interjecto filo. 
B. Folium fimplex. 
C. Corymbum frugiferum baccis onuftum. 
OBSERVATIO. 
Lentarus hec Silveftris a Valent. in Amboine defcript. pag. 
184. quoque commemoratur. : 
HERBARII AMBOINENSIS 
UYTLEGGING 
Van de Elfde Plaat. 
Dewelke vertoont een Borussus met Palmsgewyz2 en kamagtige 
blaaden , tu[Jen welke draadjes voortkomen , en die aan baar [Feel 
kromme doorntjes dragen, met trosagtige vrugten , ofte bezien: 
van Rumphius wilde LoNTAr-Boom, ef Lontar-Utan 
enaamt. , 
A. Wyjt aan een blad, met gyn draatjes. 
B. Een enkelt bladt. j 
C. Den Tros met vrugten of bezien beladen: 
AANMERKINGE 
Deze wilde Lontar-Boom wert mede by Valent. in de be/chry: 
ving van Ambon pag. 184. vermeldt. 
CAPUT UNDECIMUM. 
-Lontarus Silveftris altera , IHUR dicta. 
Um Loniaro Silveftri a convenit , feu ejus 
altera fpecies eft arbor Jbur dicta, cujus trun- 
cus & altitudo eft inftar Calappi, ejusque cor- - 
‘boom, en de fcbor(fe mede van deszelfs coleur , dog wat ef- 
tex eundem habet colorem, qui equalis magis eft, ac 
` fine notabilibus annulis. Ramificationes ac folia prece- 
denti Lontaro Silveftri funt fimilia , rami autem brevio- 
res ac graciliores, eorumque margines multo longio- 
ribus armati funt fpinis, in junioribus ramis «odis 
tum longis, aliis intermediis brevioribus, in adultio- 
ribus autem fpinz funt breviores ac latiores, erecte , 
firme, & acutiffime. Rami feu frondes antica parte 
funt latiores quam poftica, atque haud male referunt 
probofcidem Gladii pifcis, quamvis fpinz , uti ditum, 
inequalis funt longitudinis ; longiffimis folio proximis, 
quaeque infequaliter diftant. Folium eft etiam mag- 
num, rotundum, atque extenfum, uti illud proxime an- 
tecedentis arboris, atque ejus radii inzqualiter itidem 
divifi, quatuor-enim feu quinque tales radii confti- 
tuunt laciniam , qui a fubfequentibus profundiore in- 
‚cifione funt feparati , horumque extremum itidem 
elt obtufum & quafi abruptum. Fru&us longis depen- 
dent ex racemis , uti in Pinanga Silveftri , laxe remoti, 
magnitudine ovi mediocris, rotundiores tamen , atque 
ad extremum brevi capitulo ornati , extetne cinerei ac 
rugofi, hirfuti, in parvas quadratas divifi teffellas , 
quique in fungofa medullatres quatuorve duros conti- 
nent nucleos, qui dura pulpa repleti, fed edendo inepti 
funt: Exterius lignum eft. corneum ac durius omnibus 
reliquis Lontari lignis , primo ruffum ac nigris con- 
‘textum venis, in vetuftioribus vero truncis ita durum 
eect ac Saribi lignum , unde fiffu difficillimum 
ett e 
Nomen. Latine Lontarus Silveftris altera , Malaice 
Woeka-Utan. Amboinice Ibur, Boere Ibul. 
Locus. Raro. in Amboina crefcit, ac-pauce tantum 
ejus arbores funt ad borealem ejus partem in Laha: 
Frequentior eft in Boero; Bonoa, & Timora. 
"Ufus. Arbor hec paucum praebet ufum: folia enim 
nimis funt fragilia, quam ut ex iis aliquid texi poffit, 
juniora.tantum folia Lontari domefticz defectu adhi- 
bentur ad fcribendum ;hancque a quibusdam Boerneis 
vocari audivi Tal, quamvis erronee , quum hoc verum 
Maccaffarenfium fit nomen Lontari domefticz : fructus 
eorumque nuclei non comeduntur, neque ullus ex ar: 
bore elicitur potus, in Boeto tamen circumciditur, 
atque ex ejus medulla farina aliqua componitur, uti 
ex Sagu arbore, multo tamen vilior, alias ob duri- 
tiem parum detruncatur, & hoc.non facile fit nifi per 
Hollandorum fecures; lignum per longitudinem findi 
poteft, atque ex illo tigilla confici , illud autem vetu- 
ftiorum truncorum, quod grave ac nigrum eft , adhibe- 
tur pro manubriis Toranorum vel haftarum brevium: 
atque fi fit politum , pro Ebeno ligno haberetur; hzc ve- 
ro Ibur a Manilhenfi Ju eft diftinguenda , quz præ- 
cedenti capite defcripta eft, atque cum Lontaro-Utan, 
feu filveftri una eademque eft arbor. 
EXPLI. 
XL HOOFDSTUK. 
De tweede Wilde Lontar-boom IHUR genaamt. 
of is een zoorte daar van , den boom Thur , wel- 
kers ftam en hoogte is als die van den Calappus- 
fender en zonder merkelyke trappen. De takken en bladeren 
zyn de voorgaande wilde Lontar-boom gelyk , dog te takken 
korter en ranker , bare ronden zyn met veele langere door- -- 
nen gewapent , aan de jonge takken een halve vinger lank, 
met zommige korter tuffcben beiden , maar aan de oude 
Aynze korter „en dikker , regt , Dat, en zeer fcherp: de tak- 
ken zjn van vooren breeder , dan van agteren, en ver- 
beelden niet qualyk de fnuit van een zavaart-vifcb , boewel 
de doornen, als gezegt , van ongelyke lengte zyn; de lang- 
fte ai, naaft bet blat, en ook in fek y wyte Van mal- 
kander ftaande. Het blat is insgelyks groot, ront, en uit- 
gebreid, gelyk dat van de voorgaande Lontar, en zo mede 
deszelfs duos ongelyk gefneeden , of afgedeelt ; want 
vier of vyf firaalen maaken een byzondere lap, zynde van 
de naaftvolgende met een dieper keep afgezondert , midsga- 
ders baar eynden mede ftomp „en als afgebrooken. De vrug- 
ten bangen aan lange trofjen gelyk de wilde Pinang, wat 
ydel an malkander , in de groote van een middelbaar Ey, 
dog ronder , en agter met een kort balsjen ; van buiten 
graauw en rimpelig , of ruig, in kleine vierkante ruitjes 
verdeelt, hebbende , in ten voos merg”, drie a wier bardé 
korrels , dewelke met een bart merg vervult, dog tot ecten 
onbequaam zyn. Het buitenfte bout is boornagtig en barder 
dan dat van alle de Lontars, eerft bruin en met zwarte a- 
deren doorlopen , maar aan de oude ftammen zoo bart en 
zwart , als aan de Sariboe , en zulks mede in "t kappen 
zeer moeyelyk. 
Naam. In’t'Latyn Lontarus Silveftris altera ; In 't 
Maleyts Woeka-Utan, Amboinees Ihur, op Boero Ibul. 
Plaats. Hy waft weinig in Amboina , en daar ftaan 
maar eenige boomen. aan de noort-zyde in de Laba: dog 
meerder vint menze op Boero, Bonoa, en Timor. “= 
Gebruik. Dezen boom heeft weinig gebruik : avant de 
bladeren zyn te bros om gets daar van te vlegten; alleen 
de jonge bladeren neemt men by gebrek van Lontar >» om 
daar op te fchryven „ en beb ik bem ôok van zommige Boe- 
roneezen booren noemen Tal, hoewel abuzievelyk » 0m 
dat dit den regten MacafJaarzen naam is van" den Lontar: 
Zoo werden ook de vrugten of baar korrels miet gégeeten , 
nog eenige drank uit den boom getapt , maar op Boero wert 
by evenwel omgekapt, en uit zyn merg een meel gemaakt , 
genk uit de Sagu-boom, dog veel flegter , anderzints wert 
wegens zyn bardigbeit weinig omgebouwen , of men 
moet "er Holland/che bylen agter zetten; ber bout laat zig 
ook in de lengte fplyten , en tot latten maaken, maar dat 
van de oude ftammen , xynde zwaar en zwart, wert tot 
Sieelen van Toranen , of korte fpieszen gebruikt „en gepo- 
lyft zynde zoude men bet voor Ebben-bout aanzien. CR 
men moet dezen Ihur onder/cbeiden van den Manilbafcben 
Yhur, dewelke in 't voorgaande Cap. befchreven , "en met 
den Lontar-Utan een en dezelfde is. 
H 
DYT- 
Liber I. Caput XI | 
M" de wilde Lontar-boom komt zeer na by over een; 
r1 
eN BUNC SR UNI 
