212 
fius effluit, quam fi bis terve incidatur. Si hoc x 
alicujus cuti vel veftibus adhereat , oleo vel alia 
pinguedine elui poteft ac, depurari. Vulgaris Socct 
lignum zdificationi ineptum eft, in vetuftitfimis vero 
arboribus, quum folia incipiant dimittere , interius 
lignum eleganter luteum eft, ex quo. tigilla fecari 
poflunt, que ad ciftellas adhibentur, quz fortite: fi 
fuerint polite, egregium ddquirunt colorem , Amboi- 
nenfes quoque ex hog ligno fuos conficiunt Tifen , 
qui funt oblonga tympana, quum lignum fit leve ac 
fonorum: Amboinenfes quoque puerpere hujus ar- 
boris duplicem adhibent potum poft enixum foetum, 
cujus primus fequenti defcribitur modo. Recipe cor- 
ticum Socci Capas arboris tres partes , corticis Mange 
foetide duo ae " SC femi pedem longa 
ac duos lata digitos, totam Cepam, viginti grana pl- 
peris nigri, ac fruftum Culit Lawan , cuncta hec 
concoquantur, ac puerperz brevi poft partum pro- 
pina, quod per octo decemve continuatur dies ad fan- 
guinem attenuandum , lochiaque pellenda, de altero 
autem potu poftea libr. 5. ad Tanarium Minorem feu 
Same agetur; Amboinenfes etiam ex predicto arbo- 
ris lacte conficiunt teftam , qua obturant vaforum fiffu- 
ras, qua aquz inpenetrabilia effe oportet ; hunc in fi- 
nem adhibent preter memoratum. Socci lac ex trunco 
elicitum , recentem Sagus farinam , faccharum nigrum, 
& ovi albumen, quz omnia tam fortiter & tam diu 
inter fefe fricant, donec inftar dura Dr pultis, qua 
mafla tum fiffüras aliaque confolidanda obturant. > 
er. ` RE ep 
Ramum exhibet arboris , que Soêcus Lanofus Rumpbio , & 
Soccun Caras vulgo vocatur. LN ee ; 
OBSERVA Tk O: 
Hec eft fpecies Ansjei H. Malab. part. 3. Tab. 32. cujus 
foliatura integra eft, hujus vero laciniata , quo differunt. 
— Soceus. Lanofus a Valent. pag. ISI. nomine. Katoen-Sockam- 
ps & fubfequens pag. 162. nomine Korl-Sockam-Boom de- 
CAPUT VIGESIMUM OCTAVUM. 
4 de À Soccus granofus > Soccun Bidji. 
Uod ad Soccum granofum attinet ; hujus arbor 
". fru&tusque patum ab antecedente differunt ‚fed 
rami amplius fefe extendunt , atque humilio- 
res im trunco furit fiti > Huus autem: folia plerum- 
que funt majora & rugofiota-, ultra tres: fpithamas 
longa, paulo minus lata, in quatuor quinqueve etiam 
lacinias diffecta, firma, ac fonora, fuperiore parte ru- 
gofa „fcabra ; inferiore autem lanuginofa. Horum pe- 
tioli, quibus infident, digitum circiter funt craffi , ac 
hirfuti, rugofiores vero feu potius pilofæ ramorum 
extremitates. Ramorum fummo, uti in precedente 
quoque , adcrefcunt tales juli, fed longiores, pedem 
circiter longi, molles , & flaccidi , quique flores hujus 
funt arboris flavi ac inutiliter. decidentes , -mox poft 
hos ad foliorum ortum fructus provenit » Qui prz- 
cedentis formam habet, fed paulo major eft & cor 
magis refert , apices vero feu angulofe fpinule , 
quibus cortex obtegitur, arctius funt junéte, & funt 
longiores, fere inftar Durionum , molles tamen nec 
pungentes: Caro hujus fructus interna:eit pauca, fed 
magnis anguloíis nucleis Caftaneas referentibus tora 
repletur , hique finguli intermedia carne funt fepa- 
rati, quisque etiam nucleus tenui cinereo ac duriu- 
feulo tegtiur putamine , illorum fubftantia eft ficca 
inftar. Cattanearum , fed mollior: Ex cortice vel carne. 
raro quid comeditur, fed nuclei torrentur, vel aqua. 
ebulliuntur, & inftar Caitanearum comeduntur. 
Arbor 
^ HERBARII AMBOINENSIS Liber I. Caput XXVIII. 
men er twee a drie maal in bakte , en meer openingen 
maakte : als deze melk iemant. aan zyn buit of kleederen 
blyft kleven, zo kan menze met. olye of andere vettigbeit 
daar weder afsva[Jcben en uitkrygen. Het bout van de ge- 
meene Soccun is onbequaam tot bet timmeren van huizen, 
dog aan de gebeel oude boomen , wanneerze bare bladeren 
beginnen aftexverpen , wert bet binnenfte fcboon hoog-geel, 
waar uit men dan plankjens kan zagen, en dezelve gebrui- 
ken tot kleine kisjes , die ook door bet [terk polyften een fraay 
aanzien bekomen: de Amboineezen maaken ook van dit bout 
bare Tifen , dat zyn lankwerpige trommels , om dat het ligt 
isen een goede klank geeft; der Amboineezen kraam-vrou- 
wen gebruiken van dezen boom, voor `t merendeel > twee- 
derleye drank, te weten na baar baren, en waar van de 
eerfte aldus befcbreven wort: neemt [cbor[fe van den Soc- 
cum Capas-boom, drie ftukjes : fcbor[Je van den flinkert- 
boom, twee flukjes, yder een balf voet lank: en een paar 
vingeren breet , een Ram ajuyn , twintig korrels zwarte 
peper, en een fiuk Culit-Lawan , kookt dit al ’t zamen in 
een potje, en geeft bet de kraam-vrouw, kort na baar-ba- 
ren, te drinken, ’t zelve 8 a 10. dagen na malkander con- 
tinuerende om bet bloet te verdunnen , en voorts af-te.zet- 
ten , en wat nu aangaat de tweede drank daar vanzal hier, 
na in Tanarius minor, of Same, lib. 5. gehandelt of DCH 
Jproken worden ; ook maaken de Amboinexen van de voorn. 
boom-melk een ciment , en daar mede beflrykenze alle de 
Jcbeuren van bun vaten, die waterdist moeten zyn, :daar 
toe gebruikende „ benevens de voorn. Soccun-melk uit den. 
fiam getapt, wat verfch Sagu-meel y zwarte zuiker , enbet 
wit van een ey, alle bet welke zy zo flerken zo lange onder 
malkander wryven , tot dat bet als een [tyve pap wert, en 
zy daar mede , als boven gezegt , de fcheuren, voegen , Ec, 
konnen det maaken, > i: 
wa ern De Twee- en Dertig fle Plaate - =. -: 
wers fon $2304; 09 EN à ae : 
." Soccun Capas by 't- gemeen „genaamt wert. c . 
DENE RE 
` Vertoont een Tak van de Soccus-Lanofus van Rumphius ilit 
Dit is eigentlyk een zoort van de Ansjcli in de Hortus Mala: 
baric. derde deel Tab. 32. vertoont, welke met beele’ bladen is, 
daar deeze ingefnede bladen beeft , waar door 2y van elkander 
" De Saccus Lanofus wert by Valent. pag. 161. onder de naam 
van-Katoen-Sockom-Boom, en de volgende korrel-dragende onder 
de naam van Korl-Sockam-Room pag. 162. befchreven. 
t 
— 
XXVII HOOFDSTUK 
Korl Sockam- Booms E 
D: korrel - dragende Soccun aangaande: de boom en 
' vrugt verfchilt weinig wan de voorgaande 4 dog de 
takken fpreiden baar wat wyder uit, en ftaan ook 
wat laager aan. den (lam s maar deze bladeren zyn door- 
gaans grooter , en ruiger, ruim drie [pannen lank, en wat 
minder breet , ook in vier a vyf Jnippelen verdeelt, als me- 
de ftyf-en rammelende „aan de bovenfte zyde ruig , Jcbor , 
en aan de onderfle wolagtig in ’t agan a de fteelen, 
daarze op flaan, zym omtrent. een vinger dik , midsgaders 
rung, €n nog ruiger de eynden der takken , of liever gants 
bairig : aan "t voorfie der zelve takken waffen ook zulke 
dodden , als aan de voorgaande, dog wat langer ‚te weten 
ongeveer een voet lang , CS sen zagt in 't aantaften , en’t 
welk ook bet bloeyzel van deze fram is , van verwe tanyi „en 
méde ali onnut afvallende kort agter dezelve en by den oor- 
JPronk-der-bladeren komt ook de vrugt voort., dewelke is 
van fatzoen als de voorgaande y g een weinig grooter , en 
wat meer na een bart gelykendes maar de fpitzen of boeki- 
ge doornen, waar mede de fcborlJe bezet is., flaan digter 
by malkander, en zyn ook langer bykans , als die van de 
Durioenen , dog: week en geenzints flekende 3 van binnen 
beeft deze vrugt weinig vlees , maar is met croote "boekige 
korrels, die wel na Caftanjen gelyken, gebeel-opgevult, en 
die zyn alle met wat vlees van malkanderen a gefcheyden, 
ook i5 yder korrel omvangen met. een dunne ,„ligt-graauwe, 
en bartagtige fcbaal , bare fuhltantie és droog , genk die 
` van de CofLanjes , dog wat weeker ; van de fchor[je of bet 
vlees eet men zelden yets., maar de korrels werden, of ge- 
braden, of in water gezooden ,- en als Caftanjen SSC, 
v 
