114 | 
cati inflar igniarii foci ufurpantur ad ignem confer- 
vandum: Ejus lignum vero ab Amboinenfibus ad 
zdificia non adhibetur, fed quidem in Banda, aliis- 
que quibusdam Auftralibus infulis , ubi aliud deficit 
lignum , tumque ex vetuítioribus fit oportet ar- 
boribus , & ficco pofitum loco, alias enim coflos 
facile generat, tumque edium poites ex eo forman- 
tur , in aliis vero locis non exitimatur, nec adhi- 
betur. 
Tabula Trigefima Tertia 
Ramum exhibet Socci granofi , qui Soscun Bidji vocatur. 
4 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber I. Caput XXIX. 
len wezen, gebruyken in derzeloer plaatfe eenige andere 
bladeren, die van de Pifang-boom wel geiykende, em de. 
welke men Daun Medji noemt: de boven gemelde drooge 
dodden werden mede gebruykt als lont en om bet vuyr mede 
te bewaren: dog bet vout van den boom wert by de Ambo- 
neefen niet tot timmeren gebruykt, maar wel in Banda, 
en zommige Zuyd-oofter Eylanaen , daarze gebrek van an- 
der timmerbout bebben, en dan moet bet nog al van oude 
boomen zyn, en ook in "t drooge flaan, (anderzints gene- 
reert bet ligt wormen) en zoo kan men daar nog [Lylen tot 
buyzen en baleuwen van maaken, dan op andere plaatfen 
is het veragt en niet in waarde, 
De drie en dertigfte Plaat 
Vertoont een Tak van de Korrel Soccun-boom, die Soccun Bidji, 
genaamt werd. 
CAPUT VIGESIMUM NONUM. 3 
Soccus Silveftris. Soccun Uran, 
differt ab illa , que in Banda pro filveftri ha- 
betur, que nuila alia eft, nifi precedensSoccun 
Bidji: Quum illa, quam jam defcribemus, omnino 
fic filveftris, nec ab hominibus colatur. Forma ita- 
que hujus arboris eft eadem cum priori , fed ejus 
rami non ita funt extenfi, qui rari funt uti & eo- 
rum folia, que minora funt vulgaris feu domefticz fo- 
liis, eodemque diffecta modo; fed adeo fünt rugofa , pi- 
lofa ; ac pungentia, ut vix tangi vel traêtari. poflint: 
Fru&us.funt quoque minores quam antecedentis, 
oblongi , inequales, tuberculofi , ac plerumque fumma 
RU plani inftar burfe. Apices feu verrucule, qui- 
us cortex obtegitur, funt parva & obtufe, inque 
medulla mucofa plurimi continentur nuclei feu grana, 
minora illis Soccun Bidji, angulofa quoque, terreftris- 
ue coloris, parvas referentia Nuces Mofchatas, quz 
Rompen vocantur; fapor eft minor ac vilior quam Soc- 
cun Bidji , ac paululum. amarus, unde non multum come- 
duntur. Lac, quod ex hac exftillat arbore, cito 
exficcatur, nec ita glutinofum eft ac in Seccum Bidji: 
Neque truncus adeo -craffus eft, qui inferius eft an- 
ulofas & quafi alatus: Interius lignum eft luteum, 
eve, & craffis conftans fibris : Radices itidem fubterra 
rubro obteguntur cortice „fed magis rubra funt, quam 
in Soccun Bidji. 
Y 7 ac genuina filveftris Soccus arbor multum 
Nomen : Latine Soccus Silveftris. Malaice Soccun Utan, 
& Kullus Utan, quibusdam quoque Soccun Batu, quia 
ejus granula funt duriora quam vulgaris, Amboinice, 
in Leytimora Utar & in Hitoea Ulal. vocatur. 
Locus: Sponte cum. aliis. filveftribus excrefcit ar- 
boribus, tam in declivis quam in montofis locis, non 
tamen frequens: in Amboina- aliisque adjacentibus 
infulis itidem occurrit. A 
. "Ufus & Natura: Ejus nuclei feu granula, uti.dictum 
eft, non comeduntur ni(i a plebe tempore penuriz, 
tumque fupra carbones torrentur, uti de aliis fuit di- 
Cum, ventriculum gravant , difficilisque digeftionis 
funt. Lignum nullum alium quoque prebet ufum nifi 
pro foco: ficcata ejus foliacombufta magnum excitant 
erepitum, unde ab incolisadhibentur in Boero aliisque 
in infulis, quum per vaftas iter inftituunt folitudines, 
in quibus ingentes latent angues: fi enim in filvis iftis 
pernoctandum fit, circa caftra hee comburunt folia, 
ut hac deflagratione ac crepitu ferpentes terreantur, 
ne ipfis adpropinquent: Hujus radices a quibusdam 
effodiuntur, exficcantur, inaqua contrite propinan- 
tur ad Dyfenteriam fiftendam. | 
In 
"xe A CD PDS DE 
Wilde Soccun-boom. 
van die gene, dieze in Banda voor wilt bouden , dog 
anders geene is dan de voorgaande Soccun Bidji: 
daar deze , die wy nu befchryven zullen , gantfcb wilt is, 
en van menfchen banden niet gebavent en wert : de gedaan- 
te dan van deze boom is, als de andere, dog baare takken 
zyn zoo niet uytgebreyd, flaande ook wat. «del, en zoo 
mede bet loof , de bladeren zyn wat kleynder dan die van 
de re en re ë manier verdeelt, maar zoo 
ruygs bayrig , en fleekelig , datze moeyelyk of ‘qualyk te 
handelen zyn; de vrugten zyn ook D eee de 
voorgaande , wat lank 5, oneffen, bultig, en ge- 
meenelyk van vooren op ^t breetfte, gelyk een talfcbe; de 
Jpitzen of pukkeltjes, waar mede de fcbor(Te bekleet is , zjn 
kleyn em flomp, en van binmen in "t frymerige merg leg- 
gen veele Rorrels , kleynder dan die van de Soecun id ^ 
mede hoekig , aard-verwig y en wel gelykende naa 
v aten „ die men Rompen noemt; de 
ter, dan die van de Soccun- Bidji, als mede een weynig 
bitter, en werden dierbalven: ed gegeeten : de melt, 
D E regte en eygentlyke wilde Soccun verfchilt veel 
die wyt deze boom vloeyt y droogt baalt op, en is zoo kle- 
vérig: niet als die van de Soccun Bidji, ook en word de 
ftam niet zoo dik, sms oder a beneden zeer hoekig en ` 
als met vlerken bezet; bet binnenfte bout is geel, ligt, en 
grofdradig ; en de wortelen onder de aarde zyn ook met 
een roode fchorfJe bekleet, dog wat rooder dan die van de 
Soccun Bidji. TR | 
Naam: In’t LatynSoccusSilveftris, op Maleyts Soc- 
cun Utan , en Kullus Utan , by zommige ook Soccun Batu, 
om dat zyn korrels wat “harder zyn dan de gemeene: 
In H Amboins, op-Leytimor, Utar, en op Hitoe Ulal. 
Plaats.» Zy waft van zelfs onder alderbande bofcb- 
eg sé ar 5 4 laagte ` als 2 Ne dog 
met overvloedig: Amboina ende de omlegge y 
bebben bem web. icy wh 
‚Gebruyk en Aart: Deze korrels werden, als gezegt, 
met gegeelen , dan vant gemeene volkje in bongers- 
noot, en als dan ook op koolen gebraaden, gelyk de an- 
dere , xy proppen en kroppen geweldig , en zyn zwaar 
em te verieeren: van bet hout beeft men ook geen an- 
der gebruyk „.dan, droog xynde, tot brandbout ; de droo- 
ge bladeren, im brand geftooken zynde, maaken een groot 
geraas , en werden dierbalven van de inlanders op Boero, 
en andere Eylanden gebruykt , wanneerze door groote wil- 
derniffen moeten reyzen, daar bun groote flangen onthou- 
den: want ywers in ’t bofcb moetende tem, zoo ftee- 
kenze deze bladeren rondom baar leger in brant, om door 
dit kraaken de flangen vervaart te maaken, ten eynde de- 
zelve baar lieden niet zouden derven naderen: de wortelen 
eeng = Van zommige uytgegravelk , gedroogt , met 
reev en in, | 
te toppen, en o? die ban 
Vogt 
E 
