I. Boek. XXIX. Hof. |.  AMBOIN 
In Rumphii Appendice bec addita leguntur. 
Soccus Silveftris duas proprie habet fpecies preter 
alias quasdam varietates , quz in vicinis occurrunt re- 
_gionibus, prima ejus feu rugofa fpecies eft mas fupra 
defcriptus , cujus in Celebes orientali plaga altera 
quoque reperitur varietas parvis integrisque fere fo- 
liis: Ejus fructus funt parvi ac oblong! inftar juniorum 
Tsjampadaharum , exterius lutei , pilofi „ac pungentes 
inftar foliorum petiolorumque , iili repleti Hint parvis 
cinereisque granulis, que paulo majora funt Japo- 
nenfium pifis, quz in lutea locantur carne , que edu- 
lis eft inftar carnis Tsjampadahe, uti quoque nuclei 
in olla feu tefta tofti. Memorati pili fructibus infident, 
licet.fint maturi, lutei, ac decidui. 
Altera fpecies eft femina , cujus folia, petioli, & 
fru&us penitus fpinulis deftituuntur ; Folium junio- 
ris arboris eft viginti octo & triginta pollices lon- 
gum , fefqui-fpithamam latum , vetuftiorum arbo- 
rum octodecim vel viginti pollices longum eft, 
fpithamam latum , in paucas divifum lacinias , ab 
utrisque nempe oris circa fuperiorem partem ad 
dimidium in duas trefve breves lacinias: Vene 
Munt craffe & albe, uti in precedente. Fructus 
ejus itidem eft. parvus -& oblongus , . tuberculofus , 
prope pedunculum ab una parte dependente: tubere, 
prominens ,. brevibus obtufisque. obfitus apicibus; 
nuclei feu granula mucofz inherent carni, quz in 
aqua macerata facile illos demittit , magnitudine glo- 
bulorum fclopeti, fed angulofi, difformes, fufei, ac 
nigricantes, qui tofti vel cocti delicatiores funt quam 
Socci vulgaris Bidji: fimiles quoque inftar domefti- 
cz gerit julos, fed breviores. 
Tabula Trigefinta Quarta 
Ramum exhibet Socsi Silveffris, ubi litt; A. A. ejus officulà 
feminalia denotant. ' < ` SS E care 
Kai 
OBSERVA TIO. 
Hujus arboris Figura a Valent. in Tabule no. P. juxta 
Rumpbii depiétam iconem eft exprefía, denominaturque in 
Amboine deferiptione nomine Wilde Soccum-boom Jeu. Socci. Sil- 
vefiris pag. 19 | 
SCHE KRUYDBOEK. tiy 
Rumphius voegt "er dit verder by in zyn aanbangzel : 
De Wiide Soccus beeft eygentlyk twee zoorten bebalven 
nof. eenige veranderingen, die men in de nabuurige landen 
vind, de eerfte of ruyge zoorte is bet manneken bier boven 
befchreven , dewelke op de ooft-kuft van Celebes nog een ver- 
andering beeft met kleene en fchier gebeele bladeren De 
vrugten zyn kleen en langwerpig als jonge Tsjampadabas 
van buyten geel, baayrig , en [eekelig , gelyk-al de blade- 
ren en fteelen zyn , binnen zynze gevult met kleene en 
gay korrels wat grooter dan Fapanfche Eertbonen 
ggende in een geel vleefch, `t welk men eeten kan als 
dat van Tsjampadabá , gelyk mede de korrels in een pan ge- 
roft. ` De voornoemde baayren blyven aan de vrupt zhen 
al eg ryp „geel; en prallen: 
e andere zoorte is bet wyfken , wiens bladere 
en vrugten zonder eenige baayrkens of ee 
blad aan de jonge boom is 28 en 30 duymen lank 1: Don 
breet , in weynige lappen verdeelt, te weten aan wederzyde 
omtrent de voorfte belft ina a  kortelappen , deaderen zyn 
grof en wit gelyk aan "t voorgaande. De vrugt klein en 
langwerpig ,bultig , agter by den feel aan de eene zyde met 
een afbangende bil met korte en ftompe puntjes bezet. De 
korrels zyn van binnen aan ’t kleverige vlees vaft, ’t-welk 
egter in 1 water ligt daar. af gaat in de grootte van mos- 
quet kogels , dog boekig en ongefchikt, donker-graauw en 
ig KIA gebraden of gezoden al zoo finaakelyk als de 
tamme Soccun Bidji. Het brengt mede diergelyke-ftaar- 
ten of hoeken voort als de tamme, dog korter. Ä 
Å De Vier en Dertig fle Plaat ` 
Vertoont. een Tak van de Wilde Soccun-boom , | 
- ters Av A. deszelfs zaat-korrels aanwyzen. ` SES qr 
AANMERKING. 
De Figuur van 4 Boom werd van Valent. op de P 
onder e? Gë Ae aen de aftekening van a 
en werd befchreven onder de naam van Wilde S - 
aldaar op pag. 162. Wigs tn 
— CAPUT TRIGESIMUM: 
Prunum Stellatum: Blimbing. ` 
Y Tie fru&us (licet non ita fit delicatus) merito falu- 
H berrimus totius Indie habendus eft: Quum vero 
diftinguatur in angulofum ac rotundum, hoc in 
capite oblongum defcribemus , huncque iterum in duas 
dividemus fpecies , in dulcem nempe &acidum: Dulcis 
Blimbirg vulgaris maxime.eft, magno tamen in pre- 
. tio habetur, non in alta crefcit arbore fed eleganti , quz 
egregiam, rotundam, & extenfam gerit comam inftar 
umbellz: Ejus truncus vix bominis attingit altitudi- 
dem, indivifus, multos gerens ramos, atque ex his 
plures minores excrefcunt, ubique foliis ornati, ita 
ut denfa coma gratam det umbram. Folia in ordi- 
nem oppofitalocantur inpari extremum claudente, 
quod maximum eft, funt autem oblique pofita qua- 
tuor quinqueve paribus , quz fenfim in Inferiore ramu- 
li parte decrefcunt ,. Prunique folia referunt, funt 
autem multo minora, nec ad oras ferrata, infimum- 
que vix Polos latitudinem longum eft, acute cor- 
datum, fuperiora vero triplo funt majora , fique adten- 
datur, magnus nervus non dire&e per medium decur- 
rit „fed pars inferior femper minor eft. Superius amoene 
virent , inferiüs glauca funt , ac notte, frigidoque tem- 
pore inferne refle&untut, fibique arcte inpofita quafi 
occluduntur. Flores hac in arbore funt copiofi, zque 
in furculis & ramis ac in fuperiore trunco , qui funt 
p 7 øv , campanulati , quinque ex peta- 
is conftantes , absque ftaminibus , fed ftilo inftructi, ex 
quo fru@tus excrefcit, qui faporis eft grati, acidi feu 
aufteri, inftar fere Acetofe , plurima vero florum 
pars 
> 
- XXX, HOOFDSTUK. ` 
| Blimbing- Boom. 
TN Eze vrugt (hoewel juyft niet de lekker[le) mag m 
D billyk voor, of onder de gezondfte eb. ndies Se 
| den: en dewyl zy gedeelt werd in hoekige , en ron. 
de, zoo zullen wy in dit Capittel eerft de boekige befcbry- 
ven, en die Wederom onderfcheyden in tweederleye zoor- 
ten , namentlyk zoete en zuure: de zoete Blimbingenzynde 
gemeenfle „en egter wel bet meeft E tfte „-groeyende aan 
geen hooge , maar evenwel een cierlyke boom , met een fraaye, 
ronde , en uytgebreyde kruyn, gelyk een Zonne-fcherm; de 
ftam is qualyk een mans lengte boog, onverdeelt , hebben- 
de veele takken, en aan dezelve nog meerder dunne ryskenss 
die overal bezet zyn met bladeren , zoo dat by met zyn digt 
loof een aangename /chaduwe maakt; de bladeren ftaan aan 
de ryskens te wederzyden in ryen, doch zy zelfs ftaan wat 
Jchuyns tegen malkanderen, by vier a vyf paren aan yder 
rysje, en voor aan maar een, "t welk ook bet groot[le is, 
werdende-allenxkens naar agteren boe verder kleynder , en 
gelyken wel wat naa de pruym-bladeren , dog zynveel kleyn- 
der, en aan de kanten geenfints gezaagt ; vallende de ag- 
terfte pas een duym breet lank, Á een fpits bert, maar. de 
voorfte zyn wel driemaal grocter , en als men daar naauw 
op let, zoo bevint men, dat de groote Zenuwe niet regt door 
de midden loopt, maar altyt de agterfte belft nader is; van 
boven zynze lieffelyk-groen , dog beneden trekkenze wat na 
t graauwe, of Spaans-groen, en by nagt of kout «beer 
Jluytenze baar naar beneden toe: bet bloeyfel bangt aan 
dezen boom zeer overvloedig , en dat zoo wel aan de rys- 
kens en takken, als aan de boven[le ftam, xynde kleyne 
ligt-purper-verwige bloempjes, in de gedaante van opene 
P2 kelkjes 
