118 HERBARIIAMBO 
ad cutim depurandam, moleftaque depellenda exan- 
themata feu papulas. 
Rumphii Appendix bifce auttus eft. 
In Hort. Malab. part. 3. Fig. 43. defcribitur nomine 
Malabarico Tamara Tonga , & Carambola Brachmanis 
& Portugallis dicitur , Belgis vero Zyfboek , ubi quo- 
ue in duas dividitur fpecies, dulcem & acidum , qui 
ubfeq. Fieuris 45 & 46. defcribitur, quique Malaba- 
rice Bilimbi, Portugallice Blimbinos, & Belgice Dim: 
bynen vocatur. å 
EXPLICAT-IO 
Tabule Trigefime Quinte R 
Que exhibet ramum arboris, que Malus Indica vulgo, & 
Prunum flellatum, feu Blimbing a Rumpbio vocatur. 
A. Fruftum ejus jufta magnitudine. : 
B. Fruêlum difJe&um denotat, ut ejus quinquanguli, & inter- 
na fubftantia confpiciantur, 
GBSER.V A LILG 
Hac eft illa arbor, que Malus Indica, foliis Senne Occi- 
dentalis, fructu acido, flavo, pentagono , fulcato, floribus 
rubris ab Hartog. in Herbar. & Burm. Thef. Zeyl. pag. 148. 
vocatur, & Malus Indica, fructu acido, flavo, pentagono, 
fulcato, ab Herm. in Muf. Zeyl. pag. 19. atque Malus Indi- 
ca, pomo angulofo , Carambelas dicta, Ray Hift. pl. pag. 1449. 
Tamara Tonga H. Malab. part. 3. Tab. 43 & 44. ubi egregia 
ejus con itidem invenitur; reliqua vero ejus fynonyma & 
auctores in Thef. Zeyl. inveniuntur. 
A Valent. p. 166. Blimbing nominatur & defcribitur. 
43 
INENSIS Liber I. Caput XXXI. 
en een weinig Anys ‚en waarmede men dan bet lyf beftrykt, 
om de buit te zuiveren, en den moeyelyken root-boni te ver- 
dryven. 
Het byvoegzel van Rumphius is bier mede vermeerdert. 
In bet derde deel van de Hortus Malabar. Fig. 43. komt 
ze voor onder de Malabaarfche naam van Tamara Tonga, 
en Carambola van de Brachmaners en Portugeezen , Op bet 
Duit/ch Vyfhoek , alwaar ze ook in twee zaorten verdeelt 
wert , in de zoete en zuure, die in de volgende 45 en 46. 
Figuren verbeelt wert , en die op bet Malabaars Blimbi, op 
het Portugees Blimbinos, en op bet Duit/ch Blimbyen ge- 
naamt werdt. 
U {TEE Gt I N-G 
Van de Vyf- en Dertigfte Plaat, 
„Dewelke vertoont een Tak van de Ooftindifche Appel , of vyfboekige 
Pruim „ende Blimbing , 20 als ze van Rumphius genaamt wert. 
A. Wyft aan deszelfs vrugt in een behoorlyke grootte. 
B. Dezelve opgefneden , op dat deszelfs vyfhoeken , en inwendige 
gedaante befchout kan werden. 
AANMERKINGE. 
Deze boom wert van Hartog in zyn gedroogde Kruydboek 
Ooftindifche Appel-boom genaamt , met de bladen van de Weftindi- 
Jebe Senne-bladen , met een zuure , bleck-geele „ en vyfhoekige ,' ge- 
‚voorende vrugt, en met roode bloemen, onder welken naam zy mede 
‚in myn Thefaur. Zeylan, pag. 148. voorkomt , en Ooftindifche Ap- 
S Herm ‚met een zuure , gele, en vyfboekige gevoornde vrugt van 
Herman. in zyn Mufeum Zeyl. pag. 19. en de Ooflindifche Ap- 
pel-boom met een hoekige vrugt Carambolas genaamt , van Ray in 
zyn Hiftor. der pag. 1449. welke is de Tamara-Tonga 
. van de Hortus Malabaricus in het derde deel Tab. 43 en 44. 
alwaar een: zeer fchoone afbeelding bier van mede gevonden wert. 
‚De overige. benamingen en. febryvers werden in myn Thefaur. 
Zeylan gevonden. EENEG EE 
… Fan Valent. in de befchryving van Amboin wert ze Blimbing 
genaamt en ook befchreven op pag. 166. . ` `" ` _ 
-CAPUT TRIGESIMUM PRIMUM. 
Teres: Blimbing Bulu; ` 
Tx Blimbingum gracili & irregulari crefcit in 
Om ER 
arbore , paucis , brevibus, & incurvis ramis , quo- 
rum extremum términant foliorum raches co- 
piofz, longe, rotundz , & tenues, fed firmz , ab u- 
traque parte foliis ornate , que feptendecim otto- 
'decimve paribus conftant, inpari extremum clauden- 
te. Folia majora. funt praecedentis foliis , oblonga, 
inferius. rotunda, fuperius acuminata , tres pollices 
longa, duos lata digitos; inferiora vero funt mino- 
ra, nocte pluviofove tempore fefe contrahentia , "ér 
fub rachi fibi accumbentia. Flores quoque antece- 
dentis majores funt, ex quinque itidem petalis com- 
pofiti , purpurafcentes , venisque leviter rubentibus 
ftriati , ex tenuibus brevibusque petiolis plurimi ra- 
cematim dependentes, tam in majorum ramorum no- 
dis, quam ex trunco, tantaque copia, ut totum fepe 
obtegant truncum; fructus quoque ex racemis depen- 
dent , qui funt oblongi „duos longi pollices , tantaque 
latitudine, Pruna referentes vel juniores Cucumeres, 
qui fuperius craffiffimi fant, parum ftriati , inftar 
raminis virides , licet fint maturi, replêti carne aquo- 
‚fa, paucisque officulis, hacque caro adeo acida eft, 
ac aliquis in rerum natura cognitus fru&us , neque 
quis dentibus demordere eos poteft, quin dentes fta- 
tim hebefcant , ac vim fuam amittant: Quod vero 
lummopere mirandum eft, fi alicujus dentes ab alia 
quavis re hebetes fuerint fa&i,atque hic démordea- 
tur fru&us, hoc iterum acuuntur , & priftinam adqui- 
runt facultatem: Fructus hi nunquam ex füperloribis 
tenuibus dependent ramis, fed femper ac folummo- 
do ex craffiifimis , atque ex trunco , qui vix ultra 
crus eft craffus, ac parvam gerit frondem; ex radi- 
cibus furculi fepe etiam progerminant , ac femina 
ex fruêtu in térram decidentia itidem propullulant , 
nufquam nifi in hortis crefcit , nec frequenter oc- 
currit hzc arbor. * 
Nomen. 
XXL HOOFDSTUK.: 
: Suure en langegBlimbing. p. 
D: ronde Blimbing wafe aan‘ een magere en onfatzoen: | 
lyke boom , met weinige korte en kromme takken aan , 
welkers uitterfte de ryskens in bosjes, yder op een . 
knietje , by malkander flaan ‚de ryskens zjn lank, ront „en — 
dun , dog ftyf „aan weerzyden met bladeren bezet , die met 
zeventien en agtien paaren verwiffelt flaan , met een blat. 
alleen voor uit: de bladeren zyn grooter , dan die van de 
voorgaande , lankwerpig „agter ront , en van vooren fpits, 
drie duimen lank , twee vingers breet „ dog de agter{te zyn 
kleinder , by nagt of regenagtig weer fluitenze baar ook onder 
de fteel t'zamen ; de bloempjes zyn ook wat grooter dan aan 
de voorige , en mede van vyf blaatjes gemaakt, voorts 
bruin ‚en met ligt-roode linien geftreept , midsgaders op dun- 
‚ne en korte fteeltjes veele in trosjens by malkander bangen- 
de, als mede op de knoeften , zo wel aan de [tam als aande ` 
takken, en dat in zulken meenigte , datze veeltyts de gebee- 
len ftam komen te bedekken, en zo bangen ook den vrugten 
in trosjes by malkander , zynde lankwerpig y.twee duimen 
lank, en ook omtrent zo dik „gelykende zeer wel de pruimen, 
of jonge comcommertjes „dog van vooren zynze opt dikjte, 
een weinig geftreept, gras-groen , al zynze'6ok ryp, van 
binnen met een wateragtig vlees , en weinige korrels , zyn- 
de dit vlees zo zuur, als eenig ding ter werelt zoude kon- 
nen wezen, en men kan’er niet in byten, of de tanden zyn 
terflont ontflelt en buiten kragt :dog’t welk wonder boven 
wonder i$ , als ymants tanden van yets anders eggerig of 
stomp geworden zyn, en men in deze vrugt byt, zo worden- 
ze daar door weder berftelt en te regt geholpen: zy bangen 
nooit aan de voorfte dunne takken”, maar altyt alleen aan 
de dikfte , en zo mede aan de flam , dewelke niet boven een 
dye dik is, en een kleine kruin beeft: uit de wortel komen 
zomtyts ook afzetzels voort , dog de zaaden uit de vrugt op 
de aarde vallende fchieten mede uit 5 by waft nieuwers dan 
in de boven , en men vint bem niet overvloedig. 
a 
Naam. 
