ze 
1. Boek. XXXI. Hoofaft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 119 
Nomen. Latine Blimbingum Teres , Malaice Blimbing 
Bulu , vel forte proprie Bulat h. e. teres, nifi quis 
velit Blimbingum Bulu ortum fuum habere ex viridi 
colore arundinis Bamboes, que Boeloe vocatur, cæ- 
terum tantum Blimbing dicitur. Amboinice Tagurela 
e Tagulela:in Banda lagorera , & Macaflara Bay Nan 
Tyade. 
` 
Locus. Teres Blimbingum occurrit in Java, Baleya, ` 
Celebe, ac porro in Orientalibus infulis ; fed nufquam 
nifi ab hominibus plantatum & cultum. d 
Ujus & natura. Ob acorem fructus hi nunquam 
crudi eduntur, fed femper cocti cum pifcibus „ gal- 
linis, aliave carne, quum juri gratam prebeant aci- 
ditatem, fere uti in Europa -Groflularie vel inmatu- 
re Uve: Blimbingumque tali coctum modo quoque 
comedi poteft, alioquin muria etiam condiuntur , tum- 
ue gratum prebent Atsjaar feu. Salgama , aptaque 
fant , ut inftar Olivarum Capparidisque fructuum cum 
aliis edantur cibis: condiuntur hi fru€tus quoque fac- 
charo vel foli, vel pauco cum Croco, quod eondi- 
tum optimum eft & conducitiis, qui trans mare cur- 
runt , & adhibentur loco Tamarindorum contra adu- 
ftum hepar. Hujus fpeciei flores foli expofiti, ut pau- 
]ulum marcefcant , atque aceto infufi, illud forte 
aquaque mixta propinant, vel exterius corpus fricant, 
ut in febribus aliisque calidis morbis ardorent exftin- 
EXPLICA TIO 
VER ed 
ið Hac eft Malus Indies, fru&tu pentagono Blimbi- dicta, Ray 
Hifi. pl. pag: 1449. & Burm. Thef. Zeyl: pag. 147. ut & Malus Ma- 
» acida, oblonga Billinbing Bontii Muf. Zeyl. pag. 54. 
e Og M EE d hag. 54. 
D. Frulum DENOTAT. -. 
dicit, eft Malus Indica, fru&u penta-vel hexagöno, floribus 
pentapetalis, racematim caudiei vel ramis adheren- 
tibus, foliis pinnatis. Nomine Blimbi in Æ. Malab. part. 3. 
Tab. ze & 46. exprimitur. szt S nð 
- Suure Blimbing a Valent. p. 166. dicitur őt defcribitur, Zey- 
T 
'lanice autem Billingbas & Bilin, 
KS 
ACL D. Garcinio nuper mecum hujus arbo- 
ris characteres communicati funt cum ex- 
actiffima omnium partium defcriptione 
fequentem in modum. n EDD 
Hoc in plantarum genere flos jerfe&us entapc- 
talus, regularis , hermaphroditus Continet Ovarium, 
3 
ane 
cui quinquefida Tuba infidet. Ovarium fit fru&u 
carnofus, pentagonus, in membranofa, & poly- 
Íperma loculamenta quinque, placenta et: 
ivifus; hec autem, tanquam axis, 
partitur. Ex trunci preterea & ramd 
racemorum in modum nafcuntur fructus: Folia” 
fimul oppofita fuftinentur rachi , quz itum 
hd 
pag. 6. & Char. pl. p. 294. ubi fe 
"e 
Naam. Jn "t Latyn Blimbingum Teres; in 't Maleyts 
Blimbing Bulu, of miffchien eigentlyker Bulat „dat is ron- 
de Blimbing , ten waare men wilde zeggen , dat de naam 
van Blimbing Bulu oorfpronkelyk was van de pras-groene 
verwe der Bamboezen , die men Boeloe noemt , andere 
noemenze flegts Blimbing : int Amboins Tagurela, en Tæ 
op Bandaas Tagorera , en Macaffars Bay Nan 
yade. 
Plaats. De kleine Blimbing vint men op Fava, Baley, 
Celebes , en voorts in deze aofterjche Eylanden, dog nieu- 
wers dan door menfcben geplant. 
Gebruik en Aart. Wegens bare zwurte eet men deze 
wrugten nooit raauw , maar altyt gekookt by vi[Jcben , boen- 
ders , of ander vlees , om dat zy’t zop een aangename zuur- 
te geven, by na gelyk in Europa de fleekel-bezien , of onry- 
pe druiven doen; en de Blimbing alzo gekookt , kan men me- 
de eeten, anderzints legt menge in peekel „ en als dan wert 
bet een aangename Atsjaar , of Salgama, en bequaam om 
als olyven-of kappers by de koft te gebruiken, men conf'yize 
ook in zuikér, of alleen, of met een weinig zaffraan , en 
welke conzerve mede zeer goet en dienftig is voor die geene, 
die over Zee reizen, en om te gebruiken in plaats van Ta- 
marinden , ook tegen een. verbitte lever ; de bloemen van 
deze zoorte , een weinig in de zon gelegt, tot datze ver- 
flenffew, en dan in azyn gedaan , maaken dezelve flerk , en 
zyn daar toe bequamer ‚dan die Dan de vyf hoeken : met bet 
zap van de vrugten kan men ook wegnemen en verdryven 
de vlekken uit allerbande doeken of lynwaat ; ende Balyers 
vryven deze bladeren en drinkenze in met water , of firy- 
kenze van buiten over bet lyf: om in koortzen, of andere 
heete ziekten , den brant te verminderen. 
EE i eG FS 
Van de Ses- en Dertigfle Plaat, 
A, Dewelke vertaint een Rio) k van. deze Boom met bloemen + 
à Pg bebangen y 20 de deszelfs knobbels ze weg 
pea axdicistist Su Eenl itur f f 
p Kn Poly Tk dir bladen. ` 
C. Een eenvoudig bladt. 
Ð. De vrugt. 
AANMERKING. 
Dit is de Ooftindifche Appel-boom , met de vyfhockige vrugt 
Blimbi genaamt, van Ray in zyn Hijlorie der Planten pag. 1449. 
en van Burmans Thef. Zeyl. pag, 147. als mede de Malabaar- 
che zütıre lankwerpige appelen eh genaamt , van Bontius 
in bet Muf. Zeyl. pag. 54. en de Blimbi van Amman in de tuin 
van Bofius pag. 6. en in zyn ‘Charatters der planten pag. 204. 
alwaar by: , bet is een Ocffindifcbe rs mëng met een ovf- 
geven boekige vrugt , met Oyf-bladige bloemen in troffen aan 
| Ram of dikke takken bangende', met veel bladen tegens elkan- 
der overflaande , onder de naam van Bhindi komt ze mede Vour in 
bet derde deel van de Hortus Malabaricus Tab. 45 en 46. 
Suure Blimbing wertze van Valentyn genaamt, in de befchry- 
ving van Amboin. pag. 166. en op Ceylon Billinghas en Bilin. 
Van de beroemde Heer Garcin zyn my onlangs 
de kentekenen van deeze boom met al E 
deelen zeer naaukeurig befchreven medege- 
deelt luidende op de volgende wyze. 
ís den vyfbladige , volmaakte , en ordinaire 
brodiet is , en deeyerzak influyt , waar 
bloem, die cen 
op etn trompet: zit in vyf deelen verdeelt : deze eyerzak werd 
een vleezige - , die vyfboekig is, en in vliefige en vyf 
erties verdeelt zynde , veele zaden in zig bevat, 
COONAN hets ot dace olen van binnen de vrugt als door een fpil. 
- Uyt de E de dram en de dikke takken bangen de 
: ng D 
n. Twee bladen ftaan altoos tegens 
ut plurimum definunt. Petioli inftar fertorum artifi- der bloemen bangen als natuurlyke kranfen uyt bet wyter Jte 
cialium , ex ramulorum extremis multi fimul pro- 
deunt. Seminalentis figuram referunt. Calix eft pen- 
tagonus, monophyllus. 
` Flos ex rubro-puniceo colore fulget, fupra cali- 
cem in ftelle formam expanfus, quinque gaudet 
Lee 8 lineas longis fingulis, verfus bafin angu- 
is, hincque fenfim amplioribus factis , EE ad 
lineæ fpatium a fine, qui rotundus eft ; pot 
JIXXX calice 
De Bloem is boog-rood en blinkende, boven de kelk als 
een fter uytgebreydt , beftaande uyt vyf blaaden , acbt linien 
lang, elk aan haar onderfte gedeelte nauwer , en bier van 
daan langzamer band langer werdende tot de fpatie van een 
lyntje, aan bet eind werdenze rondt. Deze werden in de kelk 
van 
M" Cr 
