120 HERBARIN AMBOINENSIS 
calice conjuncta funt candicante, & Ovarium 10 ftami- 
nibus cinctum continentis tubuli fpeciem quandam 
effingit. Squalidus eft Ovarii candicansque color, 
figura ut in frumenti grano, moles nihilominus una 
tertia parte, quam in eo, minor. Tuba jam a bafi 
quinquefida diducta , in confpectum veniunt fila 5. 
coloris ejusdem, ejusdemque longitudinis ac corpus 
Ovarii. Verum, an loco filorum tube, tubas quin- 
que non merito diceres , cuilibet feminum locula- 
mento, unde fructus conftat, tribuendo unam ? 
Stamina numero 10. candida, ex rubro-purpura- 
fcentia in bafi; pallide luteo, & fere candido colore 
preditum apicem habentia; recta tendentia, nec di- 
ducta; in duplicem ordinem diftribuuntur: quinque 
fcilicec eorum parva Ovario non fupereminent , at 
majoribus coeteris quinque totidem tubz fila altitu- 
dine duplo fuperantur. 
Hafce omnes Floris partes fuftinet Calix integer in 
s .fegmenta divifus , quorum acutus finis , ufquead bafin 
fuam divifuseft , ex viridi-purpurafcens, ubiadolevit, 
maxime faturo eolore fplendens. Non nifi cogente 
fructu dum augetur, expanduntur fegmenta ejus; tunc- 
que ftella formam adquirunt. Inter florispartes fola pe- 
tala cadunt;ftamina vero ficcantur & nigrefcunt quidem, 
fed calice fupereminentia fructus bafi femper adhe- 
rent: Ex his nimirunf®majora fegmenta calicis fufti- 
nentur, parva in ipforum interítitiis apparent. 
Ex nodis, tuberculisve circa truncum & ramos con- 
fpicuis, racemorum in modum, oriuntur hujus arbo- 
boris flores. Hi autem racemi crefcere pergunt, 
donec ultimos flores emiferint; eaque ratione femi- 
pedalem plerumque longitudinem adfequuntur: Pluri- 
mos tamen videre eft cujuslibet infra hanc longitu- 
dinis, qui flores & fructus fimul ferunt, donec ulti- 
mus flos prodierit, & mutatus fit in fructum. 
Pentagonä , perfpicua fatis , & regulari Snura ad 
exiguum Cucumerem utcumque accedit Fru us; in 
medio nempe craflior quam in rotundatis extremis. 
Duos pollices cum dimidio longitudine , & uncialem 
craffitiem nunquam fuperant horum fructuum maxi- 
-mi. Cutis in omnibus tenuis , viridis, lucida, & matu- 
refcendo parum candicans, levibus tuberculis, mali 
Limonii adinftar , diftinguitur. Durus hicce. fructus 
comprimentibus digitis, licet carnofus & valde fucco- 
fus fit, cedere nefcius , ita acidus eft, ut non, nifi cum 
carnibus coctus, aut in Rob redactus ; menfis adhi- 
beatur , at in eo transverfe diffe&o 5. apparent radii 
candidi , qui a centro pergunt ad polygoni angulos, 
ibique evanefcunt. Quos autem dixi radios, locula- 
menta puta, quz ex duabus membranis fibi invicem 
adunatis (ut in filiqua leguminofa) conftant. Semina 
complanata, lentibus mole & figura refpondentia, & 
quemadmodum pifa fua in filiqua , fic & hzc ordine col- 
locata , modo6. modo. nec tot aliquando ; rufa , quan- 
do maturuere, lucida, in unoquoque loculamento con- 
tinentur. Sicca tube fila in fructus extremitate inte- 
gra femper remanent, ; 
Liber I. Cadut XXX], 
. 
van binnen wit zynde beflooten, en de eyerzak met tien Ve. 
zels bezet zynde verbeeld- de gedaante van een Pybie. De 
coleur van de eyerzak is vuyl-wit, en de gedaante is ads in 
bet kooren, dog de omtrek is een derde kleynder. Nu ko. 
men de vyf verdeelde pypen of trompetten in "t Bexigt met 
de vyf vezels van dezelue coleur en langte zynde, als bet 
lighaam van de eyerzak, dog of men in de plaats van de 
draaden des pyps niet liever vyf trompetten zelfs moet noe- 
men, aan een elke plaats voor bet zaad, waar uyt de vrugt 
beftaat, gevende. 
De Vezels zyn tien in "t getal, uyt bet roode purper- 
verwig. zynde p de gront, dog van boven byna geheel 
wit , recht opftaande en wytgerekt zynde werdenze in 
twee reyen verdeelt, waar van vyf kleyne namentlyk niet 
over de eyerzak bangen, en de vyf overige grooter zynde 
in een dubbelde boogte van de genoemde trompetten zig ver- 
toonen. 
Alle deze deelen des bloems omvat een geheele Kelk in vyf 
deelen verdeelt , waar van bet einde grooter zynde tot aan 
de gront ingefneden is , uyt den groenen purperverwig zyn- 
de, dog alsze grooter is geworden, boog-purperverwig is: 
en deze vyf deelen zetten zig niet uyt , als namelyk de vrugt 
grooter werdende baar uitdringt, en dan krygenze de ge- 
daante van een ftar : onder de deelen des bicems vallen al. 
leen de bladen af, dog de vezels droogen, uit, en werden 
Swart , maar boven de kelk uit/tekende vertoonen ze zig aan 
bet onderfte deel des vruchts , en van deeze werden de groot- 
fe door de deelen des kelks onderfteunt , de kleinfte dog ver- 
toonen zig in de tu[Jen-fpatien. 
Uit de knoeften en knobbels aan de flam en takken voort- 
komende , vertoonen zig de bloemen in troffen , welke voort- 
gaan met groeyen , tot dat de laatfte bloem open is „en op die 
Wyze groeyen ze ter langte van een halve voet, dog de 
meefte ziet men doorgaans kleinder, die al de bloemen en 
vrugten draagen, zo lang tot dat de laatfte bloem uitge- 
bloeit is, en in een vrugt uitwafcht. 
De vrugt vyfboekig zynde en een reguliere figuur beb- 
bende, komtxe na aan bet formaat van een Comcommer , 
in bet midden dikker zynde als „aan beide de ronde eindens , 
de grootfte van deze vrugten zyn nooit grooter als twee en 
een halve duim , een onze dik zynde. Het vliesvande vrugt 
is in alle dun, groen, belder, en door rypbeit een wein 
witagtig , met kleine pukkeltjes als de Lemoenen bezet: de. 
ze vrugt is bart fchoon ze-gedrukt wert met de vingers, en 
Jchoon ze xappig en vleezig is, 20 wykt ze egter niet , wel- 
ke 20 vrang en zuur is, datze niet als met vleys gekookt „ 
of tot een Conferf gemaakt , gebruikt wert: In de dwars 
doorge/nedene vertoonen zig vyf witte firaalen, die 
van bet middelpunt tot aan de boeken doorlopen , en aldaar 
verdwynen , welke ik flraalen genaamt beb , zynde buysjes, 
die uit twee vliezen op elkander leggende gemaakt werden, 
gelyk in een peul. De zaaden zyn van beide kanten plat als 
wikken , ofte erreten in een peul leggende op bun order dan 
eens zes , dan eens zeven, zomwyle minder in ieder bolligbeit; 
zynde ros en helder als ze ryp zyn, de drooge draatjes van 
de trompet blyven in zyn geheel op de top des vrugts. 
CAPUT 
XXXII 
