124 
dam pingues, in ipfa latitantes Carne, unde hi fru- 
&us prudenter quoque funt edendi, vel primum 1n, 
partes confcindere oportet; preter hofce vermes in 
carne nidulantes obfervantur quoque fepe in nucleo 
tertie vel rubrz fpeciei (ubi nucleus multo major eft) 
fcarabzi parvi plurimi MÀ , quique , fi fructus 
aperiatur, avolant, dicet Jambofa exterius fit integra 
nec lefa: Quo modo hi fcarabei hic pervenerint, 
illis judicandum relinquo , qui negant, aliquod in- 
fe&um ex putrefacta materia fine pregreflo femine 
poffe oriri: Saltem hic non valet eorum judicium » fca- 
rabzos quosdam antea ova fua in floribus depofuifle , 
Jambofz autem ex craffo excrefcunt pedunculo, cui 
flos infidet, in quo nulla notabilis apertura vel fiffura 
obfervari poteft: Magna harum Jambofarum quanti- 
tas magne indita lagen „ad experiendum , quid ex his 
proveniret , cum fcarabeis omnino computruit , ac 
mutata fuit in aquam mucofam , quz. interiori la- 
gene parti adherebat , que fingularis erat qualita- 
tis, reprefentabatque truncum cum ramis & furculis, 
fed inter fefe hec erant mixta, potiufque referebant 
flabellum marinum: queque adhefio tali etiam ex- 
ficcabatur forma. De tali adhefione arborem refe- 
rente in pavimento -orta aliquid ulterius refertur-in- 
fra in Capite de Filicibus:. Talis quoque cohzfio ele- 
gantem albam zmulans arborem obfervatur .aliquan- 
do in antiquis & femi-putridis tabulatis, fi aperian- 
tur, & tollantur, 
… Tabula Trigefima Septima , s sech: 
Ramum exbibet Fambofe Domeftice ,  fioribus" fru&ibusque 
confpicuum. egen, EEE ET" 
A. Fruttum feparatum majori exhibet fpecie, ut ejus forma 
#melius cognofcatur. <- í NEEN 
DBSER Y A.T LXX. 
Memorate : in ARumpbii textu; Fambefe fpeties varietates 
tantum habende funt, diyerfo potiffimum differentes folo, 
unde folia.fru&usque . magnitudine & colore differunt, & 
fi quis unam. cognoverit. fpeciem , aliam facile .dignofcet, 
ane porro ex Hort. Malak 
I 
A "Pr! 
criptione illarum , additque noti fatis illüftrantur ,. qua- 
HERBARII AMBOINENSIS 
. Tab. 17 & 18. & de» ook 
Liber I. Caput XXXII. 
werden, vint men zomtyts wel weinige vette Wormen, in 
't vlees zelve baar werboudende , en waarom men die vrug- 
ten ook voorzigtig moet eeten, of wel dexelve alvorens in 
flukken [nyden; en bebaloem deze wormen in ’t vlees, zo 
ziet men ook dikmaals in die van de derde of roode zoorte, 
dat de korrel (dewelke in deze vry wat grooter is) vol fwar- 
te torretjes is: en die ook, als mende vrugt opent , daar uit 
komen weg te vliegen , fcboon dat de Famboes van buiten one 
befcbadigt, gaaf, en in zyn gebeel is: boe nu deze torren daar 
in komen, dat laat ik die gene raaden , dewelke ontkennen , dat 
eenig infect wit een. verrotte floffe , zonder voorgaande 
zaadt , kan voortkomen: immers bier en gelt niet baar zeg- 
gen, dat eenige voorgaande torretjes haar eyers in bet bloey- 
zel zouden moeten gedrukt bebben , want de Famboezen 
groeyen uit bet dikke voetje, daar bet hloeyzel:op ftaat, en 
waar in men geen merkelyke opening of. eenig fcheurtje kan 
zien: een party dezer Famboezen, in een groote bottel ge- 
daan , om te zien, wat daar. uit zoude willen worden, zyn 
met torren en ál verrot , en verandert in een flymerig wa- 
ter , t welk aan de binnen kant van de bottel een aanflag of 
aanzetting maakte „die al van overweging was , en zig vere 
toonde-als een [Lam met zyne takken, en ryskens , dog wat 
onder malkanderen , of liever verbeeldende de Zee-wayer 
Flabellum Marinum:en welke aanzetting ook zodanig op- 
droogde: van diergelyk een booms-gewyze aanflag, zig op 
een uloer-fieen gezet bebbende , kan mede yets naders in % 
Capittel van de Vaaren gelezen worden: ook zo ziet men 
zomtyts -zodanig een [choone witte boom gelykende aanzet- 
ting aan oude en balf verrotte planken van vloeren „als men 
dezelve komt op te breken. à 
e . vi E kë £ De Zeven en Dertigfte Plaat, ` 
edaante , op dat deszelfs 
A. Woft aan een-vrugt in grooter g 
.. &ftalte beter gelen, sme anaes eg 
f 
AANMERKING 
De aangebaalde zoorten van Jamboezen in de text van Rum- 
phius vermeldt, zyn flegts veranderingen door de verfebeiðe g 
n gront. afwykende, waar door de bladen en vrugten in grootte en 
«oleur Seiten, en. wie maar een zoort bier van. kent, die zal 
ligt. de andere onder[cbeiden , welke uit bet eerfte deel van de 
Hortus Malabaricus op de 17 en 18. plaat verbeelt , en door de be-- 
e vulgo Malaccenfis dicitur, vocatur Jambos Malaccen- febryving van dezelue en bygevoegd i 
s fru&u aureo, rofam fpirante C. B. Pin. & Muf. Zeyl. pag. re m e vk eg VE = 
19. becque Perfici officulo fructus Malaccenfis ex candido Ze mt Malacca Famboes met een gout-geele vrugt „als een Roos 
rubefcens-a Cafp. Baub. iw Pin. pag. 4417 dicitur, & Prue 
nus Malabarica fructu umbilicato , pyriformi Fambos dicta 
minor , Ray. Hifl. pi. part. 2. p. 1478. reliqua Syponyma 
vide. in Commel. F}. Malak; pag. 56. & Burm. Lief yl. pag. 
324 66. Has GC 55 Shin ` Sð 9 
Jamboés Boom a, Valent. pag. 162. vocatur. Genus hoc à 
ich. now, Pb. gen. pag. 108. Eugenia vocatur, uti quoque a 
Carol. Linneo ; cujus chara&erem tradidit Char, pi. gen. No. 
am SE Rub : 
CAPUT 
ruikende, van Cafp. Bauhinus in bet Mufeum Zeylon, pag. 19. 
en wert van Calp. Bauh. zelfs in zyn Pinax pag. 441. genaamt 
Malaccife vrugt , met een Perzike pit-fleen, uit den witten root zyn- 
de: en deze bier befchrevene, de Malabaar{che Pruim-boom met een 
genavelde peersgewyze vrugt , kleinder Jamboes genaamt van Ray 
in sm Hiftorie der planten pag. 1478. de verdere benamingen 
en fchyvers „zie in de Flora Malabarica van de H. Commelin op 
. .Famboes- Boom wertze van Valentyn pag. 162. genaamt. En dit 
Jlagt van Michel. ín zyn nieuw geflagt der jo H 
Eugenia, als mede van Carol. Linneus 
gewaffen No. 391, 3 
"en en in myn Thefaur. Zeylan. pag. 124 en 125. Ec. 
Á en pag. 108, 
in zyn Characters des 
XXXIII 
