I. Bock, XXXV. Hoofdft. 
'Jambofa Silveftris Parvifolia ; Cam Mera. 
Rumphit. Auctuar.. Cap. 6. 
Hec arboris rubr& fpecies truncum gerit altum & 
rectum , talibusque rubentibus ac tenuibus obfitum 
pelliculis , ac ali Aycous. Rami minores funt bre- 
ves, incurvi, ac nodofi , fuperius in minores fefe divi- 
dentes ramulos , qui artis foliis gaudent oppofitis , 
binisque paribus crucem efformantibus: Hee quo- 
dammodo cum Caryophylli foliis conveniunt , fed 
. majora , pallidiora , & rugofiora funt , tres, quatuor, im- 
mo quinque pollices longa, duos lata cum brevi acu- 
mine. Inferis plures gerunt minores coftas , que 
oblique fuperius excurrunt, atque in arcus definunt: 
Horum fapor eft acidus & filveftris: Poft folia ex 
craffioribus ramulis progerminant flores, quisque vero 
flos proprio infidet petiolo, ex iisdem partibus hi con- 
ftant, quorum inferior pars feu centrum Caryophyl- 
lum refert, in breve apertum acumen. Superior pars 
rotundum eft caput , quod aperitur in quatuor con- 
cava ac lete rubentia petala, que mox decidunt: Cen- 
trum hujus floris conftat & inpletur elegantiffimis ru- 
bentibus pluribus ftaminibus ar&e junétis, uti reliqui 
Jambofarum flores, fed funt brevia, nec ultra trans- 
verfalem digitum longa, cum antheris plumbei colo- 
ris: In horum medio Tongus apparet ftylus, qui poft 
decidua E ac ftamina Gagn Ex defcripto floris 
centro feu infima parte oritur fru&tus , qui parva eft 
Jambofa inftar rofz rubens, edendo inepta: Lignum 
ex longitudinalibus conftat fibris , tenuioribus quam 
in aliis Aycous, ad'oras albicans, interius lete rubens, 
recens eft graviffimum & humidum , fed facile ex- 
ficcatur, =f — s 
AMBOINSCHE KRUYDB OEK. 
129 
De kleinbladige wilde T ambaes- Boom 
Rumphius Auttuarium, Cap. 6. T 
Deze zoorte van Arbor -rubra gewint een bo | 
am , met diergelyke roffe en PE. vellekens bekleed ols 
andere Aycous: de takjens zyn kort „ krom , en knoefti 
aan 't uiterfte zig verdeelende in korte ryskens ee 
digt bezet zyn met bladeren tegens malkanderen flaande eu 
met bun vier in ’tRruis. Deze’ zyn de Nagel- bladeren 
eenigzints gelyk, dog grooter, weeker, en rimpeliger , 3.4 
en 5. duimen lank, 2. duimen breed , met een korte [pits. 
Aan "t onderfte bebbenze veel ribbekens, dewelke'/chuins na 
voren lopen, en met bogen fluiten; baar Smaak is zuufagtig 
en wild, agter de bladeren aan de dikkere ryskens komt bet 
bloeyzel voort , ieder bloem op een byzondere’ feel , deze zjn 
gemaakt van twee deelen , bet onderfte is de voet gelykende 
een Garyoffel-nageltje in een kort Jpitsje geopend, bet bo- 
venfte deel is een ronde knop, dewelke ziz opend in vier 
bolle en ligt-rode blaadjes, die kort daar na of alien. De mid- 
den is digt uitgevuld met. fcbone roxen-rode draden gelyk 
alle bloeyende en dog korter, en niet boven een 
dwers-vinger lank, dragende lootverwige noppen : in de mid- 
den ftaat een bloot ftyltje, "t welk Baan blyft na "t afvallen 
der draden , uit vdor/chreve voetje wert de orügt , dewelke 
is een kleine Famboes mede rooze-rood en onbequaam om te 
eeten: bet hout is langdradig, fynder, dan aan andere Ay- 
cous, aan de kanten witagtig en na binnen toe ligt-rood; 
het verfche zeer fwaar en vol Vogtigheit „dog droogt ligt op. 
Naam, Jn ’t Latyn Ja 
mbofa Silveftris Parvifolia, ii 
nice Aycow, Malaice communi vocabulo C "t Amb. Aycou, enin’t Maleyts met een dennen s 
quip damor. fpecies Libro fün Mera,auaar van vier oort in"t vierde boek befèbreven ayn. 
"Locus. Invenitar in mon fre- _ Plaats. Men vind bet op de bergen in ligte boffen,, en is 
quens eft in Amboina. ~~ edelyk gemeen in Amboina. — ` dere 
. Ufus. Lig un aleve Ae fic- © Gebrui e. Het bout dient tot den buisbouw, maar men 
catum in filva reponi debet , gra- moet ber versgeRapte in "t bofeb laten leggen, want bet an. 
non diu fol: eft exponendum , quum facile per lòn- 
_ Alia quoque filveftrium Jambofarum occurrit fpe- 
cies, quam hic fabjun m, que vocatur Famboe Ayer 
Utan : hec eft arbor humilis ac incurva, foliis vul- 
garis Jambofz Ayer, fed quz func anguftiora magis- 
que acuminata, duo femper oppofita, feffilia fere, ac in 
longum definentia apicem, tria quatuorve in rachide lo- 
cantur paria. Ad horum fummum flores proveniunt,tres 
uinqueve-fimul in una extenfa fimul corona, inftar 
Lade "zeg ex duabus conftantes partibus , in- 
ferior harum eft fructus rudimentum, quod calicu- 
lum refert in quatuor divifum apices, primo viride , 
huic inponitur rotundus globus ex quatuor concavis 
& albis pecalis conftans, que fefe aperientia exhibent 
plurima fordide albentia ftamina , erecto ftylo in cen- 
tro, quod diu fructui infidet, hic autem magnitudi- 
nem habet ovi columbini , albidus, & fuperius umbili- 
catus: Sub alba carne locatur magnus, angulofus, ac 
parum fungofüs nucleus , edendo ineptus. Sed ali- 
quid in hac obfervatur arbore, nam poft folia in ra- 
chide excrefcit verruca , que quosdam lignofos emittit 
petiolos, qui primo quedam patva & a conti- 
nent folia, hicque tuber magnitudinis eft capitis in- 
fantis, in ‘tria.quatuorve. tubercula divifus, quorum 
quodvis proprio infidet pedunculo, quodque conftat 
ex innumeris „parvis ramulis, qui intricati ac granu- 
lofi funt coloris obfcuri, fufci feu nigricantis, prater 
hoc corpus-autem- nihil ulterius provenit. Curiofitati 
inferviunt;-referuntque -haud -male Cupreffum Mari- 
nam: Arbor ipfa frigidis erefcit iw vallibus juxta flu- 
minum ripas. ut 
2 S M 
$ Tabula Quadragefima ú 
Ramum exhibet ' ombofe Silvejfris parvifolia, ya Caju Mera 
a Rumpbio cn in ejus Außuario Capit Zeie 
Tem. FO 
rs 4 " fr A 
OBSER- 
ders te fwaar valt. om te ragen. Men moet bet géfcbelde 
en gekapte niet pg m de Zon laten leggen, vermits bet 
ligt febeurd in. de lengte , en daar en boven gemeene bert- 
Jcbeurig is. Uit de verfche bladeren in water gewreven 
maakt men een goet gorgel-water om den mondt te zuive- 
ren, en bet waggelende tandvlees te beveftigen. = `` 
Daar iz nog eh ande zoorte van wilde Nexen , de- 
welke ik bier mede zal byvoegen, genaamt Jamboe Ay 
Utan; dit is een laage Va NM el sy ye. 
meene Famboe Ayer , dog dg et, voren fpîtzer , twee en 
twee regt tegens malkander en fcbier zonder voetjes, en met 
een lan pits 3 en 4. paaren aan een rysken. Aan’t voor- 
Jte der zelve komt bet bloeyzel voort, gemeenelyk 3 of 5. in 
een wyd kroontje gelyk de nagelen „gemaakt van twee dee- 
len, bet onderfte is bet beginzel van de Vrugt , te weeten , 
een kelkje boven in vier fpitzen verdeelt , in’t eerft ven, 
en daar boven is een ronden bol uit vier bolle RUE uo 
jes gemaakt, die haar openende vertoonen veele vuil-avit- 
te draden , met een regt ftyltje.in de midden , bet welk lan 
op. de vrugt blyft [aan , dezelve is in de grootte van een dui- 
ven ey, vuil-wit , en boven op met een geflote naveltje; on- 
der. bet witte vlees leid een groote hoekige en wat vooxe kør- 
rel, emwoorts onbequaam om te eeten. Maar daar is nog 
een andere rariteit aan dezen boom, want agter de bladeren 
aan de takjens groeid een wratte, dewelke eenige boute ftee- 
len uitgeeft , daar aan men eerftelyk eenige kleine en fmalle 
blaadjes ziet , en dit bywas is in de grootte van een kinder- 
kop, dog in 3a4. klompen verdeelt , ieder op een byzondere 
Steel, en gemaakt van ontelhare kleine takjens „die in malkan- 
der verwert en korrelig zyn „van koleur donker-bruin , en 
daar komt anders niet aan. Zy dienen. tot een rariteyt, 
wantze verbeelden ni aj een Zee-boompje , genaamt 
Cupreffus Marina. Den boom groeid in koude valleyen 
langs de oevers van rivieren. : 
E3 T ; a. 5 
|. De Veertigfte Plaat 
Verbeeldt een Tak van de Wilde kleinbladige Jamboes-Boom, offe 
de Caju Mera van Rumphius in zyn Au&uarium Capitt. 6. 
R AAN. 
