130 
- OBSERVATIO. 
Hzc eft forte Blatti H. Malab. part. 3 Tab. 40. vel fal- 
tem ejus fpecies, uti ex iconum comparatione & defcriptio- 
ne patet, 
HERBARII AMBOINENSIS 
AANMERKING 
Dit is mogelyk de Blatti van de Hortus Malabaricus, in bet 
derde deel befchreven, en Tab. 40. verbeeit, ofte ten minfte daar 
een zoort van, zo als uit de vergelyking der figuren, en de befchry- 
ving nader blykt. 
CAPUT TRIGESIMUM SEXTUM. 
Fambofa Ceramica: Jambo Sakelat. 
N magna infula Cerama altera filveftris Jambofz 
| occur: fpecies , cujus truncus paulo altior eft 
JA precedenti: Folia ejus funt quoque anguftiora, re- 
feruntque illa Jambu Ayer. Fructus longis ex racemis 
crefcunt, ex fimplici longoque dependentes pedunculo, 
uisque vero'ex fuo proprio petiolo , magnitudinis 
Ovi Columbini , vel paulo majoris inftar vulgarium 
runorum, fed paulo funt oblongiores, profunde um- 
biticat ‚ zquales, glabri, tactu molles & ficci, ach 
pannum quis fentiret : Exterior horum pellicula eft 
obfcure purpurafcens, fique maturi, fere nigra, caro 
tantum craffitiem habet culmi ftraminei , alba eft , nec 
fuccofa, fi edantur ficci ac parum vinofi funt fructus, 
fed plus adítringentes inftar Prunorum Silveftrium ; in 
media cavitate locatur oblongus & cinereus nucleus, 
inftar Olive officuli, plurimum in Cerame filvis oc- 
currunt, & Lubu, æque in magna ac parva Cerama, 
inveniuntur quoque in Amboina, fed rariffime. 
Nomen. Latine Fambofa Ceramica feu Alpburica: Ma- 
Rice gambo Alpburu. & Jambo Sakelat , h. e. Jambofa 
pannofa , a predicto molli tadu , & Lubunenfes 
hanc vocant arborem Layn Mabu. ` ` 
Ufus.. Vilis eft fru&us, qui vix dignus eft, ut de 
terra tollatur , conducit tamen, fi per filvas iter infti- 
tuamus ad fitim. fedandam, fi enim ore manducetur , 
fuccus exfugi & deglutiri poteft, ficca vero caro ab- 
jicienda eft. AR. A ; 
Harum quoque Silveftrium Jambofarum videtur 
fpecies effe illa, que occurrit in Luhunenfi regione, 
ue arbor eft trunco recto , cujus lignum interne 
riatum eft, fi transverfaliter diffecetur, inftar ligni 
Caju- Ayer , fed ftriæ funt magis oblique ac magis 
intricatz: Folia plurimum in extremis ramulis locan- 
tur, quinque fexve fimul fine ordine, atque circa 
hec plurimi rotundi obfervantur nodi inftar Cappa- 
ridis, fed paulo majores , quique aperiuntur in flores 
ex ruberrimis ftaminibus conítantes , inftar illorum 
gambofe Nigra, cum antheris lutefcentibus, hosque fub- 
fequuntur plurimae bacca inftar Ceraforum nigrorum, 
primo purpurafcentes , dein nigre, ac quavis ex lon- 
go dependet DEMONS fuperius fovea impreffa: Caro 
eft inftar Ceraforum nigrorum , acidiufcula , inftar Sil- 
veftrium Jambofarum: In medio nucleus invenitur uti in 
cerafis, fedtenuiconftans putamine, quod fi compri- 
matur , facillime frangitur , in hoc continetur par- 
vum lanofum officulum , fed plurimum func concava 
atque a vermibus exefa, fummisque in ramis, uti & in 
trunci centro, plurima formicule inveniuntur: Si 
fructus fint maturi & nigri, edules quoque funt : Ex 
Luhunenfi regione aliqui ad me fuere addudti, qui 
duplo triplove majores erant aliis , ac quoque edules, 
u Be ASE tO 
Tabula Quadragefime Prime, 
In qua Figura prima ramum foliofum exhibet. 
Figura fecunda caudicem floribus: fruêtibusque onuftum de- 
monftrat, qui ex fingularibus ejus nodis proveniunt, 
Litt. A. Florem feparatum filtit. 
OR GER VA TES 
Hec a Valent, exhibetur in Tabule No. VIII, paginaque 
162. in Amboine defcriptione Obiter exaratur. 
„CAPUT 
XXXVI HOOFDSTUK 
De Ceramfthe S'amboes- Boom. 
zoort van wilde Famboezen, welkers flam wat boo- 
ger is dan de naaft voorgaande ; de bladeren Zyn oot 
Jinalder , en gelyken na die van Jambu-Ayer. De vrugten 
wallen aan. lange troffen , rondom een enkelde lange Meel 
bangende , en yder nog aan een byzonder Jleeltje , zynde van 
de grootte als een duyven-ey , of wel nog wat grooter , en 
gelyk de gemeene pruimen , dog wat lankwerpiger „ met een. 
diepen navel „van buiten effen, zonder rimpelen , in "t aán- 
taften zagt en droog , als of men laaken voelde j de buiten- 
Jte buit is donker-purper , en ale ryp zyn, bykans wart , 
bet vlees is maar een flroo-balm dik, wit , niet zeer zappig, 
tn `t eeten droog, en een weinig wynagtig , dog meer ad- 
O: bet groote Eylandt Ceram heeft men nog een andere 
Jiringerende , gelyk de fleen , in de mid elite bolligheit legt * 
een langwerpige graauwe korrel, gelyk een olyven-fleen; 
en aan de fleel zitten zomtyts twee en drie dezer vrugten, 
als met billen tegens malkander aan ; men vintze meelt in de 
boffchen van Ceram , en Luhu , en zo wel op groot als op klein 
Ceram, ook zynze in Amboina, maar evenwel zeer weinig. 
. Naam. Zn’ Latyn Jambofa Ceramica, of Alphurica, 
in 't Maleyts Jambo Alphuru, en Jambo Sakelat, dat is 
laaken Famboeze, van bet voorn. zagte gevoel: en de Lu- 
huneezen noemenze Layn-Mahu. ` — — | 
Gebruik. Het is een veragte vrugt ‚die men zig naau- 
welyks verweerdigt op te raapen, en evenwel iffe goet, als 
men reyft „ en in "t. bofch is „om den dorft te verflaan ; want 
men kauwtze in de mont , bet zap infwelgende , en bet ref- 
teerende drooge vlees «veg (mytende. 
En van deze wilde Famboezen fchynt ook een klein ge- 
Jlagt te zynde geene , die men vint op bet Lubuneeze lant, 
xynde een boom met een regte ftam, en wiens bout van hin. 
nen geftraalt is, als men bet dwers doorzaagt , gelyk bet 
bout van Caju-Ayer, dog de ftraalen loopen wat fcbuyn- 
zer, en ook meer verwert; de bladeren Baas meeft aan de 
uiterfte takjes , omtrent vyf a zes by malkander , zonder 
eenige ordre; en daar rondom bangen veele groene knopen, 
als kappers , dog wat grooter , en die bun openen in bloempjes 
van boog-roode draatjes gemaakt , gelyk die van de Jambo- 
fa Nigra, met geele nopjes , en daar op volgen veele bezien, 
gelyk als krieken , eer ft ligt-roót of purper-verwig , dog ten 
aat [Len zwart, en yder bangt met een lang fteeltje aan bet 
Tysken , bebbende aan ’t voorfte deel een kuiltje 3. bet vlees 
is als dat van de krieken, en wat zuura tig , gelyk wilde 
Jamboezen, in de midden vint men een [teen > gelyk in de 
kerfJen, dog met een dunne Schaal, die, alsze gedrukt wert, 
zeer ligt breekt „en daar binnen leit beflooten een kleine wol. 
agtige beeft , dog zy zyn meet bol of van de wormen door- 
Ureetens en aan de boven[te takken , als mede de flam Deckt 
bet bert zomtyts vol kleine mieren ; als de vrugten zwart 
en rypzyn, dan kan menze ook eeten: zynde my, van 
zelfde Loeboeneeze lant , eenige toegebragt, die wel twee en 
driemaal grooter , en ook eetbaar waaren. 
UYT.LEGGING 
| + Van de Een: en Veertigfte Plaat , ` © 
Dewelke met de eerfte Figuur PR een Tak met bladen be- 
bangen.. a 
De tweede Figuur vertoont, boe de bloemen en uit de fironk 
van de boom uit byzondere te voor; komen. 
Litt. A. verbeelt een ard a sh en à 
AANMERKINGE. 
Deze Figuur komt mede voor by Valent. op de Plaat onder No. 
VII. en avert op pag. 162, ter loops befebreven. ` 
XXXVII. 
Liber I. Caput XXXVI, 
— 
