142 HERBARII AMBO 
EXP LEC AE FO 
Tabule Quadragefine Septime , 
uz ramun exhibet Cuajavi domeftice. 
A. Ejus florem denotat. 
B. Ejus fruêluin majori expreffum forma, 
DOOR *EKYVAJT IO 
Hujus arboris plurima Synonyma eorumque auctores lau- 
davi in Thef. Zeyl. pag. r12. ad Guajavum fructu pallido , 
dulci Herm. Muf. Zeyl. pag. 3. ubi examinari poffunt; que- 
que ulterius defcribitur nomine Guajave Boom a Valent. pag. 
169. & in Nieuwbovii itinere pag. 214. 
` Genus hoc nomine Pfydii in H. Cliffort. pag. 189. Oc- 
currit. 
CAPUT QUADRAG.SECUNDUM. 
Cujavus agreftis. Cujava Utam. 
Ujavus Silveftris frutex potius quam arbor eft, 
: i nullum enim gerit truncum, fed plurimis ex- 
furgit longis, rectis, & tenuibus ramis, qui 
talibus quoque tenuibus obteguntur pelliculis, quali- 
bus domeftica. Surculi juniores funt virides & qua- 
dragoni: Folia binis ordinibus funt pofita, bina fibi 
invicem oppofita, in junioribus ac quadragonis ramis 
crucem formantia feu cruciata , precedenti forma côn- 
venientia , in vetuftioribus vero ramis rachis foliorum 
retroflectitur , funt firmiora , colorifque vilioris quam 
domeftic®, in cinereum vergentis, fuperius glabra, 
inferius rugofa, coftis parallelis, que porro adeo funt 
fcabra & ficca, ut ad tactum rumpantur , odoris feni 
florentis, . Magis regulari plerumque locantur modo 
“quam ‘domeftice folia, ac funt magis oblonga. Flo- 
res cum domeftice conveniunt , fed plura gerunt ftami- 
na albicantia, que magis quoque extenta funt, trés- 
que plerumque arcte fibi invicem funt junêti flores , ita 
tamen , ut duo laterales longioribus infideantpetiolis 
ut excrefcentes fructus amplius haberent fpatium: O- 
mnes enim fimul excrefcunt & maturefcunt, medius 
.vero minori infidens pedunculo plerumque maximus 
eft, að binos laterales extrorfum comprimit; Fructus 
multo eft minor domeftice, perfecte rotundus , fupe- 
rius in parvum definens acumen, ubi apparet corona 
craffa ex quinque foliolis compofita: Fructus hi non 
funt majores prune Geren vel hifce in terris inftar Li- 
monis-Nipis. Exterius parum rugofi & tuberculis obfiti, 
funtque-porro adeo intenfe viridis graminei coloris, ut 
fere nigricantes appareant , quemque fervant colorem. 
Suntque duri, licet maturefcant, videnturque corio quafi 
obducti; caro interior multo durior ac ficcior eft dome- 
fticz, fed dulciorısfaporis,intufque repleta duris officu- 
lis: ad margines albi, ac plerumque porro late rubentes 
funt fructus, rubendo autem hzc in penitus matüris di- 
fparet :Sapor,uti dictum fuit,gratior eft domefticz, ne- ` 
que tam gravem fpirant odorem,ita ut quidam hos prz- 
ferant. Hoc vero hifce in Silveftribus fructibus obftat , 
quod ita duri fint, ac paucam habeant carnem edulem: 
Crefcunt arenofis , fabulofis , ac faxofis , fimulque fteri- 
libus agris , ac defertis hortis, certumque eft indi- 
‘cium, quod ubi hi frutices (int frequentes, folum ibi ` 
efle fterile: „Silveftris hiec fpecies aliquando quoque 
in hortis plantatur, ibi in altum" excrefcit truncum , 
ac penitus arborefcit, fructus quoque ibi fert majo- 
„tes , delicatiores,ac molliores P interiorque officulorum 
globus facile les Rois ak yl ue tamen non 
ita delicata eft, ac illa que in arvis crefcit predidis: 
Si ejus rami in terram deprimuntur, progerminant , 
quumque fructus ab omni animalium genere edantur, 
quz indigefta iterum dimittunt officula, ita multipli- 
cantur , ut brevi magnum occuparent locum , vel totos 
agros, ni evellerentur, vel eradicarentur. 
Nomen. 
ze firuyken veel waffen, dat aldaar een 
INENSIS Liber I. Caput XLI]. 
* UY TERE GING 
Van de Seven- en Veertigfte Plaat. 
Dewelve vertoont een Tak van de tamme Guajave-Boom. a 
A. Wyfl aan deszelfs bloem. * 
B. De vrugt in grooter formaat. i 
AANMERKING. 
Van deze Boom heb ik verfcheide benamingen en Schry- 
vers aangehaalt in myn Thefaur. Zeylan. op pag. 112. by de 
Guajave met een zoete en bleeke vrugt, zo als ze van Her- 
man in zyn Muf. Zeyl. pag. 3. genaamt wert, alwaar die 
verders nagezien kunnen werden, en die verders van Va- 
lent. op pag. 169. Guajave-Boom genaamt en befchteven wert, 
als mede in Nieuwbofs gezantfchap op pag. 214. K 
Dit geflagt komt onder-de naam van P/ydium voor in de 
Hortus Cliffort. pag. 189. 
Le 
XLI. HOOFDSTUK. 
TR. 
Het blogizel is gelyk als dat van de tamme , doch heeft van 
binnen wat meer witte draaden , ftaandé ook wat meer uyt- 
gebreid „men ziet gemeenelyk drie bloemen benevens malkan- 
der, zoo nogtans, dat de twee ter zyden langer fteeltjes 
hebben, op dat de urugten in "t waffen te beter plaats zou- 
den vinden: want zy komen gemeenlyk alle drie tot perfec- 
tie; dog de eer, BE Bp et korte fleeltje zit is ge- 
meenlyk de grootfte, en drukt de twee andere wat ter zy- 
den uyt. De vrugt is veel kleinder dan die van de tamme, 
meeft regt ront , of na vooren een weinig fpits toelopende , 
en daar op vertoont zich een barde kroon van vyf blaadjes: 
Zy worden niet kloeker als een groote pruym , of bier te 
lande een Lemon-Nipis. Van buyten een weinig rimpelig 
en met pukkeltjes bezet, My bed zynze 200 hoog Zras-groen, 
datze byna mee zwart gelyken, en van welke coleur zy 
niet en veranderen : blyvende ook bart, al zynze febr 
u.s. 
en bet febynt als of ze met teer overtrokken waren: 
innenfte wleefch is vry barder en drooger dan dat van de 
tamme, doch weder zoeter van fmaak , en ook van binnen 
met barde korrels digt opgevult; aan de kanten wit, en 
voorts doorgaans ligt-root, dog welke rodigheid in de ges 
beele rype komt te verdwynen ; de Smaak is, als gezegt, 
aangenamer dan de tamme, en zy zyn ook niet van zoa 
fterken reuk, zulks zommige haar ook veel Heger ebtenz 
maar dat is weder in deze wilde te mispryzen, datze zoo 
bart blyven, en zeer weinig eetbaar vleefch bebben: Zy 
waffen op magere, zandige, ftecnige, omorugtbare velden 
en verlatene thuynen , zynde bet een vaft teeken, waar de- 
magere gront is: 
Bien ge. 
Zomtyds wert deze wilde zoorte ook wel in de bor 
plant, alwaar ze dan mede een bogere ftam krygt , en een 
farmeele Boom werd, ook draagtze dan grooter , fmakely- 
ker , en murwer vrugten, en de binnenfte korrel-klomp. 
pareert zig alsdan ook van bet vleefch , tæwvelk evenwel 200 
aangenaam niet en is als "t gene dat in "t wilde waft: O- 
veral, waar men de takken in de aarde fteekt, daar komenze 
op, en dewyl de vrugten werden gegeten door alderbande 
beeften, die de onverteerde korrels wederom laaten vallen, 
zo vermenigvuldigenze zodanig, datze in eenkorten tyd mee 
veel plaats of een groot veld zouden beflaan, indienze niet 
en wierden afgebakt en uytgeroeit. ein 
` aam, 
A 
