1. Bock. XLIV: Hang, 
In Hort: Matlab. tom. 1... Figura 15. amba he arbores 
exhibentur ac defcribuntur,ac mas vocatur ibi Amba- 
Paja,'& Bracmanis Dadul Papaja, femina vero Pa- 
pajamaram , Bracmanis tantummodo Papaja, unde patet 
in ipfa quoque ora:Malabarica exoticam effearborem, 
quum nullum .indigenum gerat nomen. . Cafp. Baubi- 
nus in Pinace Libr. Y1. Sect. 5. arborem hanc ad Pla- 
tani genus voluit reducere refpeêtu magnitudinis fo- 
liorum ‚quod autem apud Hifpanos in India Occiden- 
tali nomen eft Mufe, fed Libr. 12. Sel. 1. ficuum 
generi illam affimulat; ac Bontius libr. 6. cap. 6. hanc 
vocat Arborem Meloniferam, & Papajo, meo autem 
judicio melius Peponiferam vocare potuerat. Pifo lib. 
9. cap. 23. eam vocat Brafilice Pinoguacu, dicitque 
ibi marem eque ac feminam fructus proferre , fed 
minores ac longiores; quod tamen apud nullum alium 
legi auctorem , vel unquam a Brafiliano audivi: Quam- 
vis tamen illud verofimile- videtur, quum ab ocu- 
lari adfirmatur tefte: Sepe etiam ex floriferis maris 
racemis fru&tus rudimenta propullulaffe obfervata fue- 
re, quz faciem prz fe ferebant, acfi fructus effent 
futuri; uti contra in femina aliquando duo tresve 
ftu&us ex racemis dependentes obfervati fuere. 
EXPLIC ATO 
Tabule Quinquagefima , : 
Que Papajam Feminam exbibet feu Papaja Parampuan. 
A. Ejus folium majori fiftit forma, ut ejus lacinie melius 
diftinguantur. ‘ 
B. Florem denotat. 
C. Frutum. | 
D. Fru&um diffetium, ut officulorum feminalium fitus appareat, - 
| TOM ie á 
Tabule Quinquagefime Prime, … x 
E Lo. 
A. Racemum Floriferum , ` 
B. Florem feparatum oftendit. — 
UOBSERVATIO. 
Papaja mas E Femina in Zeylana-quoque crefcunt infula , 
harumque. fynonyma dedi, au&toresque allegavi in Thefauro 
meo Zeylanico. pag. 189. ubi reliqua vide , nec non in Sloan. 
Papajam Marem reptzfentat, in qua iss; ss 
+ 
Carrca hoc genus a Linneo vocatur, eftque Carica fo- 
liorum lobis finuatis; mas & femina H. Cliffort. p. 461. & 
Royeni Fl. Leidenf. prodr. p. 225. ` 
Cat. pl. Fam. p. 202. Papaje-boom a Valent. pag. 169. voca- 
tur & obiter defcribitur. EH 
In Rumphii auétuario Capite undecimo deftri- 
buntur PAPAJA SILVESTRIS; feu P A- 
PAJA-U TAN, & Aynyver. Nec non P a- 
Piya LITOREA fequentem in modum. 
x * à 
craffitiem adquirit Pinange arboris, que trun- 
Æ cum gerit ere&um in articulos ac cancellos di- 
vifum inftar Papaje trunci, in cujus vertice rami quo- 
que extenduntur uti in Papaja arbore, quisque autem 
ramus:in diverfos articulos protuberantibus venis divi- 
fus eft, qui prope ortum facile abrumpitur, parvam 
ejus relinquens partem cum foveola e ach trunco ad- 
glutinatus fuiffet: Ramus hic in viginti circiter tales ar- 
ticulos eft divifus, qui quadam vi feparari & difrumpi 
poflunt, hique truncum incurvant inftar arcus; totus 
autem hic ramus eft herbaceus, fed firmus, fingulo- 
que ex articulo bina propullulant folia oppofita intror- 
fum conniventia, Canarii folia referentia, fed infe- 
riusrotundiora ; a fex ad novem pollices longa, ad oras 
vix & raro dentata: Atque hoc peculiare habent , quod 
nervus medius non recte , fed flexuofe decurrat, fo- 
liumque dividat in bina inequalia fegmenta, ge des 
upe- 
H: Papaje arbori mula arbor altitudinem ac 
AMBOINSCHE:KRUYDBOEK. 
149 
In: Hort. Malab. om. A, Figuur’ rg. vint men deze 
beide boomen mede befchreven ftaan , bet Mannekenonder den 
naam van Amba-Paja ‚en in ’t Braminees Dadul-Papaja, 
mitsgaders bet Wyfken onder den naam van Papajamaram, 
en in-t Braminees flechts Papaja, waar uyt nochmaals 
blykt; dot bet ook zelve op de Malabaarfcbe kufteen uyt- 
lant/che boom moet zyn, om dat hy geen inlantjche naam 
en beeft: Cafparus Bauhinus in Pinace, Lib: 11; Sect, 
5. beeft dezen boom believen: te reekenen onder de geflacb- 
ten van de Platanus, en dat ten aanzien van grootheit der 
bladeren, doch ’t welk by de Spanjaarden in Weft-Indien 
een naam is van de Pifang; maar Lib. 12. Sek. 1. rez 
kent by bem ook onder de geflachten van vygeboomen; en 
Bontius lib, 6. cap. 6. noemt bem Arbor Melonifera, 
en Pampajo, doch by hadde hem myns oordeels liever me- 
gen noemen Peponifera. Pifo , lib. 4. cap. 93. noemt 
bemin’t Brafiliaans Pinoguacu, enzegt , dat aldaar zo wel 
bet Manneken als Wyfken vrugten draagen, doch kleinder 
en langer , "t welk ik by geen andere Autbeur gelezen ‚noch 
ooyt van geen Brazielis-vaarder geboort bebbe : boewel zulks 
echter wel aanneemelyk is, als voortkomende van een oog- 
getuyge; Ook zo beeft men aan de bloem-troffen van bet 
manneken zomtyds wel fchepzelen zien voortkomen, dewel: 
ke baar vertoonden als ofze vrugten wilden worden: gelyk 
men-.ook daarentegen aan bet wyfjen zomtyds wel twee en 
drie orugten aan troffen by malkander beeft zien hangen. 
EU TL EGG TNG 
Van de Vyftigfte Plaat, 
Dewelke vertoont bet Wyfje van de Papaje-Boom, ofte de Pa- 
paja Parampuan. 
A. Wyft aan deszelfs bladt in grooter gedaante, op dat de in- 
Jnydingen te beter gezien mogen werden. ba 
B. De bloem. WA ` 
C,-De vrugte ze dÄ EY 
D. De opgefnedene v1ugt , waar. in de plaatzing der Zaat-korrels 
$ 
De Een- en Yyfügfte Plaat ` 
Verbeeld bet Mannetje van de Papaja-boom, waar op de Letter 
. A. Aanwy/t een bloemtros, ` 
. B, Een bloem afzonderlyk. 
AANMERKING. 
Het Mannetje en bet Wyfje van de Papaja-Boom groeyen me- 
de op Ceylon, en derzelver benamingenven Schryvers beb ik ven 
gebaalt in myn Thefaur. Zeyl: pag. 184. alwaar die te vinden 
zyn, als medein de Catal. van Sloan. over de Jamaife-gewaffen 
pag.:202. De Papaje- Boom wert mede by Valent. pag. 169. ter 
loops befcbreven. 
CARICA wert dit geflagt van Linneus genaamt , enis de Ca- 
rica foliorum lobis finuatis in de Hort. Cliffort. pag. 46r. 
en in de Hr. van Royens Prodr. van de Leidze Tuyn. pag. 225. 
In het Elfde Capittel van de vermeerdering 
van Rumphius wertde WILDE PAPAJA- 
—Boow,ofte de Papaja-Utan en Ayny ver, 
. alsmedede STRAND T-PaPAj4-B 00 M, 
- op de volgende manier befchreven. - 
D boogte en dikte-van een Pinang-boom, dé {tam is 
regt, in leeden en ruyten verdeelt , gelyk een Papaje- 
ftam, boven in den kruyn fiaan de takken ook wytgebreid 
als aan een Papaje-boom, doch yder tak-is in ver{cheide 
leeden door uytbuylende knien verdeelt „en by zyn oor/pronk 
breekt by kort af ‚nalatende een ftompje met een kwyltye aan 
den ftam, als of by daar aan gelymt was peweeft. De tak 
is omtrent in 20 zulke léeden verdeelt, welke men met een 
kraak van malkander breeken kan , en zybuygen baaren tak, 
dat by inwaarts krom Daat gelyk een boge, xynde den ge- 
beelen tak kruydagtig ‚doch f; „aan yder lit of knie ftaan 
twee bladeren inwaarts na malkander luykende de Canary: 
bladeren eenigzints SE, doch agter rondér , dan 6 tot 9 
du lank, aan de kanten donker en yael getandt. Zo 
bebbenze dit byzonder „dat de middel-zenuwe niet regt, maar 
bogtig loopt, deelende bet blad in twee ongelyke deelen, 
waar van de woorfte helft de grootfte is, agter ront toelo- 
T3 pen- 
Ezen" naboot[ler van den Papaja-boom, gewint de 
