160 
Ufus. Dum in Amboina filveftris fpeciei fru&us fit 
dulcior. quamvis minorem gcrat carnem domettico , 
hine crudus magis comeditur, ut os ac ventriculus 
refocilletur: Apri quam maxime hos etiam expetunt 
fructus, qui maturi magna in copia ex arboribus de- 
cidunt, ipfeque officulum talis fructus in Hituenfi re- 
gione in apro inveni: Palumbes Bandenfes hos itidem 
amant fructus, ac Bandenfes muria hos condiunt inftar 
illorum Tropatti, ac.uti nos falitas Olivas, quibus 
ad-cibos utuntur , huncque in finem femi-maturos fu- 
munt fructus: Aliis in locis, uti fupra de domeftice 
fuit dictum, cum pifcibus hi coquuntur, vel proprie 
varia Kerry genera hifce pr&parantur. 
Juniora harum arborum folia apud mulierculas feu 
curatrices magno in ufu funt contra Aphthas , tam 
infantum quam adultorum , ratgue bunc. in finem illa 
inter manus conterunt, fuccumque exprimunt, @gro- 
que propinant cum guttis aliquot Limonum fucci, 
vel os hocce colluunt: Quidam etiam hocce utuntur 
fucco contra albugineas oculorum maculas, fed for- 
tis admodum eft & acer, foliaque hee potius, an- 
tequam conterantur, eorumque exprimatur fuccus , 
fupra ignem funt extendenda, ut flaccefcant , neque 
etiam Limonum fuccus huic fucco eft mifcendus , fed 
ut melius hic tolerari poffit, aque mifcendus eft, fi- 
mili quoque modo hec folia calefada, ac manibus 
parum contrita partibus inponuntur pudendis , tam 
virorum , quam feminarum, fi inflammate fuerint 
ardore urine, vel Dyfuria fuerint exulcerate, quod 
arum. quidem arrodit , fed fimul ardorem extra- 
it, depurat , & propellit calculofam fubftantiam , que 
Dyfuria concentratur. Feminz quoque ex hifce foliis 
eflaria formant, que per totam noctem naturalibus 
intrudunt partibus, ut depurentur, refrigerentur. 
que. 
EXPLICATIO 
Tabule Quinquagefime None 
Ramum exhibet Arboris Draconis Silveflris, ubi Litt, 
` A, Ejus Officulum denotat, : 
OBSERVATIO. 
Domeftica antecedente capite defcripta , & hec Arbor Dra- 
conum Silvefiris a Valent. pag. 170. enumeratur & obiter.de- 
fcribitur, inque Tabula fub no. XIV. prior exhibetur. 
CAPUT 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber I. Caput. XLIX 
‚ Gebruik. Dewyl in Amboina dit wilde geflagt zoeter 
van maak is, bogwelze minder vleefch-bebhen dan de tam- 
me ,20 werdenze ook meerder raauw gegeeten „om den mont 
en maag te ververfchen: Ook zyn de wilde verkens zeer 
graag na deze vrugten, dewelke ryp wordende , met menig- 
te onder de boomen wallen; en ik zelve heb een korrel van 
zodanigen vrugt op 't Hitueefche land, binnen in een wilt 
verken gevonden , de wilde duiven in Banda eeten deze vrug- 
ten bok zeer graag , en de Bandaneexen wetenze, gelyk als 
bare Tropatii, intepeekelen, enzo als wy de’gezoute Qly- 
ven, tot baar toefpys te gebruiken , en daar toe nemenze 
maar alleen de balf-rypen; op andere plaatzen werdenze, 
gelyk boven van de Tamme is gezegt , by de viffchen gekookt, 
of eigentlyk verfcbeide zoort van Kerry mede toebereid. 
. De jonge bladeren van deze boomen zyn by de vrouwt- 
jes of meeftreffen, in groot gebruik tegens de fprouw, zo 
wel omtrent kinderen, als oude lieden, en ten dien einde 
vryven zy dezelve in de banden, wringen bet zap daar uit, 
en laaten bet den patient met een druppel Lemoen-zap in- 
drinken, of den mont daar mede fpoelen; en zommige ge- 
bruiken dat zap ook tegens witte vlekken en (belleg der oo- 
gen, dog bet byt zeer, en is al «wat fcherp, moetende de 
laderen , eer menze uitwringt, wat over t vuur worden ` 
gehouden, tot datze komen te verflenfen, ook en mag men 
daar (om bet te beter te konnen verdraagen) geen Lemoen- 
zap, maar liever wat water bydoen: Op dezelfde manier 
werden 00k deze bladeren warm gemaakt „ met de banden 
een weinig gevreven, en gelegt op de [chamele leden , zó van 
mannen, als van vrouwen, dewelke verbit, en door de 
brant-pis , of fcherpe en moeyelyke waterlozing , befchadigt 
Zyn, en 't welk wel een weinig byt, maar trekt alsdan ook 
de brant uit, en zuivert of verdryft de kalkagtige fubftan- 
tie, die de dyfuria aanzet ; De vrouwen maken ook uit , of 
van dezelve bladeren gebecle peffarifen, en laaten die een 
gebeele ngt Jieken in haare natuurlyke gelegentheit , om de- 
zelve te zu | 
Hr ease See, z 
UYTLEGGING . 
Van de Negen- en Vsftigfle Plaat 
Dewelke vertoont een Tak van de Wilde Drake Been, alwaar Lett; 
A. Deszelfs Zaat-kern verbeeldt, Piers 
AANMERKING 
‚De. Tamme zoort in bet voorgaande Capittel befebreven s en 
de Wilde Draken-Boom werden by Valent. pag. 170. vermelt, 
en ter loops befchreven , en van de eerfle op de plaat onder no, XIV. 
een afbeelding vertoont, i A 
L, HOOFD: 
