I. Boek. LII. Hoofaft. 
vero in locis fructus multo funt majores Manga, in 
Amboina autem funt minores, inftar femi-complete 
Mange, eorumque color eft quoque luteus , fapor- 
que fere convenit cum maturo Boa-rau. : 
N men. Latine Condondum Malaccenfe : Malaice Con- 
dondong Malacca: Ternatenfibus Mudu „ & Amboinen- 
fibus Mulu. 
Locus. In Amboina, uti dictum eft, raro occurrit, 
per ramos enim non ita facile propagatur ac vulga- 
ris ; frequentior autem eft in infulis Moluccis & in 
Celebe. 
Ufus. Fructus hi crudi magis comeduntur quam 
vulgaris , inftar obfonii nempe ad Canari & Sagu, 
quum vinofo fapore ftomacho fint grati , ceterum 
cum pifcibus quoque coquuntur inftar precedentis. 
Arbores in parva Cerama feu Hoeamohel crefcentes 
breves, incurvos, ac nodofos gerunt ramos, e quibus 
tenues & rete proveniunt foliorum rachides , que 
uinque fexve gaudent foliorum paribus, extremum 
dliquando inpari claudente , funtque multo minora 
ac vulgaris Condondi, tres nempe quatuorve pollices 
longa, totidemque lata, utrumque angufte definen- 
tia, cum plurimis transverfalibus coftis, quz tamen 
jn arcus non definunt, nec ad oras ferrata funt: Fru- 
&usque funt uti pora defcripti fuerunt , arbores 
ibi quoque funt filveftres , atque ab iftis populis 
Aaen vocantur. | 
Tabula Sexagefima Prima 
Ramum exhibet Condondi Malaccenfis , fructibus onufti, 
O-B-S ER V.A. 1 IO. 
Malaccife Condondong-Boom a Valent. pag. 171. vocatur, 
& no. XV. exhibetur , videturque Cat-Ambolam H. Malab. part. 
I. pag. 93. defcripta. 
AMBOINSCHE KRUYDBOEK. | 
163 
onder zommige die «vat Bet zyn , en-flecken: op a 
- d 
plaatzen werden deze vrugien vry Psi dan Me Paes: 
maar in Amboina vallenze kleinder „ te weten als een baij- 
waffene Manga, en baar coleur is ook geel : de fmaak ten 
naaften by overeenkomende met een rype Boa-rau. 
fe Conlon A EN alaccenfe: op Ma- 
ong Malacca: : 
y. “ni MORE op Ternataans Mudu: en 
aats. In Amboina iffe, als gezegt , weinig te vinden 
want men kanze van bun takken e niet die ad 
als de gemeene, maar overvloediger valtze in de Molukze 
4 
- Eylanden , en op Celebes. 
Gebruik. Men eet deze vruoten meer r 
meene , te weten als een bob: tot de aos bold ex 
datze mel bare rynsbeit de mage aangenaam zyn: ander- 
zints kookt menze ook by viffcben, gelyk de voorgaande : 
De boomen op klein Ceram of Hoeamobel vallende, bebben 
korte., kromme , en knoeftige takken „en daar aan dunne regte 
ryskens , midsgaders aan dezelve vyf a zes paren bladeren 
dog zomtyts een alleen voor uit : zynde ook veel kleinder dan 
die van de gemeene Condondong , namentlyk maar drie en 
vier duimen lank , en ook zo breet „ van agter en vooren fmal 
toelopende , met veele dwers-ribben „ dog die geen beoge flui- 
ten , aan de kanten ongezaagt ; en de vrugten zyn als de gene 
die bier boven befchreven ftaan „ ook waf)en de boomen d 
int wilde , en werden by die lant-volkeren Maflen genaamt, 
De Een- en Seftigfte Plaat 
. Vertoont een Tak van de-Malaccife Condondong-Boom met zy- 
ne vrugten. 
AANMERKING. 
Malaccife Condondong -Boom wert deese , enaamt van Val 
Pe 171. en op de Plaat onder no. XV. verbeelde, so flees 38 lind 
Cat-Ambolam inde Hortus Malabar. eerfte deel p. 93. befchreven. 
CAP. QUINQUAG. SECUNDUM. ` 
Cynomorium. Nam- Nam. 2 
Aec non in altam excrefcit arborem , eftque 
fere magnitudinis Limoniz mali: Ejus truncus 
eft irregularis nec glaber, fed quafi ex plurimis 
aliis cruncis foret compofitus , inzqualis profundis 
fulcis , nodisque plenus , fuperius in peculiares fefe di- 
videns truncos , qui omnes fcabro ac nigricante tegun- 
tur cortice, inftar Limonum arborum. Nodofe ejus 
majoresque radices plurimum fupra terram elevantur, 
minoresque intermedie itidem eminent. Que porco- 
rum caudas referunt arcuatas vel inflexas , quod mi- 
rum pec confpe&um. Ejus coma non eft ampla, 
fed denfa, ac plurimis conftans longis & firmis ra- 
chidibus : - Folia femper gemina oriuntur brevi in 
petiolo, atque peculiarem habent formam, ab aliis 
multum differentia foliis. Bina enim hec folia appa- 
rent, acfi unita vel folitaria fuiffent, ac in medio fe- 
parata, vel diffe&a forent, unde magnus nervus nun: 
quam directe per medium tranfit, fed femper proxi- 
mus eft interiori parti, quz alteri opponitur. folio. 
Folia hec. in obtufum definunt apicem plerumque 
bifidum , funcque firma:, glabra , ac pallide virentia 
inftar juniorum Caryophylli arboris foliorum.. Sunt 
autem multo minora, tantumque quinque vel fex pol- 
Dees longa, fesqui-pollicem lata, atque fupra dito 
charactere facile ab omnibus aliis dignofcuntur foliis, 
rachides hz undique hifce ornantur foliis, anguftam- 
ue , fed tamen elegantem , efformant comam, que 
olummodo infervit , ut arboris formam efficiat ; quum 
neque flores neque fru&us gerat, quum hi ex trun- 
co oriantur ipfo , qui ab ıpfa radice ufque ad parvo- 
rum ramorum ortum plurimis gaudet tuberculis, ex 
quibus flores propullulant. Qui parvi funt flofculi, 
plurimique conjuncti brevi ac lignofo infidentes pe- 
tiola, referentes flores Blimbing. Sunt autem paulo 
majores , quorum petala externa rubent ac retroflectun- 
tur, alia autem quinque acuta eriguntur, Inter quz 
novem albicantia locantur ftamina , cum antheris fla- 
vefcentibus , inque medio piftillum erigitur cum fufco 
ES : germine, 
LL HOOFDS TUK. 
2c Nam-Nam-Boom. 
It is nog wert mede geenboogen boom , zynde omtrent 
| zo groot als een kleine Lemoen-boom ; de [Lam is lee 
— lyk en ongefchikt , even.als of by uit veele flammen 
Vzamen gezet of aan malkander gei Was; Voorts gants 
oneffen , met diepe voorens en vol knobbelen , boven zig dve- 
derom verdelende in byzondere flammen , alle met een ruige 
fwartagrige fcbor[fe s gelyk die van de Lemoen-boomen ;zyne 
knoeftige booft-wortelen leggen meeft bloot boven de aarde, 
en de kleine daar tu(fcben voortkomende , fteeken ook boven 
de aarde uit; zynde als baaken en verkens [laarten „na den 
ftam toe-omgekromt „t welk vreemt en raar is om té zien. 
De kruin is niet breet maar egter digt van loof „en gemaakt 
van veele lange en taye ryskens : de men Staan altyt twee 
en twee by malkander , op een kort fteeltie, en bebben een 
byzonder fatzoen , van andere bladeren zeer veel verfchil- 
lende; want deze twee bladeren fcbynen als ofze een ge- 
weeft en in de midden van malkanderen gefneden. waaren , 
weshalven ook de groote zenwwe nooit regt door bet midden 
. s maarraltyt de binnenfle y die tegens bet ander -blat 
ant; Maat deit : voor met een ftompe fpitze , die een wei- 
nig in tween a is wat ftyf ‚glat, en ligt-groen sge- 
lyk de jonge Nagel-bladeren , dog veel einder A: zynde 
maar gf en zes duimen lang, en anderhalve duim breet , 
en met bet: bovengenoemde zeltzame teiken zynze ligt van 
alle andere. bladeren te onderfcheiden: de ryskens zyn- 
der vol van, en mâaken een fmalle , dog evenwel zierelyke 
kruin , alleen maar: dienende om baar bet fatzoen van: een 
boom te geven , alzoze nog bloemen nog vrugten en draagt : 
want dezelve komen woort uit den [Lam zelve , dewelke van 
de wortel af tot aan't begin van de kleine takken bier 
en daar veele knoeften of knobbelen krygt , en daar uit 
groeit bet bloeizel ; zynde kleine bloempjes en veele by malkan- 
der , op een kort en boutagtig fteeltje ftaande, wel gelyken- 
de na bet bloeizel van de Blimbing , dog bet valt wel wat 
grooter „de buitenfte blaatjes zyn root , en agterwaarts over- 
geboogen, dog yf andere fpitze ftaan overeinde, en daar 
tuffen negen witte draatjes , met geele nopjes , en inde mid- 
den een wat dikker draatje , met een ros knopje, daar de 
X 2 erugt 
