166 
qualis, per totam fuam molem eft craffitiei; alibi fci- 
licet linearum 3. alibi plurium, ufque ad fex, variis 
in locis. Hinc, circa hunc montium & vallium fre- 
quentibus , qui ibi dantur, finibus exprimitur fimili- 
tudo. Candida ,fuccofa, dura, tenera tamen mandu- 
canti occurrit ejus caro; cujus aufterus ,. acerbus, & 
fere ut in malo vulgari femi-maturo, dulcis eft fapor. g 
Per totum fuum ferme ambitum, in ftillicidii for- 
mam excavatur hic fructus (binis tantum extremis li- 
ram interrumpentibus) unde in eo paululum deprefla 
videntur fegmenti iftius chorda & arcus, chorda ta- 
men arcus ebe or: ac proin contra invicem com- 
preflas nates duas hoc, chorde vero latus, canis foe- 
ming vulvam referunt. Hinc Nam- Nam a Malaicenfi- 
bus dicitur fructus ; cujus , fecundum longitudinem, 
duo mox laudata latera, quam fi ulla alia ratione fru- 
Cum tentaveris, facilius aperies. In aperto reperitur 
magnum , complanatum , & femi-lunare femen ipfi ut- 
cumque fructui, vel reni, multo magis fpeciei cujus- 
dam Indici Phafeoli > quo Indi fepe vefcuntur, forma" 
fimile; nec integram capfule carnofe cavitatem re- 
plens, ex ea facillimo negotio ficciffimum extrahen- 
dum; nullus quippe in tota interne ejus fuperficie in- 
venitur liquor , fed magna ubique ariditas; quamvis 
tenerrima , tenuiffimaque, & candicante membranula 
inveftiatur. Fructus latitudinem maxima fua longitu- 
dine zquat id femen; quod uncia paulo latius, 5. li- 
neas craffum , ex rufefcente fufca (ut ficcata Amyg- 
dala) nec difficilius quam in hoc fructu feparanda cute 
tegitur; & , ficut in Caftanea obfervatur , candida, dura, 
maxime adítringente , paululum amara pulpa gaudet. 
Hujus autem bine placente Embryonis tantum inter- 
ventu (quod non, nifi vi adhibita , frangitur) inter fe 
cohzrent, ; 
Brevifimum arboris truncum, raro duos pedes al- 
tum, maxime irregularem, fcabrum, inzqualem, de- 
formem, tubera & valles circumdant. Ex tuberibus 
nafcuntur florum , fru&uumque poftea ,fafciculi. Trun- 
ci cortex craflus , durus , in leves rımulas difciflus, co- 
loris eft nubili, albis aut cinereis maculis hinc inde 
diítinéti ; ad Lichenis Pulmonarii colorem accedentis. 
Radices craffz , ad fummam foli fuperficiem e trun- 
co prodeunt. Craffi rami, longi, ab invicem maxime 
diducti, in permultos ramulos, in fine fuo, dividun- 
tur; ex quibus minimi , hoc eft ultimi, folia ferunt: 
unde in ramorum extremis fat denfa opacitas. Folia 
bina Dong) tres lineas longo pediculo unico fuftinen- 
tur. Ex ramulis nudis, in cubiti formam leviter incur- 
vatis, mox reflexis (ex nodis ibi) alterni pediculi pro- 
deunt; ex unoquoque nodo unus, Folia tres aut qua- 
tuor uncias longa , fesqui-unciam, vel minus, lata, 
integra, plana, glabra, firma, flexilia , acuminata, pa- 
rum Crafla „raro fragilia, pulchro viridi & intus lucido, 
extus n hebetato & minus faturato colore ful- 
ent. Cofta reéta, in utraque-folii parte eminet , in 
uo inzqualia valde fegmenta (alterum latiffimum 
anguftiffimum alterum) folium dividitur. Rotundata eft 
lata & magis complanata angufti fegmenti ora. Hujus 
fupra mediam longitudinem eft maxima latitudo; & 
contra, infra eandem in latiffimo fegmento obferva- 
tur. Quz folia bina fimul anguftis fuis fegmentis fe 
mutuo fere tangunt , duasque leporis aures utcumque 
referunt. 
Flores & fru&us hujusce generis lubentiffime obfi- 
dent , immo plerumque legunt integros , formicz ; aft 
nullum ipfis detrimentum adferunt. 
In hac arbore defcribenda multus fui , quod fingu- 
laris fit, nec curiofi examine indigna. 
Nomine Nam-Nam arboris defcribitur a Yalent. p. 
172. : 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber 1. Caput LII. 
ongelyke dikte , want op de eene plaats beeft ze de dikte van 
drie, op de andere van meer , ja tot zes linien toe op ver- 
Jcheide plaatzen, bier om verbeeltze als bergjes en valey- 
tjes op zommige plaatzen. Deszelfs vlees is wit, vogtig , 
bart , dog evenwel malsagtig als men het kaauwt , welkers 
Jmaak is vrang , raf, en als ze ryp is , omtrent als in een 
emeene appel zoetagtig. 
Deze vrugt wert in zyn ganfche omtrek uitgebolt alseen 
lek-[leen „ dog aan zyn beide buitenfte eynden is dit afgebro- 
ken „waarom ze daar ook meer neergedrukt en plat fchynt, 
zynde egter de onderfte {naar platter als de hola boog , 
en daar door deze twee billen als tot elkander gedrukt zyn- 
de , verbeelden met die [naar de fpleet van een bont , waar- 
om ze ook Nam- Nam «an de Maleyers genaamt wert, 
welke volgens die twee zyden beter, als datze op een andere 
wyze gevat wert , kan geopent werden: In de geopende 
vint k” een groote platte en balve-maans gewyze fteen , 
of zdüt gelyk aan de vrugt zelfs , of aan een nier, of veel 
meer nog aan een groote boon, welke de Inlanders dik- 
werf eeten, dog deeze vervult met de gebeele bolligbeit. des 
vrugts, alzo die daar uit droog zynde zeer ligt kan weg- 
genomen werden, want daar wert geen vogt in deze bin- 
nenfte bolte gevonden , maar ze is over al even droog , (hoan 
ze over al bekleet is met een zeer dun en teer witagtig vlees, 
dit zaat is gelyk in zyn langte aan de breedte des vrugts , bet 
welk een weinig breeder ts als een once en vyf linies dik, 
van coleur uit den roffen T aei (gelyk in een droge A- 
mandel) bedekt een vliesje vrugt , dat zig ook niet lig- 
ter laat afpellen als die vrugt, deszelfs fubftantie is wit, 
en bart , zo als van een Caflanie , dog zeer t’zamentrekken- 
de, en «wat bitter. Deze twee platte deelen bangen door 
middelkom[l van bet fchepzeltje , "t welk niet dan door 
forffe gebroken wert, aan een. 
* 
De boom beeft een zeer korte ftam, zelden twee voeten boog, 
zeer irregulier , ruuw , en ongelyk , leelyk door bulten en 
kuylen daar by mede bezet is , uit deze knoeften komen voort 
de trosjes der bloemen, en daar nader vrugten. De fcbor[fe 
"des [Lams is dik , bart , in kleine fcbeurtjes verdeelt, van een 
bruine coleur met witte en afchgrauwe vlakken bier en daar 
bezet , verbeeldende de coleur van de Lichen Pulmonarius. 
De wortels zyn dik, en komen uit de ftam voort ofte 
onder de gront. De takken zyn dik, lang , en van malkan- 
der uitfbaande , en werden in veele zyde-takjes aan bun ein- 
de verdeelt , waar uit de kleinfte ofte laatfte bun blaadjes 
draagen > waar door in bet uiterfte der takjes een bequame 
Jchadurwe veroorzaakt wert. Twee blaaden zitten te gelyk 
op een fleeltje , dat drie linies lang is. Uit de bloote takjes 
als een elleboog omgekromt zynde en aldaar , zo als ze uit 
de knoeften komen , omgebogen zynde , komen fteeltjes te voo- 
ren overbants, wit elke knoeft een. De blaaden zyn drie of 
vier oncen lang , anderbalf breet , gebeel plat, Kai ftyf, 
buigzaam , puntig , wat dik „en zelden brekende , en bebben 
van onder" een p As roene en beldere coleur „die van bo- 
ven wat groender en donkerder is. De middel-ribbe , die 
door bet bladt loopt aan beide zyden uitpuilende „verdeelt 
bet bladt in twee ongelyke deelen, waar van bet eene zeer 
breet, bet andere zeer [mal is, de rant van bet malle deel 
is ront , en gelyker , bet welk op zyn midde bet breetfte is, 
bet tegendeel wert in bet breetfte deel befpeurt, de twee 
bladen raken elkander aan bun finalfte deelen , en gelyken 
twee ooren van een baas. s 
Á B. 
en van dit geflagt bezitten geerne 
eel de mieren , die egter dezelve 
De bloemen en or 
bedekken zomwyle ge 
befchadigen. 
‚ja 
niet 
In deeze boom te befchryven ben ik wat weidlopig í 
weeft, om dat ze zeer byzonder is, en een 2 
onderzoek «vel verdient. SS 
Nam- Nam- Boom wertze genaamt wan Valent. in de be- 
fchryving van Amboina pag. 172. ` 
or : ; 
$ 
LEL 
