I. Boek. LIX. Hoff. AMBOIN 
OB SER VAT IO. 
Inter Amygdalas relata eft hac arbor a Plukn, in Almag. 
Bot. pag. 18. & Nieubovio in Itinerario. fuo, & arbor Catap- 
pa a Valent. p. 171. vocatur. 
SCHE KRUYDBOEK. 177 
AANMERKING, 
Onder de Amandel-Boomen is deeze boom gebragt van Plukn in 
zyn Almag. pag. 28. en van Nieuhoff in zyn Rys-befchryving, 
en Catappa-Boom wertze genaamt by Valent. p, 171. 
Uamvis Cadjus a defcriptoribus Indie Orienta-. 
* 
CAPUT QUINQUAGES. NONUM. 
lis & Occidentalis, quantum videtur, fatis fit 
Caffuvium : Cadju. 
Q defcripta, hic tamen eam breviter exarare vo- 
lui, quum quzdam in ipfa detexerim , qua ab aliis vel 
omiffa funt, vel in ea hic non ita obfervantur,& quum in- 
fuper ejus filveftrem repererimus fpeciem, hifce in infu- 
lis indigenam:Caterum extra contraverfiam pofitum eft, 
veram Cadjum non proprie effe fructum Indie Orien- 
talis, fed a Portugallig quondam ex India Occidentali 
huc tranflatum fuiffe , uti primum nufquam invenieba- 
tur, nifi ubi hzc habitaret natio , vel quem inhabitave- 
rat locum: Indie Occidentalis fcriptores aliique te- 
ftantur, vaftam effe arborem foliis Lauro fimilibus vel 
inftar Mali, quod tamenab Amboinenfi multum differt: 
Hic enim humilis eft arbor, vix altitudinem vulgaris 
mali adtingens, trunco incurvo, fed ejus rami funt 
magis extenfi, atque hi maxima ex parte ob gravita- 
tem adeo humiles ac depreffi dependent, ut terram fere 
adtingant , unde & inregularem efformant arborem ; 
Folia autem quodammodo mali folia referunt , fed mul- 
to funt ampliora, fuperius rotunda, ac obtufa vel pa- 
rum bifida, firma, glabra, ac crepitantia, rugofa, & 
finuofa, inzqualis magnitudinis, in uno enim eodem- 
que furculo inferiora fepe funt minima, ac tres tañ- 
‚tum longa pollices, duosque lata digitos, quum fupe- 
riora quinque feptemve fzpe pollices fint longa, ac tres 
vel tres cum dimidio pollices lata; Folia hec funt fo- 
litaria, ac inregulari ordine fragilibus ac craflis ex ra- 
mis proveniunt , horumque extremitates terminant flo- 
res extenfis in racemis, qui ex quinque anguftis for- 
mantur petalis, albicantibus, quam diu funt erecta, 
fed leviter rubent vel purpurafcunt, quum retro fle- 
&untur, inquorum centro ftylus locatur. ~ 
d 
Poft flores fat magna in confpe&um venit faba, renis 
forma, quz dorfo petiolo jungitur „inter quem & dictam 
fabam pomum excrefcit eodem modo, quo memo- 
rati Seriptores narrant, Amboinenfis autém non ita 
luteus ; er, ot vel dulcis eft, ac Indie Occiden- 
talis, vel | 
ovi anatıs, pyriformis, inferius anguftatus ac com- 
preffus, e longinquo viridis coloris inftar pomi, ali- 
quando ftriatus ftriis lete rubentibus, carnem inter- 
nam habet fuccofam ac mollem , fed fibrofam ac vil- 
lofam: Sapor ejus eft acidulus fere inftar pomi vino- 
fi, fed mixtus tali ingrata acerbitate; ut fauces con- 
ftringat, unde non multum crudus editur: Zeylanen- 
fis autem, uti intelligo, mulco mitioris eft faporis; 
- Dica faba feu.caftanea , quz in fructus fummo excre- 
fcit Sei nature dcforme , qualem dicti commemo- 
rant Scriptores, Que hifce in terris plurimum editur , 
carbonibus enim intoftâ;-donec exterius putamen, 
uod urens continet oleum , dehifcat , nucleus internus 
e auferri poteft, a fufca depurari pellicula, úl- 
teriusque edi inftar Amygdalarum vel Canarii: Folia 
arboris ac cortex ingratum & hircinum fere fpirant 
odorem, uti quoque flores , fed horum odor debilior 
eft: Fruðus maturus decerptus facillime putrefcit , ita 
ut ultra duos vix dies integer fervari poflit, totumque 
odore repleat cubiculum. Lignum eft album , fuc- 
` cafum, ac inutile: Rami funt pingues, fragiles, fed 
tamen »flexiles; Odtobri floret, fruétusque Decembri 
maturéfcunt ac fübfequentibus menfibus. _ se 
Nomen. Latine Caffuvium : Malaice Cadju: Ex Por- 
tugallo Caju feu Cajou. In Amboina quoque vocatur 
Boa Frangi h. e. fru€tus Portugallicus , quum ab‚hac na- 
tione o itranflatus fit: In Macaflara dicitur T 
om. $ voor 
ylanenfis, vixque magnitudinem habet g 
LIK HO OFDSTU K. 
De Cadjoe-Boom. | 
lyk zo Ë 
dog de voorfte 
lank, mitsgaders drie „en drie- 
duimen 
alven ook niet veel raauw gegeten wert: Maar de Cey- 
lonfche , zo ik verfbaa , is veel lieffelyker van fmaak: De 
gem. Boone of Caf anjë , die aan "t vöorfte der vrugi bangi, 
is van zodanigen aart en fatzoen, als voorfchreve Scbry- 
vers vermelden: werdende bier te lande wel meeft genut- 
tigt: want zynde op de koolen gebraden , tot dat de buiten- 
fte fchaal „ daar die brandende oly in zit , openberft , zo kan 
men de binnenfte beeft gemakkelyk daar uitneemen , van 't 
graauwe vliesken zuiveren „en dan voorts eeten als Aman- 
delen , of de Canaris bier te lande: De bladeren en fchor[Je, 
geven van baar een onlieffelyken en bokagtigen reuk, als 
mede het bloeizel „ dog «vat flapper: De rype vrugt , afge- 
plukt wynde , verrot zeer ligt , zo dat menze boven de twee 
dagen niet wel bewaren kan, vervullende met baren reuk 
een geheele kamer : Het bout is wit, zappig „en ondeugend: 
De takken zjn mede vet, buigzaam , en bros: Zy bloeyen in 
October , en de vrugten beeft men in December, mitsga- 
ders de volgende maanden. i 
Naam. Iñ 't Latyn Cafluvium , in ’t Maleyts Cadju: 
Alles uit bet Portugee/che Caju , of Cajou: , | 
noemt menze ook Boa-Frangi , dat is , Portugeefche vrugts 
óm datze door dezelve natie albier overgebragt is: Op Ma- 
Z caffer 
n Amboins ` 
