196 HERBARII AMBO 
ftrepitus & fordes evitandas: Loca amat hec arbor 
calida ac ventofa , ut & folum pingue argillofum, 
quale in Java potius invenitur quam in Amboina. 
U/us. Plurimam atque optimam hujus arboris utili- 
tatem praebet ejus lana tenuis, quamvis tam brevis 
fit, ut eam in fila ducere nec nere poilint, adhibetur 
autem ad pulvinaria aliaque ad cubile neceflaria in- g 
plenda, uti per totam fit Indiam , quum multo tene- 
riorac mollior fit aliis pulvinaribus ex plumis confectis; 
nec ita facile in globos convolvitur ac vulgare Goffy- 
pium; quamvis tractu temporis quoque compingatur, 
unde aliquando lana ifta eximenda eft, bacellis con- 
tundenda & aptanda, ut iterum intumefcat ac fepare- 
tur. Recens lana filiquis exuta , ab officulis vel femi- 
nibus prius bene depuranda eft, antequam pulvinari- 
bus indatur, vel ad alias ufurpetur res domefticas, fi 
hoc enim negligatur, glires puivinaria perforant, ut 
femina adquirant, ‘vel vermiculi etiam illa perdunt fi- 
mul cum lana vel Capock: bzcque depuratio fequen- 
ti fit modo: Lana hec cum feminibus vafi inponitur 
& baculo cito circumagitur , cujus inferiori parti crux 
uedam parva eft juncta vel adligata, tum lana inftar 
Kai? tenuium furfum fefe K feminaque. in 
fúndum cadunt: Quidam populi in infula Celebe hæc 
expetunt femina , caque comedunt eque cruda , ac 
parum fupra ignem tofta, donec eorum pelliculz de- 
hifcant, faporem: enim habent dulcem, craffumque 
prebent nutrimentum: Alii autem vetant ac prohibent 
ejus copiofum ufüm, dicentes, inteftina nimis lubri- 
care, & Dyfenteriam excitare: Femina hujus arboris 
juniora fumunt folia , iisque capillos lavant , quum 
fua mucofitate caput depurent, longosque ac molles 
faciunt crefcere crines: hoc autem melius convenit 
feminis , acSinenfibus (qui capillitium colligant) quam 
viris, multi autem hzc contemnunt folia, quum pi- 
los non ficcos, fed glutinofos reddant , adhibentque 
tantum, ut caput refrigerent , fi ardore capitisque do: 
lore vexentur. x 
Arbor hæc ob ejus naturam vegetativam non tan- 
tum adhibetur ad has „fed etiam ad vallos clauftro- 
rum ligneorum , quém in finem incolæ ejus lignum alii 
preferunt, quum per globos fauciatum non ita in ra- 
menta diffilit, ac aliud. lignum, A quod infuper cito 
, firmas in terram agit radices; vidique hujus ligni pa- 
los, qui una parte penitus erant emortui, altera: au- 
tem parte vegeti erant, vivaque pars ita vigebat, ut 
alteram fupercrefceret & obtegeret partém, ^ ^^^. 
Ex Sympathia magica videtur ortum, quod incole 
certam curam cum hujus arboris fpinis ch posten que 
nempe ad truncum prope radices excrefcunt , quas 
conterunt cum fummo culmine caricis Lalan dicti, & 
fummo cum apice fpinarum Limonii arboris , quz om- 
nia fimul juncta propinant Pleuriticis , őz Cardiaca paf- 
fione laborantibus. h 
‚Eufebius Neurenb. lib. 14. cap. 79. agit de arbore A- 
mericana Laquamqua Hujtl diéta , quam dieit à quibus= 
dam etiam Pochotl vocari, atque in omnibus Ameri- 
canis regionibus vulgarem effe, ejusque quoque femi- 
na ibi comedi , zque cruda ac tofta , hominesque 
ex iis pinguefcere , fed fimul pigros fieri; ex quà de- 
fcriptione puto & concludo eandem noftram Capok 
arborem effe , vel faltem ab illa haud multum differre. 
In Rumpbii Appendice bec addita funt $ 
In Hort. Malab. part. 3. bine defcribuntur fpecies, 
ue in Amboina una in arbore obfervantur, quaeque 
oliatura ac fructibus convenit cum prima Punja Pe. 
51. fed fpinis cum fequenti Moul-Elavou Fig. $2. Fa. 
*, 
cobus Bontius libr. 6. cap. 14. eam nominat in Java Ar-- 
borem Lanigeram , atque cum co puto, effe arborem- 
Goffampinam Plinii libr. 12. cap. 11. quam dicit crefcere 
in infulis, Tilos hodie Baryn dictis, fitis in finu Perfico, 
Tabula 
INENSIS Liber I. Caput LXVI. 
- Ur ebrei dog ^t welk voor vrouwen en Sineezen , 
paalen gexien die aan de 
van dezen boom , te weten de gene die aan den ftam by de 
wortel baan, dexelve vryvende met de eerfte.pitze van bet 
Jnygras , als mede de wiere [pitze van Lémoen-doprens p 
en dat zo mét malkander gebruikende of ingevendé tegens 
bet zyde-fbeeken , en bert-ge/pan. = 
Eufebius Nierenb. lib.14. cap. 79; /preekt aldaar van 
een Americaanze boom, genaamt Laquanqua Hujtl „ die by 
ook zegt dat van zommige Pochotl wierde geriaamt „ en in 
alk AWA mericaanze landen gemeen was , en dat zyne zaaden, 
aldaar ook gegeten wierden, zo wel raauw als gerooft, ook. 
dat se daar eg ze? vet „ dog ook met eenen traag 
wierden: en uit welke befchryving ik dan meene of gilTe 
dat bet de zelfde onze Ca, ëmge WEEN y, Piet 
dat by daar van niet veel en komt te verfcbillen 
In de Appendix van Rumpbius wert dit "er bygedaan y 
In Hort. Malab. part. 4. werden twee zoorten befchre- 
ven, dewelke in Amboina s eenen boom tees eden å 
als zynde aan bladeren en Mugen gilik, de eerfte Panja 
Fig. 51. maar aan doornen de volgende Moul-Elavou Eis, 
52. Jacob. Bontius lib. 6. cap. 14. moemt bem op Java. 
Arborem Lanigeram , ez ik boude bet met bem daar voor, 
dat bet xy den ArborGoffampina Plinii lib, 12. cap, 11. 
deli by zegt te groeyen op de ig van Tilos , die 
edens s Baryn genaamt werden , gelegen in. er- 
fiaaaftbe gulf: VP wei, 
De 
