



Pag, i 



H 



R 



A 



R 



HET 



AMBOINSCHE 



\ 



1 JM 







AMBOINE 



IS 



LIBER SECUNDUS, 



K 



UYD 



K. 



HET TWEEDE BOEK. 



Continens arbores aromaticas y quae Behelzende de Speceryagtige Boomen : 



aut fruftum aromaticum «, corticem 



ve 



5 



aut odoratum aliquod prae- 



bent lignum. 





dot zyn die gene 9 die eenige Spece 

 ryagtige Vrugten^ ScborJJen , ofte 



welriekent bout dragerit 





* 



I 





* 





\ 





\ 



CAPUT PRIMUM. 



H O O 



D 



T U K. 





CARYOPHYLLUM, TSJENCKE 



/ 



NAGELBOOM, TSJENCKE 









elegantifii 



- 



Aryophyllum eft arbor pulcherrima , 



ma, ac pretiofifiima omnium mihi notarum ar- 



borum; forma autemoptime refertLaurum, co- 



— ^acuminata, altitudinemque attingit vulga- 



, aliae autem Fagi habcnt formam. Ejus 



truncus eft ereftus, ac fimplex, ad quatuor aut quin- 

 que pedum altitudinem, fope dividitur in binos tresve 

 ereftos ac minores truncos, funt etiam , quas unicum 



ma nemp 

 ris Cerali 



E Nagelboom is eene van de fcboonjle > cierlykfle 3 

 als mede kojlelykfte onder alle my bekende Boo- 

 men; by gelykt van gedaante zeer voel na den 

 Lauwrierboom , te weten met zyn toegejpitfle kruin 3 



tantum gerunt rotundum , fed has ab incolis non multum ft 

 expetuntur, primamque memoratam prasferunt, quum 

 illae, qua? unico & ere&ofintftipite ? difficilemdentad- 

 fcenfum.Inferior trunci pars non penitus rotunda eft; fed 



beeft 



mige ook van een Bt 

 en blyft enkeld tot c 

 ?ia verdeeld by bem 



yfl 



ft 



n een gemeene AerJJeboom 5 zom - 

 ikeboom> den jlam fcbiet regt op 3 

 1 boogte van 4 a 5 voeten> doer 

 in 2 a 3 regt opgaende mindere 



die maar een enkelden 



er ooi, 



parum 



acfi ex variis concreta foret ftipitibus. 



onderft 



Cortex ejus eft glaber , tenuis 5 lignoque firmiter jun- 

 gitur, utiinFago, &undiqueadlateraplurimos emit- a an 9 t bout 

 tit ramos tenues* ex quibus plurimas longas , ac tenues J - r ^ : ^ 



foliorum raches propullulant,utiinBetula,quae arbo- 

 rem undique cingunt, & ab inferiore parte latiflima 

 plaga fefe extendunt , fenfim autem anguttantur , & in a- 



jf by uit verfcbeide Jtammen 

 fcborffe is effen , niet dik , 



1 ■ ■ j 



en leit vaft of 1 



gelyk die aen den Beukenboom 9 



fcbiet by over al veele dunne takken uit 5 



aan veele lange dunne ryskens , gelyk den Ber- 



5 en deze ryskens omgeven of omvangen den 



tet 

 en 



g 



fp 



ab aliis facile diftinguitur, & dignofcitur arboribus. 



• Lignum ejus eft durum , ita ut tenuis , vel modice 



traflus ramus facile virum fuftineat : Folia bina 



femper funt oppofita , cumque fubfequente pari cru- 



cem efformant, forma Laurinis foliis fimillima, fed ^ 



-anguftiora , tenuiora , & longiora , quse longis inlident ren naby komende 



petiolis , utrimque acuminata , fuperius obfcure vi- ' a — J - -* ' — - 



xidia , inferius flava , plurimis arftiflime juntos ac 



parallelis venis diftin&a, & contexta , quae omnes ad o- 



ras in unum terminantur, ac definunt finum : Foliorum 



autem orae funt glabrae, & integral , neutiquam incifae , 



quse rigiditate fua multos formant finus & arcus. Folia 



keboom _ w . 



op allenskens na boven final effp 



toelopende, zoo dot de gebeele kruin een gefcbikte pira- 

 mide, of keeg d formeert , en welke gedaante bem ook van 

 verre onder andere boomen kenbaar maakt. 



Hy beeft . en bart bout , zoo dot ook een gemeene dunne tak 



dragen; de bladerenjl 



iftvoU 



paar een kruis, van gedaante de Lauwrier blade 



fmalder , dander , en lang 



ftaande op lange fteeltjes , agter fpitfer of fmalder 

 vooren, aan de bovenfte zyae boog groen , aan dt 



derft 



fy 



doorreegen 



dewelke 



paralleele 



foompje Vzamen loopen ; de kanten zyn eff< 



ar ftyvigbeid \ 



ftra parte funt ade 



ac 



fplendentia . acfi gummi forent obdufta , quum autem 



multo 



ut conteri poflint, tumque maculis obfcuris, vel fangui- bryzelen kan 



neis funt notata , faporis acris & aromatici ; quum vero 

 primum progerminant , funt rubentia & laeviter fufca. 

 In initio pluvioforum menfium , menfe nempe Ma- 



nronullulant cooia . at- 



c« gccwj^t/tf-j gekerjt •, »»*i*i*» wv«» ^ 

 kenze veele bogtjes , aan de bovenfte zyde zoo glat en 

 glimmende, als offe met gom beftreeken war en , aljfe oud 

 l at<nrjpn. zynze veel ftyver endrooger, zoo dot men ze 



en zyn als dan met eenige donkere of 



bloedroode droppen befp 



J'maak Jcberp en fp 



Iffe eerft uitkoomen, zynze rootagtig , ofligtb 



in de 



# 



weten 



gna 



rudimenta 



g 



rum extremum dependentia, quaeque fubito mutantur 

 inviridia, oblongaque capitula lato apice conftantia, 



ex 



quo prima Caryophyllorum forma 



lorum dant fpeciem , fuperius nempe late extenfam, 

 & in quatuor diftin&am angulos,Lini capitula referen- 



maend May , komen de jonge bladeren met memgte 

 voort , en ftrax doen zig op de eerfte fcbepfelen van de 



fpitzen, aan bet ui- 

 terfie van de ryskens uitkomende , en dewelke dan voorts 

 veranderen in donker groene en lankwerpige knopjes , 

 met een breet hooftje , daar aan men alreets bet fatfoen der 

 Nagelen kennen kan ; in de vierde maand daar na bebbenze 



"" * ; te weten boven met 



booftj 



tern, 



Clavi 



Nagelen 



in vier boekenvewum* iU *w*.~- 



balf ront knopje , de vlasdodden wel g 



fenfim 



tit, pallideque flavum induit colorem, qui demum 

 in fanguineum tranfit,in iisnempe,qui fpeciei funt ruben- 

 tis:qui enimfru&us feminei dicuntur,majoresqucfunt 

 maribus , tantum fuperius ad quatuor illos angulos ru- 

 bent, tumque fupremum aperitur capitulum, vel ad 

 latusvergit, quum plurima apparent parva , albican ti a 



De Nagel verlieft 



bleekgeel, en 



we, en oegini owexgeet, m ten hk^jw 



werden , te weten die van bet roode g'Mgt 



tpykertje uitmakende. 

 baar ligt^roene ver- 

 laetft 



opent bem bet bovenfte knopj 



antheris fufcis 



eiformant 



a f ru&us adulti, fed nondum maturi perfetti fuerint, 

 Tom. II. con- 



die men wyfkens noemt , en wot grooter vallen dan 



de mannekens , werden maar boven aan de 4 boeken 



wat root , en als dan 



of wykt ter zyden , als 



kleine witte draatjes , 



met bruine nopjes daar 



bloeizel van dezen boom , 



bun 



veele 



boven op , dewelke zyn 



in malkander gedrongen, 



bet 



op, en na de voU 



A 





\ 



k 







• 



