\ 



4 



\ 





« 



i 



12 



HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap.lll. 





O 



VAT 



O. 



A A 



M 



K 



G E. 





a;ietas : 



Regius aromaticus a Plukpetio in Almagefi 

 ogr. Tab. 1 5 $ .. F/g. 5 exhibetur 



frutiu oblongo , abort ivo minus fijuamofo ex Infula Ambon. Breyn. 

 Prodr. z. p. 50. alterius editionis, ut & Cartophyllus Re- 

 gius Amboinicos Pumphii ibidem . ubi optime in notis fub- 

 jungitur a Joame Pbilippo Brejrnio filio: „ Hi Caryophyllx, 

 to qui Regii dicuntur , ipecie , me judice, ab antecedente non 

 „ differunt , ne^ue fruftus revera dicendi funt , fed rudimen- 

 „ ta potius florum fru&uumque abortiva , meris fquamis mon- 

 „ ftrofe luxuriantia, & a fcopo aberjantia , quae nunquam hinc 



van Pluhnet genoemt in zyn Almagefi. 

 Ptytogr. Tab. 1 5 5 . Fig. f . verbeeldt . en C 

 oblongo abortivo minus fijuamofo ex Infill 

 in zyn tweede Prodr omus pag. 50. van d 



lus atom aft cut 

 88. en in zyn 



HYLLUs/?W?fc 



Pnmph 



/ 



ahvaar zeer wel onder in de nooten van Joannes Phihppu 

 mus de toon bygevoegt wert: ,> Deze Konings-Nagelew 

 ,> verfchillen, zo veel ikzien kan ,niet van de voorgaandein 

 „ zoorte , en zyn voor geen regte vriichten te houden , maar 

 ,, licver te houden voor afwykende beginzelen der bloemea* 



»» 



perfe&i flores, nee fru&us evadunt. Caeterum odorem fa- „ en vruchten alleen uit fchubben , monftreuzelyk afwykende 



Offm 



,> van hct oogmerk der natuur,beftaande,- waarom dczelvc 



35 ferunt, virtutesque poffident , quas an gradu excellentiori fu- ,> 00k nooit tot regte bloemenofte vruchten uitgroeien. Ver- 



5 , perent,ut nonnulli purarunt fola experientia decidendum eft. 

 De his porro vide Weinmarm Phytanthoz. p.6$.Tab. 325. left. 

 a. ut & Rumphii obfervat. 2 1 . p. 5 3 . ^M. natur curios, dec. 2. 

 *#*. 1. ubi & horura fignra , atque*/** Epifi. yp. 403. & Epifi. 

 S. ^. 421. in Vdient Mufieo Mufieor Tab.x & libr. 2. Se<5f. V. 

 cap' Vlf. be Amman Manud. ad mat. med. cap. 8. &#. IX, jfr# 

 ££- & Fr. Valentyn Amboin<e defcript.p. 195 & 196* 7i^ 32. 

 ut & Lbifiboteni itinerarium. cap. 65. Reliquae porro figure 

 non nifi monftrofe aberrantis feu potius luxuriantts naturae Va- 

 rietates habendae funt , quas quum Pumphius adpingi curavit , 

 hie illas fimul iuhjungimus. Caryophyllus arbor a Mim* 

 i'mgib in cultura plantation libr, 2, cap. 3. defchbitur , fed man- 



ca admodum figura exprimitur. 



» 



„ ders hebbenze de reuk en fmaak van de regte fpecery Na- 

 , f gelen in de Apotheken gebruikelyk , welkers krachten zy 00k 

 ,, bezitten , doch of zy dezelve overtreffen, zo als fommig* 

 yy gemeent hebben, is alleen door de ondervindingtebefliffen. 

 Over deeze zie verder Weimnam in de veelvuldi^e benamin- 

 ee en Befchrvvine der Planten fag. ?%.T*b. ji$. left. a. en de 



Pumphius pag. 53. in de Acad. not. curios. 

 ,aar 00k der zelver figuur . en zvn vyfde brief 

 de achtfte pag. 41 f • m Vaknt. Mufieum Mu- 



dec. 2^7; 



fieor.Tab. 2. en Libr. 2. cap. Vll.Seft. V. en Amman. Manud 



mat. med. cap. 8* Se&. IX. p. <)6 



fihrjnnng 



Amboina. p 1 9 5 en 1 96 . Tab. 32- en Unfihotens Rysbefihry 

 v'rng. Cap. 95. De overigc zoortcn verders zyn nicts anders 

 a)s monitreufe veranderingen door de afwykende » ofte liever 

 overdadige natuur te houden . dewelke om dat Rymphws\\\ti 

 heeft laten bytekenen, wy hier 00k byyoegen. De Nagel- 

 boom wert mede van Munting in de Hvbare oeffening der plan- 

 Ten in het tweede boek capitt. 3. befchreven y doch zober in dc 

 Plaat verbeelt, 





CAPUT QUARTUM 



Caryopbyllum Siheftre> Tsjencke Oetm 



da * 



Ilveftre Caryophyllum plerumque altius excrefcit. 



IV. 



H o o 



T 



T 



K. 



IVilde Krnidt^Nagelboom. 



comaquc ampliore , quam 



erigitur trunco 



D 



folia 



E wilde Nagelboom waft gemeinelyk imt boger, en 



met een breder kruin dan de tarnme , meeft met ee- 



nen flam opjebietende , de ryskens zyn 00k langer 9 



taay> en groen , de bladeren veelgrooter y en Jlaan mede te- 



fens malkandery docb zoo precys met , en meejl in eenfebeef 

 ruis : Aan de jonge boomen zyn baare jleden wot for- 

 ter y of zy bekleeden den Jleel zoo veel meet , of verder dan 

 aan de oude boomen , daar aanze dan 00k nocb van twec- 

 derley gedaante zyn : nmnt in H begin van de regen-Moefi 

 fon vaUertze van vooren breeder en r onder , maar in de 

 drooge Moejfon zy nze voor /pits y en de oprecbte NageU 



blaaaerenwatgelykerywegenytienendertienvingerslanl^ 

 novem , decern , "& tredecim longa digitos , quatuor en vier breet , doch aan de jonge boomen zynze wot Idein- 



funt, der yanderzints mede glatyboewel niet glimmendey nocb 



majora, & quoque oppofita funt, fed non ita exa&e, 

 obliciuam plerumque efFormantia crucem: In arbori- 

 bus junionbus pedunculi funt breviores , vel ramos 

 lata magis plaga obvelant , quam in vetuftioribus ? in 

 quibus duplicis itidem obfervantur formae : In initio 

 enim pluvioforum menfium , fuperius n 



folia 



funt 



funt 



loque, fed non fi. , _^ 



iris Caryophylli, Foliorum orae quo 

 que funt finuofe & arcuate, ac tenuibus parallelis trans 

 verfalibus venis pertexta funt folia % fed 



ooflyf als de tamme: De randen zyn 00k < wat bocbtig, 

 en met fyne paralleele dftoersaderen doorregen y docb zoo 

 digt niet als de oprecbte , en aan de hanten 9 met een door- 



gaande booze Vzaamen gejlooteny gelyk die van de Cajoe 



ac vulgaris >& ad oras retto finu funt conjunfta inftar Mera , en J amboe : want de wilde Nagelboom is als een 



Jarnbofce. Sylveftre enim Ca- middelbaare zoort , dewelke een maagfebap maakt tuffeben 



im medium genus, quod affine de Jambofa, en den wilden boom Cajoe Mera, en met 



eft inter Jambojaniylk Silveftrem arborem Cajoe Mera die beide veel gemeinfebap beeft : De middelfle zenu* 



di&arn, cum utraque magnam habens affinitatenu Me- we van bet blot beeft 00k een vwe , gelyk die van Ca- 



ryophyll 



dius folii nervus fulcatus quoque eftjinftar folii Caj 



Mera. fed 



rum 



hxc folia filveftrem fpirant Caryophyll 



joe Mera a docb zoo diep met. 



* 



Gevreven zynde bebbenze een ivilde Nagel-reuk y met 



facile ctiam dignofci 



eenige zuurte gemen 



aan menze kennen kan, 



gerunt uti 



fed numcro raulto rariores, hinc inde enim unus al- 

 terve locarur in ramuJorum fummo , 

 modo duo , tres , quatuorve fimul frt 



_ 



Haare vruchten dragenze mede aan 

 tamme , docb veel minder in getal , ft 



dupl 



lum autem illorum non ; 

 les gerunt ac vulgares , 

 f>arum rubefcunt, fufco 

 re • fi flores nroduxerun 



atque in Jllis maar eene aan 't uiterfte der ryskens , en aan de kroonU 



ftaander maar 2,3,04 bezyden malkander : Zyn- 

 bykans van bet zelfde fatzoen , docb voel tvoeemaal 



funt 



eft , floresque fim i- zoogroot als de tamme , maar *t booftje is zoo breet 

 virides, tandemque bebbende insgelyks zulken bloeizel en Kabeletten als 



Anchophyll 



ve 



tnagnicudine oaccarum frucluum maghse Varinga , vel 

 paulo longiores, fere inftar minoris cfigid , qui cinfti & 

 obdufti funt obfeure rubente feu purpurea carne cul- 



craffa, molli &. fuccofa inftar aliarum Silveftrium 



Jambofc 



mgrati fapo 



mcti : Intus continetur olficulum oblongum 



lang groen , en voerden eyndelyk een <voei~ 

 nig root , met vaal en graauw onder een gemengt , en als- 

 ze gebloeidt bebben , zoo wofdenze 00k tot Moefnagels van 

 grootte als- de Befien der vrucbten van degroote Varinga, 

 of nocb wel zoo lank , en bykans als een Heine vinger , 

 omgeven of omvangen met een donker-root of purperacb- 

 tig vleys ongeveer eenmesdiky week en fappig , als aan 



vero 



Jamboefen , onlieflyk van fmaak 



zmiTt? 



k 





1 



/ 



r 









I 



