

s 



* 





18 



HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap. VI. 



/ 









A T 



O 





Tahiti* Onarta^ 



U YTLEGGINGE 



Van de vierde Plaat , 



» • 



Exhibentis ramum Nuch MjriJUca five Mofehata arbotisPala y 



incolis di<ftae. 

 A. Pruttus perfeiiut eft. 

 B; Nux Myriftica juftae magnitudinis ac maturitatis , per quam 



dehifcit, ejusque Math rubra cOnfpicitur* 

 C. Ejus Nux exempt a , & Maci obdudfeu 

 . Nux tut amine inclufa. 



Noote-mufck 



i 



V 



J 



Nuxfila , & exempta. 



F. Nux fur urn didh , feu Pala PenUjoeri. 



G. Pa/a Bacambar ) feu Nux Gemina* 

 H„ Pala Ractja, feu Nux Regia. 



o 





T 



O. 



Verbeeldende een Tak van een 



by de Inlanders genaamt. 

 A. De volkomene *vrucbt. 



De Noote - mufchaat in haare regte grootte , gelyk ze ryji 



zynde openbarft , en de roode Foely vertoont. 

 C Deszelfs Noot uitgenomen r en met de Foely omvangen. 



D. De Noot in haar fchaaL 



E. De gepelde Noot alleen. 



F. Viefjes Noot > of Pala PenUjoeri. 



G. Pala Bacambar , of tweeling. 



H. Pata Radja, of Konings-Noot. 



AANMERKINGE. 





■ 



I 



Deie Nootdragende boom is 't eerft van C. B*«&. in zyn P/-» 

 *** genaamt N## Mofehata frufifu totundo. met welkc naam 

 zy ook van P/»/te. in Ahnag. p. 265 en Phyt. Tab. 209 Fag. r. 

 voorgeftelt is y als mede in de tweede druk van Breyn. Prodr* 



pag. 88. en wert genaamt Nux aromatica femina van 1! 



^ri(?r haec Nucifeta primum denominata fuit a C. B* in 



rinac. ubi vocatur Nux Mofehata frudhi rotundo •, quo nomi- 

 ne a Plukh. in Almag. ^. 265 & P^y*. 7^^.209 F/g. 1. cxhi- 

 betur, ut & a Breyn. in Prodr.t. alt. edit. pag. 88. Nux aro- 

 matica femina vocatur a J. Baub.part. 1. p. 265, & Pi/on. , A „ ._ „ ^ _ ._ Jm 



Mantijf. atom. p. 173. & Nux Myriftica. Matthioli. de qua Bauh. in zyn ttTy?* *&*//. 265 en Nux Myriftica van MatthioL 



en P^/5 in Mantijf, aromat. p. 17 }♦ waar over verders zie tf** 

 /<?»/. in zyn biftor, fimpl. reformat, libr. V. cap. VI, />dg. 199. 

 en de volgende. en aldaar de i \ brief pag. t^x en de volgen- 

 de Tab. 3. van de 5^ tot de 10 figuur. en Ray in de flty?„ 

 ^£w/. torn, 3. <#p./>. 58. Pomet. Hiftoire de Drogttercbap.XlI. 

 p. 201. die mede in het X Cap. p. 199. de Kruyd-Nagelen 

 verbeelt, en befchreven heeft : als mede Wbrmius'm zyn Mu- 

 feum. p. 164 en p. 210. en Clufws in exot. eerfte boek f capitt. 

 15 en 1 ^ en in de Hi ft or, general. Lugd. app.p. 5. als mede 



Blackwell. Herbal. Tab 353. en Amman. Manud ad mai. 



Yidc Valent. hiftor . JimpL refor. lib. t. Sefit. V. cap. VI. pag. 

 [99 Scfeq. & epift. ibid. XXV. pag. 451 tkjeaa. Tab. 3. aF/g. 



5 ad 10. /v^y #//?. />/. torn. 3. ^>. ^). 58. Pomet. Hijioire ge- 

 vef'ale de Drogues chap. XII. pi 201. qui & capite X. />. 199. 

 CaryophylIos exhibet & defcribit ut 8c Wormiusm Mufeo 

 p. 164 tkp.210 & Cuf exot. lib. 1. cap. ic & i*. Sc Hi/for. 

 gener . Lugdun. app.p. 5. & Blackwell. Herbal. Tab. 353. & Am- 

 man, manud. ad ztfj^ aW. r^. 8. y?(f?. 23* ^. 112. & Samueh 

 Dale. Pharmacolm 4*0. pag. 331. ut & Paul. Herman, mat. 

 Medic p- 1. cap. 5. pag. 96 & 97- & Valent. Ambo'tna defer ipt. 

 p. 20 1. No. XXXIli. & tJnfcboten. itinera? . cap. 66.pag.cjo* 

 ice. 



fett 



en Samuel Dale Pharmac. in 4/0, 

 Herman, in zyn //?*/♦ iW<?*//V« *♦ r* 





« 



tap. $.pag. 96 en 97, verders wertze van Valentyn in de Be- 

 fchryving van Amboina. p : 201 befchreven, en No. XXXlII. 

 jammerlyk vcrbeddt^als mede in Unfchotens Rysbe Ccbryvini. 



■ 



' 





CAPUT SEX TOM 



Meffis , & Cuhura Nucis Myriftica. 



VL 



O O 



T 



T 



Oegjl 







<r:.' 





Rbor N T ucem Myrifticam ferens per totum annum 

 fruclibiH onufta eft, five primum progerminan- 

 tibus, femi-pcrfccl:is,(S: maturis, hocautem nori 

 omnibus obtinet in arboribus : Seel tria proprie ob- 

 fervat tempora ih quovis anno,auibus maturi deeer- 

 ^untur fructus ; maxima autem Meflis eft in medio 



Aanqueking van de Noote* 

 Mujfchaaten. 



En tfootebdom is V gebeelejaar door niet zonder <vrug~ 

 ten, bet zy met eerft uitkomende, balf-wajene Jfr- 

 te volkomene , boewel zulks niet aan alle boomen 



gebeurt : Docb eygentlyk heeft by in yder J 

 Jbenen ,in dewelke men de rype wugten afphikt 



mirrruuus : maxima autem Mems eft m medio fte oegft gefebiet midden in de men- Monti 



cufti , tumque arbores rtfertiflima; font fruftibus , 

 fed macis eft tenuior, quam minoribus frugibus,No- 

 vembri nempe , quae fiuges Mette-kay-aroe vocatur, 



&que prion's quad fupplementum eft. 



Tertium MeiTis tempus, foi Fruftuum colleftio Maf- 

 fioettmenfe, vel in initio Aprilis , Mouffon-Oele di- 



a certis viridibus vermiculis Amboinenlibus 

 Wait <5c Mulatte di&is, qui in mari circa rupes flu&u- 

 imtes-bbfer antur, ex quibus bonum Aatjar,feu con- 

 dimentum conficitur.-Hfec autem anni fruges optima^ 

 praebct Nuces , craflifllmamquc macim , quum arbo 



nee 



boomen ml vrucbten , ma, 



nveten 

 ende 



ttum 



tJ . , . . „. * -e Foely is <wat dunder, dan 



by dekleine gewajfen , te wetefi in November , 't welk 

 men Moejjon Mette-kay-aroe noemt , en maar een Jlaar- 



tje is van de voorgaatide oegft 



De derde Moejjon ,oft - feJ .", 6 ww *«, *,<, „ c 



Maart,ofin 't begin van April, genaamt MoEsson 

 vanzeekere groene toormpjes ,by de Ambmefen Wau eii 

 Mulatte genaamt, die men als dan in Zee omtrent de 

 klippen vint di 



'■gfting valt in de maant 



men 



dikft 



Moeffon geeftwel de befte Nooten,en de ■ 



res turn temporis fruftibus Hon ita fint onpletE. nee nirt «. h£Z~ .» \2\Z t" , " ■" «<* "»*» 



a*^ 



fto imbres fxpe pluvia mixti funt o , 



Pius fit, ut plurimi de arbore projiciantur rVu6f_„, ... 

 Immaturi decidant, qui nihilominus tamen diligenter 



colliguntur, quod Befim raapen feu colligere dicitur, 

 eorum enim macis quidem venditur, vilior tamen eft 

 reli^ua,rmcesqueJunt minores, gibbofe, diftoftse, & 

 rugofle , unde roinpen feu cadavcra vocantur : vera an- 

 tern nucam 



eel 



fi nuces 



fint .maturae , ciljus fignum eft quum earum . AIW1U1 

 gelhcula lgev!ter ruffumprcubeat colorem maturi Mali 



?!i!^ a T ch,nC , md ?u ( l l,um cx arbore dependeat, 



s confeendunt arbores addu- 



i««^ ~^a • «• , quas celeri attraclione avel- 



n ' < F 1 Y. mmor . , arbor,5 ^no&periculont,quam 

 Caryophylh arbons in Amboina, Nucifera enim ha3c 



arbor 



en tegen in Julius en Auguftus vallender zeer fterke . .- 

 genbuyen en barde nvinden, waar door bet gebeurt, dat 

 veele Vrucbten van de boomen afgejlaagen tverden , of te 

 vroeg afvallen, docb dewelke des niette mm naarftd in- 

 gMtelt werden , en '* nodk men raapen noemt , iant de 

 Foely wert voelontfangen , maar is ecbter flegter als de 

 andere , en de Nooten zyn Wat kleinder , butte, fcheef 

 en prmpelt , en werden daarom rompen genaamt ;de res 



■gft in g geftb 



oj-'-p 0^7""" wan uh ue i\ooien rv 

 waar van bet teyken is, wanneer de buitenfte fc 

 'Cbt-rojje koleur van een rype Perfick 



tp zyn 



men 



vtsn de Inwoonders op 



berften 3 dan , 



, . -J- ..~„, en baaten de Nooten 



met lange baakjes en korte rukjes Van de takken af, 

 betwelk met minder perykel gefebiet, dan van de Na~ 

 gelbormn m Amboma. Want de Nooteboom beeft dikker 



en 



/ 



* 



V 





\ 



* 



\ 



\ 





I 



\ 





