

J 





\ 



I 



I 



I 







I 





WBoek. VllLHooM. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



-> « 



perftitiofe magis illis utuntur, quum ex illis potiones 



" prasparant , quibus putant magna fefe polTe 



ropianen gebruikenze nocb imangi 

 daar van minne-dranken maakcn y 



wahrmede zy grdote 



moliri, de quibus vero ridiculis quisquiliis non ope- dingen menen uit te recbten, docb van voelke belaggelyk 



e 



Tie pretium eft plura commentari. Quidam 



~ r - Q 



Quidam Andere dbag. 



pyne met waart is racer te fcbry 



etiam Indi compertum habent nuces haice mares vale- % bevrydt te zyn: Zomm 



re contra Dyfenteriam , fi cum femi-maturis & toftis 

 Mufae frudtibus e.dantur , praefertim (i Opii granulum 

 addatur. Bandenfes mulierculae illas quoque adhibent 

 in deliquiis & convulfionibus infantum , quern iq finem 

 illas jam confervant. . 



Anno 1683 mirabilis nucum harum proprietas dete&a 

 fuit in quodam Paftore , cujus uxor ipfi tres nuces ma- 

 res toftas, (quas erronee aromaticas veras putabat) 

 exhibuit ad tenesmum & Diarrhseam liftendam : hie au- 

 tem reverendus vir paucas poft horas incidebat in gra- 



• • • • o • 1 • • * * 



om van de bloedtvinnen 



Mannekens-nooten mede goet zyn voor de bloedt-loopl 

 ais men dezelve met balf-rype en gebraaden Pijfang eet y 

 en inzonderbeidt ah men een greyntje ampbioen daar by 

 doet. ' De Bandaafche Vrouwties Qebruikenze nnk in nn- 



Jiuipe 



bewaar 



^A 



Ao. 

 nooten 



683 if een klucbtige eigetifcbup 

 idervonden.aan zeekeren Predion 



Mannekens-nooten (d 



jivelykvoor fpecerey-nootenaanzag) ingaf, om de perjfi 



Jloppen : Docb dezen Eerw. Heer 



vem capitis vertiginem ,& mentis alienationem, ita ut nveinig uuren daar na in eenfwaare draaying desbooft 



miras perageret a6liones 3 .alta enim voce incomptas 

 vociferabatur diftiohes 5 nee u 11 # r ~ " , 



tranquillitatem perduci poterat 



yathos 



en verwerring van zinnen , zoo dot by nvonderlyk begori 



uit en , 



Jtemme fpoorelooze propooft 



ifi 



in maximos incideret fimul cum gravi fomno fudores, genuttigt 



fentiebat incommodum^ 

 fimulque Diarrhea erat fedata. Si autem tot veras af- 

 fumpfilTet nuces Myriflicas > fine dubio gravioribus 

 obnoxius fuiflet malis, uti fupra indicavimus 5 hicque 



fwygenkrygen, tot dat by eenige kopjes tbee-voater 



geopent 



in een geweldig fweeten , en een diepenjlaap 



fiaa bet opwaa 



gejlut. Hadde by 



fumat 





^ 



quis limul 



recbte fpecery -nooten ingenovmen , by zoude buiten twyffel 

 fwaarder toevallen onderworpen zyn geweefi 







■ 



In Hort 



i 





part. 4. Ftg. $ 



defer 



J'cbouvoing , dat men teffi 



lyk tot een vcaar 



ulke Jp 



Malabaris Panam Palka , Belgis wilde Mannekens- Nooten 



difta, 



cum noftra fere conveniens arbore, excepto, 

 olia in Amboinenfi multo lint majora, in fruftu 

 itidem parvum difcrimen ell , inque Malabarico nulla 

 obfervatur vis aromatica vel ullus ufus 3 quod diverfd 

 folo & climati adferibendum puto. 



In Hort. Malab. part. 4, Fig. 5. <wert befeb 

 boom in 't Malabaars Panam Palka , in % dui* 

 Mannekens-nooten genaamt y ten naafien by 1 



\\ 



veel grooter zyn 



Amboinfe 

 rfcbil 



aan de Malabaarfcbe is gantfeb geen fpecery acbtigbeit of 





Zj — * 



toejebryv 



welk men aan bet onderjebeidt 



te 



f 



In Rumpbii Aiittuario bcec addwttur, 



* * 



■ 



Inferior trunci pars m Nuce Myriftiea mare undi- 

 cue fupra terram innumeras emittit radices inftar Man- febiet fondom boven de aarde ontelbaare 



In het Auftuarium van Rumpbius wert dit volgende 



bygedaan. 



De onderjte flam van de Mannctjes Noote - Boom , 



gi Mangi arboris , fed non ultra digitum craflas , ex- 

 terne ex ruffo-cinereas* Harum inferiores fub terra 

 pror^punt, fuperiores inftar arcus extenfae funt: raro 

 furfum incurvantur^ fed fenfim deorfum infleftuntur ; 

 fubfequentes vero fpecies tales non emittunt radices. 



Mangi-Mangi-Boom 



dik , van buiten graauvo-rosi Hier van kruipen de 

 derfie langs de aarde > de andere ftaan als boogen gefp 



metter 



Ige zyn opwaarts gekromt , docb 



gelyke wortelen niet 





> 







PLICATIO 



U 



T 



G 







G 





T*abuU Ouint*. 



r 



v 







■ 





Van de Vyfde PUat , 



Exhibentis ramum Nucis Myriftic* maris Pal a Lacki Laccx Verbeeldcnde een Tak van AtMamietjesNoote^muJcaatVk 



LA 



didse. 



Litt A. integrum denotat frudhim naturali magnitudin 



Lacki Lac^x genaamt. 



Lett. A. wyft aan de geheele Vrucht in zyn natuuflyke groottel 



B. fruftum trartjfetfum* ut ejus integumenta* & Maris appa- B. De Vrucht door gefnee den y op dat dcszelfs beklecdzelen en 



reant. 

 C. Nucem Mad obduftam. 



- 



D. Nucem oblongam drrmdiatam ± ac folitariam* - 



Toely vertoont werderi. 



C. Een Noot met Toely bekleet. 



D. Een lankwerftge Noot alleen , en ontbloot van alles. 



a a Foliaturam fuperiote parte glabram ac viridem demon- A d Vertoont het bovenfte gedeelte van het bladt 7 grocn en 



ftrat. 



b b Foliaturam inferiore parte fcabram & fufcam. 



glad zynde. 

 b b Het (mderfte gedeelte ruig en vaaL 



' 





o 



R V A T 



> 4 



O. 



A 



M 



1 



K 



E. 



>* 







Haec arbor Nux Myriflica Jpuria+ feu Vanem-Valka H. Ma* 

 lab part. 4. Tab. 5. vocatur a Plukn. in Almag. p. 265 & 

 Nux Indica oblonga intrinfecus fimilis Nuci Mofchatae y. 

 Bauh. Tom. 1. p. 3^9. & Avellanae Indicx genus oblongum. 

 Cluj. in Garciam p. 189. & Park. Theatr. 1643. & Hay Hift, 



/. p* 1524 de hac porro vide Valent. hift.fimpl. reform. epift. 



XV. p. 46c. & Valent. Amboinx defcript.p. zoi. &c 





Deie boom wert Nux Myriftiea Jpurla of Panem-PaHaviti 

 de H. Malabar. 4 deel. Tab. 5. genaamt van Pkkn. in zyn 

 Almag. p. 165. en Nux Indica oblonga intrinfecus fimilis 

 Nuci Molchatae van J. Bauh. eerfte deelpag. 399. en Avel- 



lanar Indies genus oblongum van Cluf.inGarc.pag.1K9* Par- 

 tins. Theatr. 1693. en Ray in hiftor. plant, p. 1514. Zie hier 

 over verders Valent. hiftor. fimpL reform, epift. XXV* p. 460^ 

 cn Valent. Befchryving "van Ambon, p. 2 ox. &c» 











** 



\ 



- 





■y 



• ^ 



Tom. 77. 



1 



CAPUT 





IX. 





' 





» 



I 





\ 



