I . 



V 





II Boek. X Hooft 





AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



obdu&a 





nuis aurantia locatur pellicula, fub qua vera recondi- 

 Nux , forma magna; Nucis Mofchata? 



toegefpitfi gebeel met een toode foely 



27 



eft. Boeronenfes nucis glumam coquunt cum pifci- fcaat, docb onjmaa 



bus 



laante 

 De 



waar onder dt 







Palumba? , Pfittaci Criftati, & aves annua?, Ala difta?, 

 totos comedunt fruclus , fed glumam pierumque 



comminuunt 



• . ' 



A T 



O 



TabuU Sextet . 



• t * 



xhibentis raraum Nucis Mofchata JUvefhit > foliis laiideolatisj 

 integris > Pal al a Bur ong incolis didtae , cujus frucftus A fepa- 

 ratus naturalem exhibet ejus magnitudinem , ac per matu- 

 ritatem dehifcens internam praebet confpiciendam niicem , 

 craflk Maci fanguinci coloris obdu<3am« 





fter van de vruebt by bun vijcb ; want zy is aangenaam 



en ryns. 



D§ wilde-duiven , Caccatuwen , en 5?, 



_ , , .--.-- m - — e ft dg bo $er in 11 

 flokken de eebeele korrel in. 



u 



T 



N G 



Van de z,esde Plaat 



• 





wilde Noote-Mufcaat 



heele, fpiesgewyze bladeren, Palala Burong van de Inlan- 

 ders genaamt,welkers afgezonderde vrucht A in zyn natuur- 

 Iyke grootte , en door rypheidt opgeborften zynde , vcrtoont 

 van bmnen zyn Noot met een dikke bloedkleurige Poeh 

 overtrokken. J 





• 





\ 



1 / 



AP U T 



D 



•«< 



M 



M 



* 



Palala reliqua minor es , Pa/a/a Kitsjil. 







Eliqua? quatuor filveftre 

 nores gerurit fruclus . 





pite 



comprehenfuri ; Palala tenia omnium minima habet 

 folia, inqueordinesalternatim.pofita, fed rarioribus 

 conftat foliis : Flofculi funcparya, albentia capitula, 



inflar granorum Tritici vel Hordei 



fap 





Fruclus glandium magn„.««».„,..» lia - 

 bent,fed anguftiores funt,& ab utraque magis acumi- 

 nata parte , extenus virides inftar pomorum , vel ut 

 vera? Nuces Mofchatae ; nux ipfa eft parva & oblonga, 

 vix articulum digiti longa,ex duro nigroque conftans 

 putamine , & uti in veris nucibus obducta eft maci 

 rubernma. Nucleus interior eft inftar ofliculi Oliva? , 

 ab utnsque autem partibus magis obtufus eft,- fubftan- 

 tiaque veris nucibus a?mula , vel paulo magis alba , 

 nucleus autem hie & macis nullam habent vim aroma- 

 ticam. 



No/nen. Palala tertia, & Palala tingens.Ma.hicePala- 



Kitsjil 



Locus. 



Maun 



— — . — ■ — .-. * 



Amboina crefcit , in H 



regione, in altis filvis. . 



Ufus. Ereclti arboris trunci palis inferviunt ,- tenui- 

 onbusgue poftibus asdium Amboinenfium : Rubra ejus 

 macis inter digitos contrita mucofa eft, illosque ru- 

 bro igneo quafi mficit colore , fi autem calx cum folio 

 parva? Waringa? addatur , rubrum dat colorem vel pig- 

 mentum, quo incola? dentes fuos tingunt , ut rube- 

 fcant, quod ipfis eft ornamento, eoque magis ufurpa- 

 tur , quum inter fricandum odorem pra?beat paulo a- 

 romaticum, fi cum acido nempe fit mixta macis: fi- 

 mili modo ungues fuos tingunt herba Alcanna " n " 



\ 



univerfalis. MacalTerenfes 



• 



* 



♦ •. 



X. HOOFTSTUK. 



I 



4 J 



De overige kleyne Wilde Noote-mufi 



caat-Boomcn. 



D 



e 



vier wilde zoorten draagen alh veel klein- 

 rten , en verfcbillen weinig van malkan- 

 ■ uer, zoo dat ivy dezelve daarom Vfaamen in een 

 Kaptttel zullen begrypen; .Palala tertia beeft de kleinlte 

 bladeren van alien b 00k in ryen overbants legem mal- 

 kanderen overftaande , docb met weinig paaren : De bloemP- 

 jes zynkleme vuilewitte knopjes 9 als Gerjle korens <van 

 vooren hoar een weinig openende , de vrucbten zyn van 

 de grootte als Eyckelen , docb watfmalder , en aan beide de 

 emden fpitzeri vanbuiten appel-groen, of ah de regie 

 Nooten t bet binnenjle is klem en lankwerpig , febaars een 



fcbaal, engely 



beftaande uit een barde f< 

 Nooten omvangen 



een 



roode foely. De binnenjle korrel is als eenblyve 

 docb aan beide de einden wat ftomper , en van tub 

 de regie Nooten gelyk , of wat witter , en zyn bl^ w 

 korrel en foely xonder eenige fpecereyagtigbeidt. 



Naam. Palala tertia, en Palala tingens; op Malleyu 



Palala Dauer Kitsjil, dat is kleyn-bladig : eizoo 00k in 

 t Ambons Palala laun Maun. 



• *? a ? tS ' I *y™asmeeJtopAmbon,op'tHitoeefeLa?id> 

 m de booge bojjcben. . 



Gelpruik. De regie fiammen dienen tot fparren en dun* 

 m Jtylen in de Ambonfcbe buizen ; de roode foely . tuffeben 

 de vmgers gevreven , wert Jlymerig , en verwt dezelve 

 vuur-root , maar wat kalk met een Had van kleine Warin- 

 gen daar by gedaan , 200 wert bet een root , waar mede de 

 Inlanders bunne tanden verwen , om dezelve foot te maa- 

 ken , t welk by boar voor een cieraat wert gebouden , en 

 00k te meer gebruikt , am dat bet in 't vryven een kleine 



?Jt, wanneer bet met <wat 



antiquil- naagels Verwen met 



Indian populi nigros pneferunt fplendentes dentes , Docb de Mala 



iam tingunt 



Palala quarta paulo minora & anguftiora habet folia 

 quam Palala fecunda , ab utraque etiam ramorum par- 

 te in ordines locata, fed minori numero , funt quo- 

 que magis glabra , nee ab inferiore parte gUva .vel ci- 

 nerea, fed ordinariam habent viriditatem. Flofculi 



eenige kruiden zoodanig verwen. 



ty dezelfde manier gelyk zy baare 

 kruidt Alcanna, zynde een ge- 



lndien , die zeer oud en algemeyn is. 



n . en zommige andere lndianen bou- 



ifterende tanden. en dieze 00k met 



beeft wat kleinder en fmalder bladeren 



weaerz 



foliorum alis progerminant , qui funt crocea capi- der bladeren', 



Jiaande , docb minder ip 't getal , zy zyn 00k gladder en 

 aan de onderjle zy de met vaal of grys , maar van ordina- 

 re groenbeidt. De bloempjes komen voort uit den feboot 



l .......x j"""» "»" «i taw 



babent florum vera? nucis Mofchata? 



formamqu 



knopjes , vele by frialk 



aan een trosje ftaande , en gefatfoeneert als 



parum 





aperti , inque fuo centro parvum gerentes viride pi- 

 ftillum , quod in fruclrum excrefcit , qui formam ha 

 bet fruftus Canari femi - perfefti , vel paulo magi 

 anguftam , coloris glauci , cum fulco undique per Ion 

 gitudmem difperfo. Nucleus macisque eft inftar pra? 

 cedentis fine ullo fapore vel odore , nullumque ha 



looren een weinig geopent 

 ? vertonende , waar uit di 

 gedaante van een balfwajjen 



/Pit 



of 





Tom. II. 



filveftribus comeditur avibus 



fmalder , van koleur boog blaauw - groen , met ■ een 

 kloof) e rondom in de lengte gaande. De korrel er fcelv is 

 van bmnen als de voorgaande , zonderfmaak en reub. beb- 

 bende 00k geen gebruik , maar wert voor de wilde FoetU 



No 



oaten 



D 



Naam 

















\ 





. 



«st 



1 





