







HERBARII AMBOINENSIS 



II. cap. XI. 



ITU 



• 



ltum beneficiis, ut tarn firmiter fundatus 

 iventes Ahalim arbores , illorumque de- 

 ldorem fimili quoque modo per totum mun- 

 grate fpirantis & jucundi odoris difFufum 



ue judicandum eft , CaJJlam & Cinnamomum^ 

 licet remotiflime in Indiis crefcant , Affyriis & Ifrde- 

 iiticis regibus turn temporis melius fuifle notas , quam 

 fubfequenti duorum milliifm annorum intervallo , do- 

 nee aromata haec iterum per navigationem Portugal- 

 . lorum & Belgarum detecta fuerint. 



Unde autem lignum Agallocbum, Belgis Paradys-bout 



cum lienum fuerit diftum , facilius & 



zaam bekend was , voortquam : Hy wilde dan zeggen 

 dat bet volk IJrab'ls van Godt zodanig gezegent was > e 

 fi gegrondy als de levende Ahdlim-boomen y en baa 



luyjt 



ifielyken reuk door de gebeelewerelt 



zoude gaan. 



En zo moet men ook ordeelen , dat de Caflia < 

 momum* (al wajjenze mede verre in Indien) 

 rifche en Ifraelitiiche Koningen als doen vet 



*jt 



re n 



Spec er yen door de Scbeepvaarden 



tugeezen en Nederlanders wederom zyn ontdekt gewordent 



i 



Gang 



feu, Paradifiacum lignum fuerit 

 melius indagari poteft, quum nt 

 temporibus ex illis tantum regi< 

 fitis fuerit petitum, quod flumei 

 putatur ex ipfo terreftri Paradifo 

 catum fuit non ita quidem ob.amantiem, quae, uti 



" • -•- acriter fentitur, fed potius a 



Dog 



word genaamt 



ligt 



wierd 



Hav 



geloofde zyn oorfpronk te bebben uytbet Aardfcbe 



diftum fuit, in yero 

 confonantia \ 



nuibus Grasci 



Ahali 



Lignum Aloes vo- radys ; Alqes-hout is bet genaamt , met zo zeer van we- 



gen zyne bitter bey d , dewelke ( als gezegt ) in y t opregte 

 kleyn moet zyn , maar veel meer naa de gelykformigbeid 

 derwoorden> Ahalim, en Agaluchin, waar in de Grie- 



Agalucbin 



in 



e. 



^^BP^^t ^^k ^^k ^^^* ■ ^^^^^^^ ^^^^^^ ^^* ^^^* ^^V 



„ i atque hinc illud Xylaloe vocarunt, h. 



Aloes lignum , fimulque diftinftione quadam , ut 



zelve Xylaloeg 



m 



lign 



habeatur 



rjebouwing 



Loci. Verum Aloes lignum , quantum hodie notum 



Tsjamp 



w » m- w v. w w"» m w * w j^^ v • 



Ret opregte 



pi 



Aloe, moet aanzien . 



Cbampaa , & Sinenfibus Tsjamjiad . 

 tributalis eft fub'magno Coinarh vel Quinam rege , 

 ouaeregio quoque Cochin- Orina 9 & Sinenfibus Kautfcbi 

 dicitur, quod denotat aliquem , qui pollicem pedis 

 habct incurvum , uti hujus regionis iricolse & indige- 



fi , als gezegt , in J t Tsjamp 



uae Provincia by de Portugeezen Champaa , en by de Sineezen Tsjam- 



liaa genaamt t _een Provincie Jl 



welk land men ook 



9 t 



Koning van Koinam of wumom 3 



Cochin-China, en by de Sineezen Kautfchi noemt , 



beduyt ymand die een kromme toon beeft 



nas ab antiquo jam tempore hacce nota fuerunt noti. Inlanders dezes Lands van otids gebad bebben. 



Crefcit quoque in Cambodja & Siama , quae regiones 

 iftis terris lunt vicinoe & adjacentes , ac line du- 

 bk> in pluribus aliis terris ipfi proximis , per quas ingens 

 fluvius Ganges, aliique plures ex magno lacu Kiam- 



>Jl 



mede in Cambodja en Siam, welke Landen met devoor- 

 noevide agter aan malkander paalen , en buyten twyffel 

 in meet andert Landen daar aan grenzende , door dewel- 



* 



circumjacentes planas terras filvas- 



que quotannis inundant , coenoque replent , uti Ni : 



Mey 



loop 



meer 



jEgyp 



ijjcben jaarlyks over fir oomen 



eradicantur, coenoque obtegu 

 A 



jlyk vervullen , gelyk de Nilus iEgyp 



door dan buiten twyffel veele van zodanige boomen ont- 



wortelt, en in dejlyk bedolven werden y waar van men 



exterior ligni pars computruerit, reli&is interioribus dan naderband de jiukken Aloes-hout vind, te weeten 



poll 



putredini refifte 



Rex Tsjampace Regi Coinamenji non tantum optima 

 tamquam tirbuturn frofta debet folverQ , fed omnem re- 



pfi vendere Kilam 



PI 



Jap 



ifie bout 



tende de binnenfie en vetfl 

 nen wederfl 



^ Den Koning van Tsjampaa moet aan den Koning 

 * " " " fie Jiukken voor tribuyt opb 



rkop 



gen, 



Japan 



e mede bandelt , en wel bet meefiedeel 

 Den gemeenen man is bet. op 



Hodiernum 



emendum, quumque magnus fit Hollandorum hoftis^ 

 hinc noftra natio non multum ab ipfo congerere po- 

 tell> unde & etian) nodratibus tarn parum, notum eft: 



alii autem putant , regem Tsjampanenfem Coinamenu 



neutiquam maxima mittere frufta, bene gnarus, fi 



Coinamenfi femel tanta largiretur fruf 



ab ipfo petiturum effe , ita ut fine c 



maxima frufta in Tsjampaa invenianti 



iftius ligni pretium in Tsjampaa eft tri 



argenti 



pro una cifta Catti 

 do , liq^ue in Japanam fuerit milium , centum quidem 

 tales leylen valet una cifta Catti 5 noftrates autem 

 jbi carius illud emunt , & quidem ad auri pondus feu 

 gravitatem ^ In Europam autem non, vel rariffime, 

 transfertur, quum Japanenfes, Sinenfes , aliique Indi 



fit verboden met dit bout tebandelen, zo dat men alles uyt 



(ryksdaalders) bout 



des Konings banden moet balen , en dezelve eengroot vyand 

 van de Nederlanders is , daarom kan onze Natie niet veel 

 daar van krygen , en is derbalven by de onze ook zo wei- 

 nig bekend : En andere meenen dat den Tsjampaar 

 hem egter geenzints de grootfie fiukkentend , als wel we- 

 tende, zo by den Coinrfmmer eens daar aan gewendde 9 

 dat by alt yd zulke jiukken van hem zoude bebben willen: 

 Zo dat buyten twyffel defchoonfie en grootfle fiukken in 

 Tsjampaa^ te vinden zyn ; de bedensdaagfche prys van dit 



u *?• pont, en in Jap 



maximo emant pretio , 



ac nos Europaei. 



expe 



xant 



Ufus. Ad cunftapretiofafuffimigiaadh 



bus & Indiae Magn 



&gu 



cdnfervatur a Regi 



parvos formant globulos inftar 



Dup 



iuffi 



fcent , atque 



fclopeti globi 



veftes fuas inp 



fibi fofis ferva 



iles fuas fuffitas haberet, in'periculum gratia 



di veniret, fi hoc animadverterent. 



quorum odore 



Vulgare. hoc Agallocbum revera vires habet cor 

 rebi-umque odore fuo refocillantes , tam , fi cum 



Dupa, quam 



werdende gelt bet .nxiel bondert Teylen bet Catti : Docb 

 de onze moeten bet aldaar duwrder j en tegens de fwaarte 

 van Gout betaalen : maar na Europa tverd bet niet of 

 zeer zelden vervoert , dewyl de Jdpanders , Sineezen , en 

 andere Indianen zeer veel daar voor geven 9 en merJtelyk 

 meer werks van maaken , als wy Europianen tot nos toe 

 doen. & 



Gebruyk : 't Werd mede tot allerbande kojlelyk reuk- 

 werk gebruykt , dog dewyl bet zo dier is , blyft bet meeji 

 under de Koningen en Grooten van Indien , die 't met anr 

 dere Speceryagtige feborjjen en gommen , allegaar grof ge- 

 Jiooten of gekapt , ineten te vermengen , en daar uyt kley- 

 ne bolletjes te maaken van gedaante en grotte als een pis- 

 tool hgel , by haar Duoa genoemt , met dewelke zy dan 

 bunne klederen berooken: En bouden de Koningen dit 

 reukwerk voor bare Perzoonen alleen zo eigen , dat een 

 gemeyn perykel zoude lopen , zoo men bet aan zyne klede- 

 ren befpeurde of gevoaar wierd : 



Hebbende de gemelde Calambac inderdaat een bert , en 

 berjfen fterkende reuk , zo wel onder 't voorfebreeven Du- 



frufto fra&i 



pa 



op 



ali- 



met een Jlukje gebrooken porcelyn , of glas van *tft 



'/• 



% * 



' 



• 



s 









I 





/ 





• 



( 



