

^ 











A 





\ 



i 











IIBoek. XII. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 



• bebbende gemeinelyk een fuuren ofgooren reuk : I 

 de Landjchappen brengt men nog eenflegter %i 

 meeji op 't water dryft , by de Sineezen genoem 



— t , , . ... ~ r - dat is enkel Agel-hout , <waar van 't Catti een 



lignum potiffimum albicat, hmc mde fuicis ftriatum Dit bout is meejl wit, bier en daar doorlopen i 



ac plerumque acidum fpirat odorem : Ex iisdcm re- 

 gionibus vilius adhuc fertur lignum , fed quod aqua: 

 innatatj Sinenfibus di&um Ittbion h. e. Agallochum 

 (implex , cujus Catti feu cilia conftat uno taylo. Hoc 



if 



venis, & tarn leve eft, ut pro cariofo haberetur li- ^... ,.,... . 

 no, ubi aiirem pingues decurrunc venae > gratiflime, de aanzien, 



.pirat, tam carbonibus inpofitum, quam ore contentum, 

 unde omnino concludo , has exteriores & viliflimas 

 iftius arboris efle partes , quae Calambacum verum prae- 

 bet, hincque etiam a Malaicenfibus vocari Calambac 

 Poeti,& Garo Tinibol h. e. album & fluftuans Aloes- 

 lignum ; e contra iflud Tbim puto provenire ex peculiari 

 & alia arbore, uti ftatim commemoratum fuit. 



,-ty*> zoop _ _ 



balven ik ganfcbelyk meene 

 fcbraalfie deelen zyn van & 



rv 



zyn, ruiktbetzeer 

 ynde, alsindemont, dicr- 



buitenfie en 



Ufi 





Amb 



fpecies a Sinenfibus non ita ad 



fuffimigia, quam ad medicamenta ufurpantur 9 ad cos- 

 dem nempe morbqs , ad quos diximus conducere Ca- 

 lambacum, ac prasfertim ex Tbim pulvis fubtilis prae- 

 patstur* quern tres hujus ligni ipedes ingredi dicunt, 

 obfervamrque etiam duleedoaliqua > acfi Liqueritiaip- 



ii effet commixta. 

 Pulverem hune vocant Tbimbion Saan 3 ^cfi Latine 



lambac geeft, en dat bet daaroni ook de Maleiers Ca- 

 lambac Poeti, en Garo Timbol noemen, dat is wit en 

 dryyent Aloes-hout; daar en tegen, bet voorfcbreven 



Thim oordeele ik te koomen uit een by zor id ere boom , gelyk 

 zo even gezegt is: 



Gebruik; Deze beide xoorten Iverden by de Sineezen 

 niet zo-zeer tot reub*n*tb - nh tni y . Medicyne gebruikt , 



bac, 



dezelfjie gibreeken 9 als bet opregt 

 * wert van bet Thim een fyn wit poe 



daarze Zeggen drie zoorUn tan dit bout 



aer geprepareert , 



onder te koomen , en men gevoelt ook een zoetigheit > 



diceretur Trium Agallocborum 

 adhibent in omnibus talibtis morbis 



in quibus cor 



van.zoeibout daar onder. 



Dit poeder noemen zy Thimhion Sdan , als of men in 

 y t Latyn zeide Trium Agallochortinv Pulvis , 't welk 



* 



men 



eft coijfortandum. In febribus cum aqua pura affu- ken moet. 

 mitur,gratique faporiseft; Garo timbol Jlufituans iblum 

 etiam in medicina ufurpatur, contra cordis nempe* 

 palpitationem , magnamque anxietatem aeftus ventri- 

 culi , cum aqua contritum & potatum ,* quidam etiam 

 corpus externe fricant contra ardorem. 



lieflyk van J) 



alleene tot Medicyne 

 klopp 



verfter- 

 met klaar water ingeno* 

 ak. Het Garo-timbol 



tbruikt . te 



^•i 



In regione Tsjampaa prope Metropolim Puri arbor 



Dram in ae niaage , met water gevreven en gedronken , 

 zommige fir y ken f t ook van buiten op 't lyf tegens den 



brant* 



Landtfcbap 



booft-Jladt 



dicitur crefcere non procul a maris litore, qax veram trieri gezegt een boom te fiaan, niet verre vanjl 



praebet Tbim , hancque valtiflimam efle arborem , quse 



fefti^l 



truncus 

 multosq 



opregte Ihim draagt, en dat bet zoude 



takken uit^fcbooten bad: zyndedenft 



ifgekapt 



* 



truncus ad inferiorem partem tres ulnas craflus erat. wel drie vademen in de route 



Hujusque folia omnino funt fimilia minori Micro 

 lyllo , fed haud multo longiora articulo digiti , nul- 

 s autem dat fruclus uti Microphylli fpecies , at- 

 le ex ramis quoque dependent talia craua fufca 



Microphyll 



folia difrracta 



De Bladeren zyn gants gelyk aan die van de Heine Va~ 

 ringen , dog niet veel lahger dan 'een lit van een vinger , 

 maar by draagt geen vrugten, gelyk de Varingen, en 

 van de takken bangen ook af zttlke grote bruine draadeh 



Microphyll 



fauciatus lac quoque effundunt 



gemelde 





of defcborze gequctfi zynae geven 

 Varingen. 



De bladeren afgebrook 











Arbor hsec faspe de fe fpargit odorem jucundum 

 Calambaccenfem , nemo autem audet hujus fruftum 



Dezen boom verfpreit wel van zig een aatig 



maar egter derft niemant befl 



decollare, ramulumve abrumpere, quum mox abdo- ftuk daar van af te kappen, pfte een takjen daar van af 



minis dolore vexetur,nafusque ejus fanguinem efFun- 

 dat, qui illud perpetrat : quod incolae credunt tali ad- 



breeken , vermits by Jlraks buik-py 



befl 



t nvelk de Inlanders ge 



ferri a proprio genio hujus arboris confervatore > unde loven voort te komen van een byzondere geejl 



illaefa ftat cujus vis lpeftaculo. 





• - 



Iftis Coinamenjis Agallocbi ligni fpeciebus annumera- 



ri quoque debet tertia fpecies , quae vulgatiflimum eft 

 Agallochum : hujusque ligni arbor per totam Caut- 

 febinim & Tsjampaam vulgaris eft. Arbores funt ingen- 



, ... ^ blyft dierbalven alzo onbejebadigt 



Jlaan tot een fpetlakel. * 



Onder de voorfcbreven zoorten van Coinams-Agel-hout 

 moet men mede reekemn bet derde gefiagt , zynde bet ge- 

 meinjle Agel-hout: en dezen boom is door gantfcbCnut- 



Tsjampaa gemein. 1 Zyn boogeboomen , bebbende 



tes , quae parva gerunt rotunda folia , ftuvero minora , kleyne ronde blaatjes , nog kleinder als eenftuiver *die veele 

 quorum pliirima (imul jun&a parvis infident petiolis. tegen malkander aan op Heine ryskens liaan : deze boomen 



Arbores has cum ramis exftirpatae in minora caedun- nxtrden 



tur frufta , quae in filvis ad putrefaftionem relinquun- 

 tur , denique internum bdoratum reperitur cor. Li- 

 gnum hoc potiflimum ex duris conftat nodis , iftique 

 fupra memorato Tbim adeo fimile eft , ut pro uno 

 eodemque haberetur ligno ; fed hoc ultimum maculas 



en de takken voorts 



ipt 



jlukken 



als dan in y t bos laat legg* 

 en dan zo vint men '* binnenfie welriekende bert. Dit 

 bout beflaat meefi uit barde knoefien, en is bet boven- 

 flaande Thim zo gelyk, dat men 't voor een en 't zelf* 

 de aanziet ; maar dit laatfle beeft zo geenpwarte hersae- 



non itahabet nigras , refinofasque quam Tbim, coete- tige plekken , als bet Thim, zynde anders van reuk 



mm odore fere convenit , & paulo magis ficcum eft ; 

 hocque lignum Sinenfibus Sock vocatur, quo nomine 

 generaliter Lignum -Agallochum denominatur, uti 



if doorgaans voat drooger : en 



voaar 



_ ' gemeene Agel-hout benoemen, gelyk bet ook by de <mzb 



quoque a noftratibus pro uno eodemque habetur li- met bet voorgaande voor eenderlei bout gebouden werti 

 gno. Pickol h. e. centum Catjes feu ciftae, feu 125 De Pickol, dat is ico. Catjesof 125. Hottandfebe pon 



pondo Hollandica in Tsjampaa conftant viginti quin- _ m 



que Taylis : hocque Sockum plurimum aquae innatat. meefi alle boven op ''fnvater 



Sock dryft 





Altera fpecies eft Agallochum Malaicenfe , quo om- 



*ne denotamus * quod in Malaicis crefcie infulis , uti 



1 circa Malaccam , in infulis Jobor , Bintang &c. ac 



praefcrtim in infula Belitton , omnibus intra Sumatram 



& Borneo fids. Lignum hoc a Coinamenfi non mul- 



tum differt, ejusque frufta inveniuntur, quae pro ve- 



tvoeede zoort is bet Maleydfcbe Agel-hout, en %6 

 noemen <u>;y al bet gene in de Maleidfcbe Eilanden volt , 

 alsomtrent Malacca, in de Eitanden van Johor, Bin- 

 tang &C. , en inzonderbeit dp bet Eiland Belitton , alle 

 tuffeben Sumatra en Borneo gelegem Dit bout verfebilt 

 , . .*--*.. van bet Coinamfche niet veel > en men vint 'er fiukken 



ro haberentur Calambaco , fufca fiquidem & ex ci- onder, die men voor opregt Calambac zoude aanzien } te 

 nereo mixta funt, craflasque habent venas : fads le- voeten bruin met graauvoe en grove aderemredelykligt,in' > t 

 ve eft , dentibusque ,fi manducetur , cedens inftar cerae knaauvxn de tanden nvykende , als of bet bart voafeb is, en de 



» 



% Tom. II. 



durse, 



£ 





reuk 







\ ■ 



