I 



\ 









r 



HERBARII AMBOINENSIS Labor II. cap. XII. 



durx , odor itidem Calambaco fimilis eft , fed uno ju- 





ift 



cunditatis gradu difFert , mul toque minor & vilior eft. groat in liefiykbeit. Van deze boomen wajjen de beft 



Hamm arborum optima^ & plurimas crefcunt in infu- 



se op 



la Belitton , quae nta eft feptem o&ove milliaria ad ftenBanckzsnoort-boek,alsmedeop 



orientalem partem Banckas plagae borealis, uti quO- 



que in aliis infulis circa Jabor litis. jj4 



Arbor eft alta, a maris litore diftans, folia gerensm- 

 flar Microphalli , minora vero quam Tsjampacca , yel 

 uti mihi fuere demonftrata , forma & magnitudine in- 

 ftar Caju-Lacca , quae fimilia funt Lingoo-foliis , fed 

 la&e carent tam folia quam truncus. ^ 



Jahor 





fus 







eft rotundus inftar Klitji> & 



res frugiferae , ac quisque fuas circumcidit Occidenta- 

 libus menfibus , quum mature fint , illasque ita dejeftas 

 relinquit , usque in Orientales menfes , tumque pin- 

 guiflimae eliguntur partes, inque tres feponuntur acer- 



Het is ten booge boom , van Strandt afjlaande , beb- 

 bende bladeren als de Varinga , (Microphyllos) , en klein- 

 der dan de Tsjampacca, of zo my getoont nvierde, van 

 gedaante en grootte als die van Caju-lacca , dewelke zyn 

 als Lingoo-bladeren , dog zy zyn zonder melk , zo wel in 

 de bladeren , als in den jiam. 



De vrugt is ront als de Klitfi , en zonder gebruik : De 

 boomen koomen de Inlanders toe , als andere vrugt-boo- 

 men » en een <vder * * " ~ 



kapt de zyne in de <wefte moejfc 



hem m 



oft 



vos. 





Maxima, pinguiffima, & maxime fufca frufta 

 ipalla vocantur, quae in aqua fundum petere d 

 unde & Garo Tingelam dicuntur, hsccque fegmenta 



by ryp genoeg is 



moejjon, als dan zoekt men de vetfte ftukken uit , en J 

 teertze in drie boopen. 



De grootfte , vetfte , en bruinfte ftukken noenit met, 

 Garo-Capalla , die in't water moeten zinken , en voacer 



Tingelam noemt: bebbende dezeftuk 



formam faepe habent pifcium , avium, glirum, &c. ken zomtyds de gedaante van Caimans , Vogels 



pinguia 



& 



dem & fulca , omniumque formarum , fed Fundum non en vet , 



_ ukken 

 alder bande fatzoen , maar 



petunt, bonae tamen funt notae. Species haec dicitur dog zyn evenwel ook goet. Deze zoorte inert genaamt 



s 



cies. 



Tertia autem foecie 



h. e. media 



ditta, cujus lignum albo mixtum eft colore, & aquae 

 innatat : ita ut hae tres fpecies una ex arbore prove- 



Garo-Ramas , of Garo - Tenga - Ten 



zoorte. De derde zoorte is de alderflegfte \ genaamt Ga 



niant. 



prima 



Catti ad minimum unus imperialis , in J 



"wit bout gemengt , en op 

 ae: z*o dat deze voornoemde drie v 

 Voor de eerfte zoorte moet men op Bel 

 Catti y ten minften een Ryksdaaldt 



komen 



op J * 



tuorve pro duabus^ aliis inter fefe mixtis, in Belitton -4., voor de twee andere , door malkander gememt , gee ft 



pro 



J 



op 



Europaei vero differentiam ignorantes tam caro fol- 



opj 



Europ 



vunt h 



mendas. Mea 

 lochum Malac 

 bor autem ibi 



quam Garo-Capalla 

 fpecies inter fefe mixta plurifnum funt 



fcheit niet wetende , moeten bet zo dier al 



bet onder- 



Bellitonenji 

 Microphyll 



yk koope 



Malaxe 



_, zynde d 



Varingen 



Na 



wider 



aldaar mede 



ifh 



^ m j/™£^l C ?I?^:5 a ifi^i q t U - e ^pendentibus, at gende voortelen , maar met veefegedraaideftammen ,<won- 



MM ^^« ^« « --.,...*._ ^ . . . , , verwer( i en door malkander gevlogten , ftaande 



wel eenige aan betftrant , omtrent den boek 



multis contortis truncis, 



invicem inplicatis conftat; hujufque quaedam etiam'in 



litore inveniuntur circa oram Tanjong-tua , & monti- 



Agallocbum 



uod 



praebent lignum 

 mcra opcimum noc lignum reperitu 

 ., w filveftrium populorum Bunoang t cu 



jus quasdam frufta Coinamenji quam maxime adasquant 

 Circa Malaccam autem quaedam viliflimaoccurntfpe 

 cies Garo-Mafang difta, h. e. filveftrium 

 melium Lignum Agallocbum , Sinenfibus Ba 



forma convenit cum bono Agallocbo feu Calam , 



quod & noftrae nationi faepe vendunt pro bono Calam- 

 baco , ipfique mifcent ; virtute & viribus tamen multum 

 difFert ; videtur enim quidem pingue , durum , & an- 

 gulofum , fed revera tamen eft leve & afllilis plenum, 

 carbonibusque impofitum acrem dat odorem , oculos- 

 que vellicantem: ifti tamen homines filveftres gnari 

 admodtlm funt ad detegendum Lignum Agallocbum in 

 vetuftis & dejeftis arboribus , digitorum condylis illud 

 ferientes, fonoque diftinguere poflunt, & fcire, an 

 Agallocbum lateat , nee ne. ^T 



Nomina. H 



van Tanjong.„_, „ _„, ut , 



dragen geen Agelhout ; Daar en tegen valt bet beft. 

 Landwaart in , by de bofcb-volkeren Bunoang , tvaar vai 

 zommige ftukken bet Coinamfche wel zouden durven ter 

 gen : dog volt omtrent Malacca mede een zeer Jlegte zoor 

 te, Garo-mafang genaamt , dat is ivilde hatten Agel 

 hout , en by de Sineezen Batsjaa , zynde van gedaante be* 

 goede Calambac nxel gelyk , en daarom aan onze natie 



voel 



veel van bet zelve verfc 



ftooken en verkogt : dog 



want betfebynt 



fpl 



op koolen gelegt wezen 



feberp ruikende of bytende: de voornoemde nnilde 



menfeben zyn zeer ervaren om in de oude en omgevatlene 

 boomen bet Agel-hout te ontdekken, met de hieukels van 

 den vinger daar op kloppende , als wanneerze aan de klank 



kunnenboren en weten,of 'er Agel-hout in zy, of niet. 



' Garo-Ramas , except 

 , quas Gato-Eckor dici 

 txime pinguia frufta r 

 Tbimbid > rejiqua vero omnia Sock & 



Malaicenfibus 



fpeciebus 



5* 



Namen : Deze zoorte van Agallochum wert by de Ma 



lexers eigently k genaamt Garo-rama* . hphn.hu>*> //p/W/ 

 Ugte en magere zoort , dieze Garo 



En 



Sineezen noemen de vetfte en befte ftukken ook Thimhio 



maar de andere alleeaar Sock , en 









• Ufus. lota hsec fpecies plurimum ad odoramentum 

 hupcB mifcetur , cujus ligna hasc funt bafes ; viliores 

 vero fpecies per totam potiflimum Indiam transmit- 

 tuntur, & adhibentur ad conbuftionem demortuorum 

 corporum : Sinenfes peritiftimi non omnibus Agallocbi 

 feu Garo fpeciebus nomen tribuent Tbimbio, fed pro 

 vero Tbimbio habent lignum folidum , atrum vel fu- 

 fcum , & durum , quibusdam in locis feu plagis om- 

 nino nigrum , quodque igni expofitum multum exfu- 

 dat olei , fed non facile ardet. Odorem quodammodo 



habet Garo-Cminjan, fed non ita jucundum, ac vul- 

 arc , rar"~ 



Gebruik ; Deze gebeele zoorte inert meeft tot reukwerk 

 onder de Dupa gemengt , waar in deze bouten de princi- 

 paaljte ^ Ingredientia zyn : en de Jlegte zoorten werden 

 meeft door ganfeb Indien vervoert , om gebruikt te worden 



ft 



De 



of Garo de naam van Thimhio geven , maar bouden 



\ 



en bart bout , 



J ****%*! V , 



zommige plekken of plaatzen 



flime invenitur in Cambadja & Tsjampaa ; Garo 



en t <welk aan 't vuur gebouden zynde , veel olye 



1 doe niet ItPt hrnnt* Wo+ ~,.;u+ ~~~i~~i~+. „i- ~ 



inenfes illud argento mutant 



tgeeft, dog nietligt brant : °~Hefruiki "Tenigzints 



non ita quidem ob 

 fed ■ 



voeinig 



lieflyk als bet gemeene 

 Tsjampaa; de Sinee 



medicatas ; Pro medicamento enim prseparant 



ivegen t tegen zilver op , niet zo zeer om zynen goe- 



qua 



den reuk , die geenzints uitmunt , maar om zyne Me 



nale 





K 







• 



I 



. I 



I 



\ 



• 



<e 





