



\ 





II Boek. XII Hooftp A M B O I N S C H E K R U Y D B O E K 



W 



qua 



Aracka contritum contra tantam 



anxietatcm 



. 



Malaccenfes fuum adhibent Agallocbum ad omncs 

 morbos frigidos , flatus , tormina , artuum dolores vcl 

 iliarum partium , illudque cum Arack, feu fpiritu vini 

 conterunt-, & propinant , atque cum pauxillo Nucis 



nale kragtcn : want zy gebruiken. % tot Medi 

 Water of Arack gevreven , tegens zodanigen 

 in de krop der maage, als of ymant vcrjlikken 



37 



met 



Malacca 



pyne 



Myrifticae mn 



Quidam Sii 



. proximum e(t 



— --• t 



quod Calambaco 

 Sufebion ? las villi m unique. Garo 



Ittbion 9 Pafoc. Soc illis 



audit durum , quum fempej durius fit Ailam. Ultima 



fpccies adhibetur ad parva^ 



Idolis 



of waar *t mag wezen, 't zelve met Arack of Braydewyi 

 vryvende y of innermnde , ook , met een weinig Note 

 muscaten gevreeven y van buiten opfmerende. 

 i Zommige Sineezen noemen bet bejie Garo* dat naajl d 

 Calambac komt Sufehion, en bet ligte Garo boven ge 

 naamt Itthion* Pafoc, Soc is by bun liedengezegt bard 

 om dat bet altyd harder is dan Kilam. *Deze laatfi 



Hio 



make?i , dieze voor baar Afgoden 



kaarsjes daai 



cant. Illud in tenuem radunt pulverem 5 huicque mi- 

 fcent pulverem Santali albi , aliaque odoramenta vi- 

 lioris pretii , cum mucagine ex cortice arboris Salam* 

 poet ftillante , ex quibus maflam formant , ex qua 

 parvas tenuesque componunt candelas ftramineum 

 culmum craflas 5 quarum fuperiora accendunt , lari- 



men. 



booms 



_ fcbrapen bet tot een fyn poeyer , daar onde\ 

 poeyer van witte zandel , en eenige andere reukwer 

 n kleine pry s met lymagtigbeit uit de jcborjfi 



ee druipende 



een maffc 



daar uitze kleine en dunnefwarte kaarsjes for- 



n de dikte van een jlroo-balm • die rv aan 't bo- 



& odorem fpargunt. 



quibus 



\ 



quoque legitur in libro Legationis Sinenfis a J 



ne Niebovio confcnpto _ 



dam Zephyreis Sinas locis,ac praefertimin Quantung ere- 



ifte eind aanjleken 9 en voor baare Huisgoden 

 \rze dag en nagt rooken 

 Zo vint men ook in bet . 

 r Joan Niehov befebr 



IP 



ezaiit 



Hifp 



pag. 33 dicat , purpurei 



zegt 



Quantung wajft 



na 



byp 



furpari ad Sencum tingendum, mncdubito,anverum 

 Aqidlce lignum ipfi fuerit notum , & an non potius in- 

 tellexerit Caju Lacca propri 

 timo deicribemus. 



L 



purpet-verwig moet zyn , van de Spanjaar 



verwen gebruikt werde ,zo twyffele ik > of by bet opreg 



Arents-bout gekent . en niet veel meer daar 



**T 



jlaan 





Cura atque auxilio reverendi Domini Tbeodori Zas, 

 divini verbi Miniftri in Batavia, anno 1690 ex Malac- 

 ca accepi quaedam ligni frufta cum foliis &radicibus; 

 quod ex eorum relatu, qui hoc miferunt , verum eflfet A- 

 gallochum Malaccenie , juxta quod adpofitam delineari 

 curavi figuram , quod fequenti fefc offerebat modo : , 



Ramuli in tenues , re&os , & fubtilifiimos minores ra« 

 mulos erant divifi , ex quibus folia folitaria ac vaga 

 progerminabant , plurima autem deciderant : Folia 



bej'cbryven 



Caju Lacca, 



ivy 



Door voorfebryven en bulpe van den Eerivaardigen 

 Heer Theodorus Zas , Dienaar des Goddehken woorts 



A. 1600. van Malacca 



naar baar 



e Jlukjes met bout, v^*,*,,, „,» ~ v ,* bn „, ,.««. «. 



ieden Jcbryven van 't Malacze Agel-bout.^ Waar no, 

 s nevenftaande fig 



De takjes waaren in regie, dunne, en zeerfy 



yaringa Mi- 



cropbylte , vulgaris nempe formae cum oblongo apice, 

 brevibusque petiolis , plurima tres , quaedam quatuor 

 longa pollices , unum cum dimidio , & quaedam duos 

 lata pollices, glabra, & tenuia. 

 Ad latera multae decurrunt cofta3 transverfales 



baddm , do 



?\mmen naa 

 OS, 



/pits 



aan de bladeren enkelt , enwatydelgeftaan 

 varen allegaar afgevallen. De bladeren 

 ver een met die van Varinga Microphyl- 

 van een gemeene fatzoen met een langag* 



voetjes 9 de meefte 3. zommige 4 



duimen lank , van ij. en 2. duimen breet , glat en dun. 



_ Ter zyden lopen veele dwers-ribbetjes , die zig na vo- 



qu32~fuperius Tncurvantur , & prope oras finus eft^ ren. krommen , en digt langs dekantloopt een zoompje, daar 



• terminantur. Siccata folia parum in zy eindi^en. De gedroogde bladeren Jlegts een weinig 



as finduntur , ac gebandelt J'cbeuren langs deze ribbetjes gelyk Pijfang-bla- 



ita ut vix inte- der en , zo datter qualyk een gebeel bladt te vinden was , 



grum occurreret folium, hifce junftum erat fruftum bier by was gevoegl eenftuk van een regten tak, twee 



rami refti, duos digitos craffi, lignoque eratfungofo& vinger dik van een ligt en voos bout, gelyk als bier bet 



levi , uti & Lignum Aquilas , hoc quoque fi ficcum fue- drooge Aarent-bout van binnen wit en poreus is , bekleet 



" ' " ' " '- -'- - * — p . met een grauwe, effene , en du?me feborffe , daar by waren 



gla- de feborjjen van een regten Jlam , niet dik, maar zeer taay 



modo trattata fecundum 

 lacerantur inftar 



Mufas 



rit, fubflantiam 



bro , & cinereo , cortices fimul trunci erefti juncli e- en qualyk over dwers te breeken , latende zig in taaye 

 --— r ~i tenaces,ita ut transverfaliter vix confringi . bairtjes trekken, waar inze ook niet de voornoemde Va- 



poflent 



:c 



maculis 



^ 



eflfe 



fi 



& fragile , nee tranfplantari poterat , 



add 



ringa overeenkomen 9 graauwagtig met fwarte fpikkels. 

 De wortelen war en dun en lank 9 verdeelt in veele dun- 

 ne vazelingen : Van 't bout wierd gefebreven , dat bet 

 zeer ligt en bros was , geenzints om te verplanten , daar 

 was met bygevoegt, of defeborffe des flams melkagtig was, 



gelyk aan de Varinga 9 nog of by vrugten droeg , en waar 



fuit, an trunci cortex la&efceret inflar Varingas, ne- men de regie fiukjes van >t Agel-bout vint: Defmaakm 



n ^ . — 1 : _ *- 1 — defeborffe des flams was laf, maar in de worteltjes bit- 

 ter: Poorts allegaar nog op de koolen, nog in de mont met 



Xie an fru&us gereret , vel quanam in parte & loco 

 gallochi frufta invenirentur ; Sapor corticis trunci 



erat fatuus , in radicibus autem amaricans: ac porro eenigen fpeceryagtigen reuk offmaak. 

 fingula carbonibus inpollta nullum prsebebant odo- 

 rem faporemve aromaticum. 



A •• - 



Daar na A. 1693. door voorfebrift van den Edelen 



^^ Nicolai Scbagen gu- . Heer Nicolaas Schaghen onzen tegenwoordigen Beer 



bemaioriTnoftrilummi ramos denuo Agallochi Ma- Gouverneur; beb ik nogmaals de takken van bet Malac- 



laccenlis conquifivi , ut & ramulos cum Joins , quae 

 cum prascedentibus convenieb'ant , excepto quod pau- 

 lo latiora & crafliora eflent , & quantum recordari 



ze Agel-bout bekomen , te weten , alleenlyk de takskeni 

 met bladeren , dewelke met de voorgaande meejl over een- 

 quamen , bebalven datze wot breeder en dikker warm , 



poflum , optime convenirent cum illis , quae ante ali- en na myn ontbout befi overeenquamen met de geene , 

 r * — ' welkc ik eenige jaaren tevoren van Bantam bekomen beb- 



Bantama acceperam , quae 

 l'etta ex duabus ingentibus Varingae arboribus , quae 

 turn temporis locatae erant ante palatium Regium , de 



?uibus Sinenfes teftabantur mihique connrmabant, 

 lalambacum in hifce latere , quod jucundus denota- 

 bat odor, qui aliquando circa illas obfervabatur , Rex 

 autem nolebat illas exftirpari , quamvis Sinenfes ipfi 



pecuniara obtulerant 



Ulti 



be , zynde genomen van twee groote Varinga-boomen m 

 dewelke doenmaals ftonden- voor 's Konings Paleis , en. 

 waar van my de Sineezen verzekerden , datter Calambac 

 in fcbuilde , uitwyzende den goeden reuk , denwelken men 

 zomtyds daar omtrent befpeurde , dog den Koning wilde 

 baar niet laten omkappen , boewel bem de Sineezen gelt 

 daar voor eeboden badden. 



^3 



*> 













\ 



