







n 





I 















Z' 













• 







/ 



\ 



! 



39 



II Boek. XIII #<w///?. ' AMBOINSCHE KRUYDBOEK; 



- 



Commentariis iftud verbum in aliud voluit mutare , mco devolgende Scbryvers nietgetuigen, en waarom ook Mat- 



autem judicio fubfiftere poteft ; 



\ 



Calambacu 



V 



thiolus in zyne Commentarien 't- zelve woort in een 



ander wil vera?idert bebben ; Dan mynes oordecls mag bet 



zelve blyven : want ik boude bet daar voor , dat Dioicor. 



potius habet geenzints bet regie Calambac , . maar allcen t genuine 



Agallochum 



fpurium vidiffe , quod revera brevia _ _ 



pundiula , quam venas vel lineas,quae in una ligni par- Garo of Agel-hout gezien beeft , 't welke inderdaat 



te frequentiores & magis compact- funt , quam in alia , veel meer korte fpitsjes , dan aderen ofte linien beeft, de- 



ubi maculas quasdam repraefentant & exhibent. Ipfum welke op de eene plaats van '£ bout veel digter by malkan- 



A _ I 1 _ - L * *- .^.1 II/%n1 m%A Mr *-»^v*^ _**/-*_*_-_ />___._-_-_ nn<^iMnn_ A /ia* If-si/iA* _*/__ Ar*/v% *\4\ /im/Jama _7,-.,-___ J ___ _ __.. f #J /*. 1 ._ 



porro Agallocb 



der jlaande , dan op ander e > daar door eemge vkkkenfcby- 





re , quoque verum eft ; vetuftos enim & tuberculolos «e» tr vertoonen. Dat by verders zyn Agallochum een 



nodos Agallochi, ex coeno & fluminibus productos, L -'* /____*>, ,„/•-»._„/.. _•_ __, ¥ 



terreftri quafipelle obduclos efle, apud omnes conftat, o . v „ »,-—-- * > -v««- 



quaeque f_pe relinquitur,ut,(i vendantur frufta,gra- s* at* d* //jrt m Revieren komen , me* rcn aardagtige 



vius exhibeant pondus , haec autem faepe ita abraditur, ruigte als een buit bedekt zyn : en die men ook zomtyds 



& depuratur, ut inftar recentis ligni appareat, uti illi daar aan laat, om in 't verkopen tefwaarder te wegen* 



buit , en geene J'cborjfe toefcbryft , is ook waar , want de 

 oudbollige of holbollige knocjien van '£ Agel-hout , zoals- 



faciunt , qui illud fibi fervare 



ratum Agallochum fine dubio Nicolaus Mirepf 



en ook zomtyds wel affclwaapt, en zo fcboon maakt , als of 

 bet een vers bout was , gelyk die gene doen , die *t voor 



lexit, quum in compolitionibus fuis Agalloclmm cru- haar zelve bewaren willen: en dit fcboon gemaakt Agd- 



dam prasfcribat. Diofcoridem 

 ex Arabia producere , ita intciugcnuum ci 

 India in Metropoles Arabiae,ad mare rubrum 

 latum fuerit. Quid denique Diofcorides pe 





difling 



SH 



hout moet buiten twyffel Nicolaus Mirepficus gameent 

 of verjlaan bebben , als by tot zyne Compofitiones bet 

 Agallochum Crudum ixril genomen bebben. Dat wyders 

 Diofcor. zyn Agallochum uit Arabien voortbrengt> 

 nwet men zo verjlaan > dat bet uit Indien in degrootejle* 

 den van Arabien , aan H roode meir gelegen >gebragt zy 1 



■ ^H en ^y V^A *v ^w^r * *^^-»* ^*-w -ww** — ^ -- — _ -~ — ______ _^ ^ ^ ____ — __ ^_^ _ _ _^^ _ — j r^ — ^^ ^-/ 



intelligo ejus fententiam , quum dicat Agallochum lo- £» wot voorder Diofcorides door de wortel van Agal- 



Thuris 



Thus 



lochum verjlaan of 

 raden 



ufum 



usque 



fcorides 

 ufitatum 



• 





















^» wf / y dat en han ik niet <wel 

 alzo men bedensclaags de Jlukken van den boom 

 en de voortelen niet onderfcbeiden kan , ook verjla ik zyn 

 zeggen niet, dat men Agallochum in plaats vanWierook 

 gebruikt , 't en nnaar zyne meining gevoeejl was , dat A- 

 gallochum op de zelfde manier als Wierook , te weten tot 

 reukwerk gebruikt wierd. Anderzints bevinde ik, dat 

 de Sinezen nog te dezer tyd die bout en tot dezelfde gebre- 

 ken meefi gebruiken , daar Diofcor. van fcbryft > dat 

 zyn Agallochum nut en die?iftig toe was; 







cap 



rum 



Jarum, quod 



ittum fuifle a Nabatais Trogloditis m _ 



io intelligit Cingbalenfes , dicit enim ibi crefcere 



Cajfia Cinnamomum provenit, ita ut per hoc 



• Nu vind men by Plinius , in y t 1 2 boek , cap. 20. een ze- 

 ker bout , 't welk by Tarum noemt , dat ik volkomentlyk 

 boude voor bet bedensdaagfe Garo , en is mijjcbien eertydt 



fefcbreven geweejl Jarum , 't welk by zegt door de Na* 

 ataeos trogloditas aangebragt te zyn , en waar door by 

 buiten twyffel verftaat de Singaleefen , want by zegt , 





fpecies Garo feu Agallocbum , quod dat. bet waft , daar de Caflla Cinnamomum valt , zo dat 



Serapio Alcumericum , & Portugalli ho 



nominant. Difficile porro eft diftu , quasnam Serapii 



Uhr fimpl. cap. 197. quatuor Agallochi ipecies intefc 



In- 



kxerit , ac defcnbere voluent , quas 

 dum, quod eft optimum & gravifllmum 



in 



infula 



crefcens Fiuma feu Fimua 



Mondelo Indiae 



ific 



, Alcumericum 



3«. XSeipcum. 40, 

 quamvis dicat , Seifi non amplius 



diftare. Nifi 



dierum Ipatio ab Alcumeri 

 Garzia ab Horto libr. prima Arom. cap 



daar door moet verjlaan warden de Jlegte zoorte van Ga- 

 ro of Agel-hout , 't welk Serapio AJcamericum, en de 

 Portugeezen bedensdaags Aguila Brava noemen : wyders 

 is bet donker te raden , wo? Serapio 4 Libv Simplic. Cap* 

 197. voor vier gejlagten van Agallochum wil befcbry* 

 ven , dezelve noemende : 1 . Indum , bet fwaqrfte en bes- 

 te , waffende in 't Eiland Fiuma of Fimua : 2. ftlon- 

 dunum , zo genaamt van Mondel , een ftdd in Indien. 

 3. Seificum: 4. Alcumericum: zynde bet Jlegte, boe^ 

 wel by zegt, dat Seifi niet meer als drie dagreizens van 



A 4 _^ _B M V _r ^_k 



Seifi intelligat Zeylanam, & per Alcumeri Caput Alcumeri qf gelegen was: ofte men moeft met Garzias 



Comorin , ubi dicit Agallocbum Jilvejlre feu Aquila b 

 crefcere. Per Mondelum autem intelligo or am Cor- 

 mandelenfem. Verum eft , Oufiwn correxifle tria haec 



Mondelinum , Seneficum & Alcumericum 



ab Horto Lib. 1. Arom. Cap. 16. door Seifi verjlaan 

 Ceilon , en door Alcumeri de Caap Comorin , alwaar 

 by zegt Agallochum Silveftre , of Aquila Brava te 

 ■wajfen : en door Mondel verjla ik de kuft van Coroman- 



ultimis fuis adnotationibus 9 opinioni confidentem Geo- del. Het is waar , dat Clufius, in zyn laatfle Anno- 



_ -• ___■_•-*•« -_-_ !• __ ___._* -_ __?_- • _ *J 1 • __r_ ____.. _•_. t_H _ ff . ____ _____ 



!6iW Nubienfis , qui fcribit Part. 9. c/iwat. ^rirw 



diftum 

 timum 



Tenumam 

 'imar feu Cawar 



Eleumeri quod ibi celebre eft & etiam op 

 :cepto , quod Lignum EJfenefi fit melius^ li 



que infula Sandalum 



dierum 



partem fita eft 



infula 



n 

 hanc in- 



Senef 



gnum Seneficum. Quaenam 



iftis intellicatur » incertum eft definire 



»,»• 







t 



*,-« 





• 



tatien , de drie naamen beeft laten veranderen in 

 Mondelinum, Seneficum > en Alcumericum , fteunen- 

 de op s t gene den Geographus Nubienfis fcbryft , Part: 

 9. Cliemat: prim:, daar by zegt , van 't Eiland Cu- 

 mar , of Camar , van dit Eiland is bet bout Eleumeri 

 toegenaamty *twelk aldaar vermaart is, en'tis zeergoeP, 

 bebalven dat het bout EiTenefi beter is. Maar op dit Ei- 

 land valt ook Sandalum. By dit Eiland Cumar aan de 

 zyde des fir ants kit bet Eiland Senef , op de dijiantve 

 van drie dagreizen , en in 't zelve Eiland vind men 

 9 t bout Senefi. Maar <uoat dat alweer wor Landfcbappen 

 zyn , indien men 't niet van de drie voornoemde verftaat, 

 is wederom niet ligt te raden. " 





Voorts het gene dat Serapk) op gemelde plaats fcbryft 



9 

 en 



als dat bet bejte Agallochum bart moet zyn, fwaav 

 in *t water zinhen , end e ook de vlammen bart tegenjlaan , 

 bewyji d wederom , dat bun lieden bet regie 



ambac 



Quod porro Serapio ditto loco fcribat, optimum Agal- 

 lochum debere efle durum , grave , aquaeve fundum pe- 

 tens , & flamma? diu refiftens , indicium eft, ipfi verum 



Calambacum non fuiffe notum , fed folummodo vulga- _-.-«_. . «_,,#»_- *- 



re Garo feu Agallochum ; Calambacum enim eft qui- niet ry bekent geweejl , maar enkelyk bet gemeene Garo, 

 dem durum, ac quodammodo fundum petit, fedadeo ofte Agelhout , want bet Calambac ts wel fwaar, en 

 molle eft, ut pinguiflimum , uti fuit dicbim , digiti zinkt eenigzints in 't water , maar bet %s zo week , dat men 



' in'tvetjte, alsgezegt, met een nagel douwen kan , en in 



t* knauwen wykt bet de tanden , ontfangt ook zeer liet de 

 vlamme , wegens zyne vettigbeit ^rnaar Garo is altyabar- 



ungui , & manducantibus dentibus cedat , flammamque 

 facillime concipiat per oleofam & pinguem materiam; 

 Garo autem femper durius eft, folidius,& flammis duplo 

 vel triplo diutius & fortius refiftit quam Calambacum: 



Quum 



der 9 digter 9 en nvederftaat de vlamme wel twee a drie- 



tnaal harder df longer dm bet Calambtc, 



Aam- 



) 



I 



\ 







■ 



X 



\ 



