







* 





44 



• 



HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap. XVI. 



quum compertum fit ad radicum partem magnam li- 

 gni citrini efie copiam , ut & circa nodos : Recens 

 cxCam lignum nullum vel parvum admodum habet odo- 

 rcm; is enim folummodo percipitur, quum fit ficcum. 



om dot men bevonden heeft , dat aan de wortel veel geel ' 

 bout is , gelyk ook om de quafien : Het vers gekupte 

 •bout heft geen of weinig reuk, want die krygt bet 

 eerft als bet droog <werd : Aan J t bert. ofte 't geek 



Ad ligni centrum feu lignum citrinum Temper extre- bout moet men altyd bet buitenjlfof witte laten, op dat 



mum feu pallidum lignum relinquendum eft , ut odorem 

 riiutius retineat & confervet, quum enim album circum- 



bet zynen reuk te langermogte bebouden , andersvoanneer 

 men y t witte rondom daar afkapt > vervliegt dezelve zeer 



cidatur, odor facillime avolat: Citrinumque aliquan- Ugt: en werd bet geele Sandel zomtyds zo boog van co- 



1 accedat 





que fi 



leur , dat bet al na bet doyer-geele trekt , vertoonende 

 ook eenige roffe aderen in de lengte > 't welk zommige dan 



quidam illud erronce Sandalum rubrum vocant^ at- ook abuzieflyk root Sandel-bout noemen , en werd dit geele 



.ft 





r Sandalum 



Secundum* locum tenet album , quod 



paucam citrini habet quanritatem; vili 



eft, quod 



Sandel ook voor bet alderbejle gebouden. 



De tvoeede plaats bekleet bet witte , omtrent bet bert 

 een weinig geel bebbende : En 'f alder/leg fie is bet gene , 

 't welk doorgaans wit is > en omtrent bet bert gantsgeen 



a 10 . Scire vero oportet , omnes Sandali ar- geel en beeft. Ook moet men weten, dat alle Sandel-boo- 



Sores in Tuniore state nihil omnino citrini habere, men in boar jonkbeid niets geels aan baar bebben , gelyk 



§ 



erant mihi miffa frufta 5 cms fere crafla & omni- zodanige war en de aan my gezondene flukken > by na een 

 io albida, fine ullo quoque odore > parvamque tan- dye dik zynde , doorgaans wit , ook zonder eenige reuk en 

 turn habebant dulcedinem in tenui , ficco > <5c duro cor- 



tice : Unoque teftantur ore Timorenfes citrinum cor 

 in adulta tantum gigni & proveftiore aetate in talibus 

 nempe arboribus, quarum natura illud producit. De- 



Sandalum 



longitudinem & amplitudinem form 



quae 



transvehendum eft _ 

 In tres porro lpecies d 

 vocantur : prima craiTa 



pplere 

 quae a 



maxima 

 funt fn 



alleenlyk bebbende een kleine zoetigbeit in de dunne , dro- 

 ge, en barde feborffe : Verklarende de Timor eezen eenpa- 

 rig , dat bet geele bert eerft in den ouderdom komt , te we- 

 ten aan zodanige boomen 9 welkers aart is bet zelvetekry- 

 gen. Het feboon gemaaktt Sandel-bout nu op fir ant gt- 

 bragt zynde > werd aldaar opgeftaptlt tot een lange vier- 

 kante boop , zynde gemeenelyk zo langen breet, als het 

 promiferant : Scbip over zyn gebeele fieven is , welkers lading zy belooft 

 mercatoribus bebben te zullen lever en : Voorts Werd bet gezorteert in 

 tertia mixta, drie deelen, 't welk de Koopluiden noerhen i.grof, 2* 

 altera autem Corent y 3. Carep; De eerfte zyn de befte en grootfle 





IpQciei Timorenfes fblebant quatuor Pickols (fi 



Pickol eft centum & 



gulus autem 



pondo) una 

 vero fpeciei 



draginta inpe 



viginti 



Macou 



Hasq 



flukken, maar Carep de dunfte, en vandetakken, dier- 



halven bet flegtfle : Van de eerfte zoorte pleegen de Timo- 



quinque r eezen vier pickols Qeen pickol is 125. ponden) in een 



fecundae -baar te lever en , van de tweede zes , en van de derde acbt f 



voor 40. Ryksdaalders de baar : En dat maar alleenig 

 aan de Portugeze Macous- Vaders, om datze van dezef- 

 ve met febuim-gotit en andere noodwendigbeeden gerieft 



qua 



ipfis mutuum dabant aurum, aliaque neceflaria, aliis werden, maar aan andere Handelaars willenze voor die 



prys niet meer geven y als vier Pickols bout, en dat niet 



autem mercatoribus a 



ligni Pickols vendunt*, nee illud fortitum > fed fibi invi- 



cem mixtum. 



Nomen. Latine Sandalum , hujusque flavum & op 

 iimum Sandalum pallidum feu Citrinum ,. pallidum fei 

 externum Sandalum album. Garziat libr. 1. Aromat 



gezorteert > maar door malkander gemengt. 





Naam. Latyn Sandalum 



geele of 



$e Sandalum Pallidum , of Citrinum , bet moitte of 

 " ijle bout Sandalum Album. Garzias, Lib. i. Aro 



cap. r?. citrinum vocat cor, <x album, lignum; 

 Pharmacopaeis & apud hodiernos Latinos Santalum vo- 

 catur , praecedens autem melius eft. Arabica enim 

 vox eft Sandal , ac forte originem habet a Malaicenfi 

 & MacafTerenfi Tsjendana , quod Portugalli fcribunt 

 Cbandana , ambasque flava? & albae ipecies fub hoc com- 

 prehenduntur nomine ; Antiquis Graecis fcriptoribus 

 hoc lignum ignotum fuit.ideocjue non probabile, ve- 



Ifraelitis fuifle cognitum , li- 

 cet neoterici tranflatores hoc nobis perfuadere velint , 

 quum fupra nemoratum Ahalim numer. 24. verfu 6. 

 Santalum interpretentur. Hocque minus vero fimilevi- 

 detur, quum Sandalum non fit vafta vel extenfa ar- 



In mat. Cap. 17. noemt bet geele Cor 



ivitte Lignum , dat is bout ; In de Apotbeeken en by de 

 bedensdaagfebe Latinifien werd bet genaamt Santalum , 

 docb het vorige is beter: Want bet AraUfch woord is 



iffebien afkomji 



et 



leydfebe, en 

 Portugeezen 



teribus . multo minus 



Maccajfaarfcbe Tsjend 



febryven Chandana , en nxerden beide de geele en'tvitte 

 Koorten onder dien naam begrepen : By de oude Griekze 

 Scbryvers is dit bout onbekend , en daar cm geenzints waar- 

 fcbynelyk, dat bet aan de oude, en veel min aan de Ifraeliten, 



'fi 



maken 



)gtans de niewwe 



pofitis 



crefcens , fed 



_ 



Prima ejus mentio fit apud Avicennam & Mefuam , 

 apud quos optima fpecies cognominatur MakaJJari, 

 quod interpretes maxime vexavit , Garzias enim hoc 

 corrigere vult in Mafafrani , quod flavum denotat. Alii 

 patant, idque majofi jure nomen efie loci, quod ve- 

 tum eft ; Macafiara enim ab antiquis jam temporibus 

 metropolis fuit,ac promptuarium Orientalium aroma- 



Numer. 24: vers 6. overzettende Santalos ; zynde zulks 

 te minder gelooflyk , om dat den Sandal geen groote en 

 uitgefpreiden boom is, ook niet aan de isoater-ftroomtn 

 ivaffende , maar in y t gebergte , op opene en ligte plaat- 



? eerfte mentie daar van werd dan gemaakt by Avi- 

 cenna , en Mefue , alwaar de befte zoorte Ir 

 werd Makaflari , bet welk de Overzettefs mdchttg ge- 

 quelt beeft, want Garcias, Lib. 1. Cap. 17. wU bet 



zen. 



bebben in Mafafrani 



/. 



ten: 



giffen , en zulks met beter reeden , dat bet 

 een plaats zy , *t welk waar is : Want Ma- 



lum , ac prafertim Sandali , quod ex Timora transfe- caffar is al van oude tyden af een ftapel eeweeft van 



rebant,in qua infula natio lfta noftns etiam tempori- Oofterfcbe fpeceryen , en inzonderbeid van den Sand 



bus mercaturam exercuit. Ita ut Macajfari nihil aliud die zy van Timor overbragten, en op welk Eiland 



denotet, quam Sandalum e Macafiara delatum. Mer- Natti nog al diep in onze tyden gene<* otieert beeft: 



catoribus enim perfuadebant in fua id crefcere Patria, 



uti fupra diximus , Javanos de nucibus & Caryophyllis 



id ja&avifle : Timorenfes illud vocant Aycamenil ,'ArtP- 



boinenfes Ayafru, Sinenfes Bytboa : In Canara t^ro 



Decana, & Guzeratta Sercanda vocatur, ut Garzias 

 tcftatur. 



tttrumque Sandalum , album nempe & 



Maccqffari niet anders te zeggen is , als Sandel 



dat van Mac qffar komt : Want zy maakten de Koopluiden 

 wys , dat bet in baare Landen viel , gelyk wy boven ge- 

 zegt bebben , dat de Javanen met de Nooten en Nageten 

 gedaan bebben : De Timoreezen noemen bet Aycamenil , 

 op Ambon's Ayfaru. Sienees Bythoa : In Canara , Decan. 



Sercanda, zo Garzias zegt 



nfula tantum crefcit magna Timora - & 



bout, waft 



Souw 



quibuad 



nfulis , uti in occidentali plaga 

 Sandali filva di&a ) & Nomba 



)p bet groote Eiland Timor , en eenige omlegg 

 mden, als , na bet Weft en op Soitw . (by de onze 

 genaamt ) en Nomba , item op de Zuit- 



Enden« parte , fed ibi non seftima- zyde van Ende , dog werd aldaar niet geacbt : men 



tur. 



j 



• 





eok 







\ 









• 



