







IlBoek. XVllHooft/i. AMBOINSCHE KRUYDBOEK, 47 



notae, indicio 5 cupidos efe ejus exercendi mercatu- *ven. "t Is egterwel gebeurt , datze nu endanaanpaHicu* 



ram > quod ulterius confirmatur experientia Chinenlis Here wel wit verkogt bebben dat goet was 3 dienende tot 



Medicinae Doftoris Entje Sabban , foceri Intje Sou- blyk, datze niet ongenegen %yn daar in te bandelen , 9 t 



langh , qui ambo habitant in regno Regis Ternaten- gunt nader bevejiigt werd door de bevinding van den Si- 



fiura , quibus ob curas inftitutas in domo Regis Ma- 

 caflereniis licitum fuit ante aliquot annos iter ad il- 

 ium inftituere , quum Sandali farcinas quasdam inde 

 deduxerunt > inque Macaflera vendiderunt , ibi quoque 



neezen Doctor Entje Sabban, Scboon-vaaer van Intje 

 Sdiilang, beide woonagtig in *t quartier van den Koning 

 van Ternaten 3 denwelken over gedaane genezing in den hui~ 

 ze des Konings van Macaffer , eenige jaren geleden ver- 



non deficiet copia vel melior ejus fpecies , quam turn gunt is geweeft > een reys derwdarts te doen , wan 



temporis accipiebat, fi fciant hi homines, illud cum neer by eenige baaren daar van dadn medebragt 9 en bier 



lucro vendi pofle, nee illisfore gravamini : natio au- op Macajjar tegens 60. Maas de Baarverkogt , 'tzal'er 



tern hcec ell maligna > casdis avida > ac plurimi funt 



gentiles. 



> 



o 



T 



O. 



ook aan meenigte of beter zoorte niet mankeeren , als by 

 doen kreeg , zo de lieden maar weten 5 dat bet tot voor- 

 deel en geen befwaamis kan dienen 9 maar dit Volk is 

 quaadaardig , moordddig > en meejl Heidenen 



t 





M 



E. 





« 



_ • 



Sandalum album & citrinum ex una eademque arbore colli- Dat het wit en geel SandeUhout iiit een en dezclfde boom 



gi & produci teftatur quoque Samuel Dale in Pharmac. £»35S« vergadert wert, getuigt ook Samuel Dale in zyn Yharmac. p. 



ubi dicit, Corticalis arboris pars Santalum album dicitur , me- 355. alwaar hy zegt f net gedeelte van de baft wert het tvitte t 



dullaris vero Citrinum. &c. & Valent. in hift or. jimpl teformata dog het mergagtige het geek genaamt. en Valentyn in zyii 



p. 186. fcribit: Album Citrinumque Sandalum ab uno arboris tiiftoria fimpl reformat- p. 186. fchryftj hct witte en geele 



caudice proficifcuntur > quae in India Orientali Sarcanda voca- 

 tur 5 & in Timora infula totas replet filvas,diciturqueFraxino 

 fimilis > & fru&us proferre inftar Ceraforum rubros primum , 

 dein per maturitatcm nigros y inlipidos tamen iz ^lesque, 



Sandel-hout komt uit een en dezelfde ftronk van een boom f 

 die in Ooft-Indien Sarcanda genaamt wert , en op het Eilandt 

 Timora geheele boffchen beflaat t en gczegt wert aan den 

 Effche-boom gclyk te zyn ♦ en vruchten te draagen als Karf- 



quacque exteriorc fua parte fub cortice album in medio citric fen f eerft wit, daarna door rypheit fwart , dog onfrtiakelyk ; 

 num lignum habet &c vide porro Pomet. hifior. de Drogues. en van geen gebruik , welke boom in zyn Uftwendig gedeelte 



\ 



Livre III. chap. 3. fag. 107 & 108. ac Vafent. India litter, 

 efifi. i.f. 386. ut & Ray bifi . plant, p . 1804. Park. Theatr. 

 f. 1604. Chabr. }6« Jmjt.dendr.p. 455. & J.Bauh.tom. u 



onder de fchorfe het witte ? dog 



del-hout geeft &c. verders zie Pomet 



III. chap. j. fag. 107 en 108. en Valent. India litter at. tweede 



in f t middeg hct geele San^ 



met hifloire dc&rogues livre 



f. 486. C. B. Pin.f. 391. & Hifior. gener. Lugd. lib. XVIII. brief fag. 386. als mede Bay hifior. flant. f. 1804. Parhrns. 



caf.W.fs 1768. &c. a Breyn. in Prodr. i. fag. 99. nova edit. Theatr. f. 1604. Chabr. *6. Jonft. dendr.f. 455. en J. Bauh; 



vocatur Santalum verum ligno citrino & albo, foliis Lau- torn. 1. fag. 486. en C. B. Pin.f. 391. en Hifior. gener. Lugd. 



rinis , cujus Figuram vide Tab. V. Fig. 1. & fag. 19 defcript. XVIII. boek. caf. XL fag. 1768. &c. van Breymus in de zde 



& in Ray torn. 3. af fend. fag. <8. 8tHerm.JiIat.med. fag* 85. Prodr. fag. 99. van de nieuwe druk wert ze genaamt Santa- 



cap. \.faft. u &c. 





lum verum ligno citrino & albo , foliis Laurms , waar van de 

 Figuur ziet Tab. V. Fig. 1. en fag. 19. de befchryving, ab 

 mede in Ray torn. 7. append, fag. 68 9 en tierman. Mater m 

 nud.fag. 85. caf. 3. fart. 1. &c. 



i 





CAPUT DECIMUM SEPTIMUM. 



XVIL HOOFDSTUK. 



Sandalum rubrum. 



Djingi. 



Roodt SandeUhout. 









Ominis fimilitudo cum antecedente requirit, ut 



jam etiam agamus de Sandalo rubro , ac potif- 



fimura , quum ab antiquis temporibus & etiam- 



num plurima Europae pars in eo verfetur errore , 



N 



E gelykbeid des naams met het voorgaande, zoUde 



nxel Tereiflcben > dat wy nu ookfpraaken van bet roo- 



de Sandel , te meer > dewy I men van ouds > en by 



't meejledeel van Europa nog in dat misverftant is > dat 



D 



quod album 5 .citrinum, & rubrum Sandalum ex fimi- geel, wit, en root, eenderlei Jlag van boomen zyn 5 en 

 libus proveniant arboribus , & in una eademque ere- op een en J t zelve Land groeyen : Docb waar van men 



Tcant regione : Cujus tamen contrarium fuit comper- ester bet tegendeel ervaren beeft 9 te weten , fzedert 



1 • • • , 11* • T"^ • • T _• 7 1 ¥^ ^^ • f 



turn a ducentis circiter abhinc annis > quum Europaei 

 navigationibus Indias peragrarunt, mihi tamen extra 

 poteitatem eft aliquid certi de Sandalo rubro defcribere, 



n 1 t •• •%•£*•**•• 



200. jaren oerwaarts y dat de Europianen met baare 

 Scbeepvaarten Indien bevaren bebben , docb voor my valt 

 bet onmogelyk 5 lets zeekers van bet roode Sandel te be- 



quum haec arbor longe extra territorium difquifitionis fchryven , dewyl dien boom groeit verte buiten bet dis- 



meae crefcat, prsetereaque tot mihi obvenere rubra trifit van myn onderzoek> en daar en boven zyn my zo 



ligna, quae pro Sandalo rubro habentur, ejusque a- veelderbande roode houten voorgekomen , die men aanziet 



deo differentes relatse funt narrationes, ut in hac re- 4 voor roode Sandel, en daar van zodanige verfcbillende 



mota ora vix aliquid certi concludere pofiim. Sub- vetbaalen gedaan y dat ik aan dezen afgelegen Oort my 



jungam itaque hie poftea verofimiles maxime de eo zeer qualyk daar door kan redden* Ik zal dierbalvend- 



relationes > illarum verificationem relinquens illis , bier vervolgens , of na malkander opftellen, eenige van 



qui mecum has communicarunt y ulterioremque di(^ de waarfcbynlykjie der gemelde verbalen 9 de veranttvoor- 



quifitionem talibus , qui meliorem hujus nafti fue- 

 re occafionem. In antecefTum itaque rejicio illorum 



dinge daar van latende aan de gene y dieze my ge seven 

 bebben . en bet nader onderzoek aan de zodanige , ate be* 



opinionem , qui fuftinent cunfta talia rubra ligna ? ter gelegentbeid daar toe bebben. En voor af verwerp ik 

 praefertim in Orientali India crefcentia^ad unum Sandali dan de meeninge der gener y devcelkefufiineeren 5 dat men 

 rubri genuS eiTe redigenda , uti tales omnes quoque alle diergelyke roode bouten , inionderbeid in Ooft-Indien 



fuccos rubros infpiflatos pro fanguine Draconis habent ; groeyende , onder een gejlagt van root-Sandel^ beboorde te 



De quibus opinionibus femper putavi chaos oriri * an- brengen, gel^k zy luiden ook alle roode en tngedroogde 

 famque prasbere magnorum errorum. liti de ancilla zappen*uoor Draaken-bloed bouden; van welke jlellingen 







quadam legitur, quae Domino fuo in cibo exhibuerat 

 Cicutam pro vero Chaerepholio. Necefle itaque duco 

 cuique fpeciei fuum tribui nomen , hocque defcribi , 

 & ne fpecies inutiliter multiplicentur, annotari faci- 



le poteft , qua in parte una cum altera conveniat, qui" te eeten gaf. Ik acbte dierbahen nodig, dat men een 



ik altyd in dat gevoelen ben geweejt , datze <ver*uoerriri- 

 gen maaken , en oorzaak geven van gfoote abuizen t ge- 

 lyk men leefi van een Dienft-meid , dewelke baren mee- 

 er in de kojl dolle keroel , in pldats van regie kervel , 



que affinitatis chara&eres fine obfervandi. 



. 





* 





Ut 



yder zoorte met baare byzondere naam bejebryft , en egter, 

 om de fpecies of geflagten niet onnodig te vermenigvuldi- 

 gen j kan men daar by wel aanwyzen , waar in bet eene 

 met bet ander overeenkomt y en wat voor kenteekenen van 

 magfebap daar aan zym Om 



< 





