• 









II Both XVllHooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



D. de Jage 



49 



urn hoc 



apud omnes Tsjolias feu Orse Cormandelenus jEthio- 

 pes , ibique natos , ubi Caliatour-Iignum ipfum crefcit, 



Cbadj 



eorum 

 Malai 



Een nneinig verder geturgt by Heer de Jager , da t 

 bet by alle deTsjolias , of Kufi-Mooren , alle in bet Land 

 van Cormandel , door bet Kaliatours-bout zelfs groeit , ge- 

 boor en y of daar van afkomftig, en ookdervoaartsgevatji 

 zynde, dJs mede albier onder de Maleyers en andere, 

 met de generate naam van Chadja beji is bekent. 



- 



Ita ut mihi, (pcrgit ille porro,) omnes aflentiant Zoo dat ik boar (zegt zyn E.) mede op 

 iili , quos ego & alii hac de re interrogavimus , uno- die alle , zo vee 



que ore teftentur, Caliatourenfe lignum ipfiffimum ex 

 Sandali rubri arboreprovenire, nee ullumaliud pra- 

 ter hoc demonftrare poflunt; Quibus itaque tan- 

 ouam fagacibus & fubtilibus mercatoribus , omnium 

 fimplicium generum peritis , teftibusque rei in in- , 

 forum Patria adeo vulgaris fides denegandanoneft, 

 praefertim quum ipfis inde nullum redundetcommo- 

 dum vel lucrum. Simili quoque modo Garzias ab 

 Horto libr. primo aromat. cap. 17. diftindlis indicat 

 terminis , Sandali rubri arborem in Cormandelae ora 

 crefcere, & ficuti nullum aliud lignum rubrum nifi 

 Caliatourenfe > quod Sandali odorem etiam fpirat, 

 ibi invenitur, quodque fub nomine Sandali rubri 

 ibi apud Herbariftas occurrit, qua in & ego are 

 rei medicae iftius regionis expertis quoque cer- 



fum faftus: fie itidem evidens eft , 



tior 



cor 



boar daar na ge- 



vraagt bebben, eendragtelyk bet Kaliat our -bout voor 



dat van den SandeUboom erkennen , en gene andere bui- 



ten dat kunnen aantoonen; aan deweke men immers , 



als doorfleepe Negotianten en Koopluiden , in alle zoor- 



ten van maar en voel ervaaren , en als getuigen van een 



drooge , die in boar Land zo geineen is , en voaar by 



zy geen bet mnfie intrefi ofbelang bebben , ten vollenge- 



loof moet verdienen. Insgelyks Garzias ab Horto , Lib. 



1. Aromat. Cap. i^./cbryft in zeer klaare termen> 



dat de roode Sandel-boom op de kufi van Cormandel 



voafi , en gelyk geen ander root -bout , als bet Kaliat our- 



febe , dat een Sandel-reuk beeft , aldaar te vinden is 3 



en bet aldaar onder de naam van root-Sandel . hv Am 



Herbariften bekend is % zodanigals ik , 



van de 'Medicy 

 ' mede zonne kliar 



varene van dat Land in kenniffi 



by de er- 



arboris Caliatourenfis unum idemque effe cum San- 

 dali rubri ligno. 



met bet roode-Sandel-bout zy. 



den Kaliat our -boom even bet zelfd 





Ulterius porro fcribit Dom. de Jager fequentem in En nog verder febryft by Heer de Jager aldus: 



modum : 







lyk fvoaar is , werd meejl 

 totbanken* zetels, en Jloelen verarbeid^ midsj 

 een klein gedeelte daar van in de Medicyne geb 

 makende al bet geen • dat tot dit 



laatft 



Caliatourenfe lignum , quod folidum , durum , & fatis Het Kaliatours-bout , dat vry vafl , maffyf , en tame 

 grave eft, plurimum ad tinttoriam adhibetur artem, 

 ex hoc quoque fcamna, fedes , aliaque fabricantur, 

 ac parva ejus pars in medicina ufurpatur , quaeque 

 in nunc ultimum defideratur finem , neutiquam ma- 

 gmam exhibet quantitatem refpe&u amplitudinis & 

 fatitudinis regionum, ex quibus per totum orbem 

 hunc in ufum diftrahitur , in quern plerumque il- 

 lud eligunt , quod vetuftius eft , & intenfum atque 

 obfeure rubentem habec colorem , unde & fortius 

 Sandalum fpirat, quam vulgare Caliatourenfe lignum, 

 qui odor fnclione, ut fupra indicatum eft,tantum per- 

 cipitur : Armeniique hoc utuntur in Syraaza & Spa- 

 bana ad deftillationem fpiritus vini , cui elegantifli- 



geen , aai 101 an laaijie , ae ge 

 wereit aoor gedijtrabeert werd , in proporti 



uitgeftrektbeit dier Landen 



die zo groote , 



?eene groote rueenigte uit, 

 out gemeenlyk bet geen dat ouder 



9 gantt 

 Hezende daar toe van dit 



en dienvolgens ook jlerkef van 



Sandel-reuk , als bet ordinaris Kaliatours-bout is , die 



men by bet vryven , in maniere als boven , eerft regt 



ewaar werd: bedienende de Armeniers tot Sjiraaz en 



g daar van meejl in baar difieleeren 



mum dat intenfe rubentem colorem & tinexuram, Brandewyn, waar aan bet zelve een zeerfeboone boog 



quamvis fapor ejus mihi non multum placet. 



tfi 



gcven; boevoel defmaak my met 



<*. 



Hasc eft Sylloge illorum , quae Dom. de J 





by malka 



jk 



E 



cum communicavit de Sandalo rubro, quibus luben- Heer de Jager my vanbetroode-Sandelmedegedeelt beeft, 

 ter aflentio, in quantum refpiciant ad Ufuale feu vul- voaar mede ik my gaarne conformere, zo veel bet gemeene 



are Sandalum rubrum, ac prafertim illud , quod in 

 uropam transfertur : Semper autem in ea fui fen- 



Sandel aangaat 



inzonderheid bet zenemen 



tentia, 



Arabes „ 

 iftius rubri 



ni notitia , illud deduxifle ex regionibus ad Africac 



j 



Madagaji 



pofi 



catores Arabes ab antiquis jam temporibus f requenta- 

 verunt ^ quamvis potuiflet fieri , illud ipfis tempo- 

 ribus ex India quoque fuifle tranflatum , in hanc ve- 



itinerariis legerim , ifta 

 rubri filvis , fed multo magis 



diverfis 



na Europa voert : docb ben ik altyd van gevoelen gevceejt, 

 en als nog befvoaarlyk daar afte brengen , dat de Arabiers 9 

 van dewelke voy in Europa de eerjle kenniffe van dat roo- 

 de-bout gekre gen bebben y bet zelve oorfpronkelyk gebaalt 

 bebben uit de Landen zclcegen aan de Oojl-hijten van 

 Africa , ofte de Eilanaen aaar voor geleegen , als Lan- 

 zybar, Madagafcar, £?c. voelke Landen de Arabifcbe 

 Koopluiden al van oude tyden bezogt bebben > boe- 

 wel bet zyn kan , dat bet zelfs in die oude tyden mede 

 India gebragt is , bier toe werd ik bevcoogen , met al- 

 , om dat ik in verfebeide Reis-boeken van verfcheide Na* 



tien gelezen beb 



voornoemde pi 



harum Orientalium regionum incolis , cum quibus ver- feben van root-Sandel bebben, maar 



fatus fui , Sandalum rubrum audivi denominari Tsjen- 

 dana Djingi, quod iEthiopum Sandalum denotat. No- 

 tum enim eft Zingi & Zangi, vel uti noftri Malaicen- 

 fes illud pronunciant , Djingi origine fua tarn apud He- 

 braeos quam Arabes denotare jEthiopem crinibuscir- 

 cinnatis ornatum , ac praefertim talem , qui Africa o- 

 ram Orien talem inhabitat, quae regio in hunc usque 



rw *iMP.m W i ^ dezer Oojlerfcbe quartieren , 



omgegaan bebbe , bet roode -Handel beb 



booren noemen Tsjendana Djingi , *twelk immers Moors 



waar mede 



diem Sanguebaer vocatur , 

 Promontorium Zingis ponit. 



Ptolomaus 



Concedo quidem D. de 

 Jager in quadam Indoftanorum lingua idem quoque 

 nomen fignificare nigrum, ex quo is dicit nigr os My- 

 robalonos Zengi Hararab dici , fed neminem audivi San- 

 dalum rubrum cognominafle nigrum. Nee confequens 

 eft Malaicenfes, Javanos, aliosve Indicos mercato- 

 res navigiis fuis Africanas petiifle infulas , ut inde li- 

 c;num fimulque nomen reportarent: hoc autem nomen 

 five commercio , five alio quodam cafu accipere po- 

 tuerunt , quod hallucinari nequeo , attamea credere 



wil zeggen 



Zingii mZangi, oorfpronkelyk zo in bet Hebreeuivs , als 

 Arabies een krul-baairigen Moor of Ethiopier beduit , 

 inzonderbeid die de Oojt-kujl van Africa betvoenen , voel- 

 ke Land-ftreek tot beden toe Sanguebaar genaamt vcerd, 

 en alvoaar Ptolomaeus ook bet Tromontorium Zingis 

 ftelt : Ik fta den E. de Jager <wel toe , dat in eene van 

 de Indofiaanfcbe taal bet zelve vooord ookfvoart beduit , 

 *uoaar van zyn E. zegt defwarte M>Tooalanen Zengi 



Torn 



volo 



H&raiah genaamt te zyn , maar ik beb nog niemant 6Ct , ww «, 

 die bet roode- Sandel den toenaam van fwart geeft; bit 

 volgt ook juift niet dat onze Maleyers , Javanen , of an- 

 dere Indiaanfcbe Koopluiden met baare vaartuigen in de 

 Africaanfcbe Eilanden moeten gevoeeft zyn , om dat bout 

 en dien naam, ef door Commercie of deer eenig ander ge* 



G «#; 



1 



















