

54 



HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap. XVlll. 



\ 



CAPUT DECIMUM OCTAVUM. XVIII. H O O 





Pfeudo-Sandalwn Amboinenfe : Safuru, 



^ 



Bqftert Amboins Sandel-hout. 



\ 



w 



H 



iEc non alta fed crafla eft. arbor in fummis Am- 

 boinae montibus , fed rariflime obveniens , qua; 

 reftum gerit truncum , formamque majoris Jam- 



D 



It is geen booge 9 maar dikke boom , die men in '* 

 booge Amboinfcbe gebergte , en dat nog zeer zelden 

 vint , bebbende een regie Jtam , en de gedaante van 



bofie prae fe fert, folia autem ejus funt ampla, iimi- een groote Jamboes-boom , de bladeren zyn groot, en ge- 



lid. Bancudu , vel inftar Manga ft 



quindecim pollices longa , ultra oct.o digitos & am- 

 plius lata , glabra , intenfe viridia , flavisque parallel 

 ac transvenalibus coftis pertexta 3 juniora vero fc 

 lia ad oras narum funt dentata breviffimis acrarisdei 



pedem feu lyken die van Bancudu, of die van Manga Foetid a, 



een voet, of 15. duimen lank, over de 8.vingersenmeer 

 breet , glad , boog-groen , en met geele par allele ribben 0- 

 Vcr dwers doortogen, dejonge bladeren zyn aan de kanten 

 een weinig getant , met zeer korte en ydelefpitzen , waar 



tundo 



■li 



tibus , quorum veftigia in vetuftis etiam apparent. van men 00k eenige teekenen in de oude ziet : Zy ftaan 

 . Folia hsec fine ordine rotundis , firmis, acfpitnamam zonder order , op ronde , ftyve , enee\ifpanlangejleelen 9 

 1 .-. .^^j__._^^-_i:_ _j r. ~. random de voorfie takken, yder in een ront Jcboteitjel 



bet welk tegens den tak aanzit , en met bet Had afvalt , 

 bebbende twee J'pitze ooren , en zynde gevreven , zorieken 



enfmakenze 00k liefiyk , en wat fuuracbtig. 



Hit bloeizel komt voort in breede dollen > in de route uitg*- 

 breit , als een breede fc boot el , bejlaande uit lange dikke fit 



decidit 



praebent & faporem gratum & acidulum. 



odorem 



umbellis 



Q 



inftar radiorum 



paulo magis 5 eftque in fummo tripartitus in minores 

 petiolos, quorum quisque ad fummum extenfus eft 

 inftar orbis> atque huic infident multa albicantia gra- 

 nula, primo paulo majora granis Milii,, dein autem 

 excrefcunt in baccas inftar Piforum , vel parvorum 

 Ceraforum nigrorum , hadtenus albicantes & coronu- 

 ]a ornatas, li capitula haec feparentur* formam prae- 

 bznt quodammodo florum Limohum , uti guoque fen- 

 fim tales excrefcunt , fed multo fucconores funt , 

 nee ita albi ac flores Limonum ; quinam fubfequantur 

 fruftus, me latet, haec enim capitula tarde fefe ape* 



in fru&us excrefcunt * fed fruftra deci- 



aan een rat : Yder van deze ftralen 

 lang , of wel meer , van vooren ven 

 fteelen , welke aan boar einden breet 



iyk defpaaken 



bortje 



nunt 



Non 



fed unus poft alium aperitur 



Haecque 



optime ornatam refert coronam > qualis nuptiaram 

 feftivitate fufpenditur , quern in ufum etiam adhibetur, 

 in nuptiis nempe quorundam Amboinenfium Principum. 

 In ramis quoque apparent veftigia orbicularum, 

 ex quibus foliorum petioli excrev.ere , illi autem 

 meduliam intus habent fungofam inftar Sambuci , fed 

 magis aquofam: Trunci cortex eft glaber 5 cinereus, 

 cum fufcis maculis & verrucis , intus autem eft fun- 

 gofus, mollis, & flavis pertextus lineis , faporis aciduli 

 mgratique odoris ; In vetuftis arboribus cortex exfu- 

 dat flavum & tenax gummi , quod in nigricantem & 

 obfeure fufcam exficcatur refinam , fed non magna 



einden breet zyn 9 als een tafel- 

 daar op ftaan veele witte korrels , eerft wat 

 grooter dan de Geerft , maar daar na wordent bezyen, 

 als een Erwte , of kleine Krieke > nog al wit blyvend? > 

 van vooren met een kroontje : als men deze knopen van 

 malkander trekt , zo vertoanenze eenigzints bet bloeizel 

 van Lemoenen 3 gelykze ook metter tya zodanig werden , 

 docb zy zyn veel zappiger, en min <wit, dan "t Lemoen- 

 bloeizel , <wat <uoor vrucbten daar op volgen , dat is my 

 tot nog toe onbekent > want deze knoppen gaan langzaam 

 open y en vallen dan nog al zonder vrucbten af: Zn war- 

 den ook niet te 

 na den ander. 



elyk groot aan de bortjes , maar de een 



*v deze dolle gelykt <wel een gefebikte 



die men in de Bruiloften opbangt, waar toeze 



ruikt werd , te weten op Bruiloften van zommigt 



nfebe Prinffen. 



Aan de takken ziet men de teekenen van defcbotelt- 



bladeren ingeft 



Vlier 



tiger , de 

 ne plekken, 



feborffe des ftams is effen 3 graauw 



en vratten , van binnen voos , week 

 doortrokken 9 van reuk fuuracbtig 



tig 



nlieffelyk : Aan de oude boomen fweet de febor 

 le m taaye gom uit , dewelke in eenfivartacb 



)pdroogt , docb zeerfeb 



&1 ** C( £ S ^?L Um J i ?" Um r eft ^ m ? ™} le > ™ r f cbe bout <>™ de boomen, is wit en week, maar 



ruffum vergit, fere inftar 



gonis ligni , aliquando etiam eft ex rufFo cinereum , plu- 

 rimis venulis intricatis conftans , unde difficile feca- 

 tur, quum per longitudinem non bene poffit findi, 

 refina autem, uti dictum eft, non nifi in vetuftiflimis 

 reperitur arboribus , nee nifi in quibusdam trunci lo- 

 cis, aui fponte fifluram fecerunt vel incifi furtt: Re- 

 cens ligmim nullum fbirat odorem, fed llccum prae- 

 fertim , quod ex vetuftis & fponte delapfis collectum 

 eft arboribus , odoremque habet Lingoi-ligni fed , mul- 

 to fortiprem , odorque vergit in Rosmarinum , vel 

 Oleum Spicae. Refina recenti utuntur Amboinenfes 

 pro fuffimigio , lignum autem carbonibus inpofitum 

 ingratum (pirat odorem : Flores autem plerumque 

 menfibus Septembri & fubfequentibus apparent. 



Nomen. Latine Pfeudo-Sandalum Amboinenfe ; Am- 

 boinenfibus in Leytimora dicitur Safuru , in Hitoe 

 vocatur Tonokuko , h. e. lignum fuffitus , noftraque 

 natio ipfi nomen tribuerunt Rosmarini ligni , feu San- 

 dali Amboinenfis. 



Locus. Rara? tantum occurrunt arbores in Amboi- 

 nenfium montibus , ad Hitoe oram , unde incolae Sa- 

 fe arbufculas quondam deduxerunt quasdam , illasque 



wat na den rofft 



ren 



graauwen 



lop 



om hetmoeyelyk te kloovin _ . 



willende fplyten , bet bers , als gezegt , "ziet men nietlan 

 aan de zeer oude booinen , en dat maar op eenige plaatzen 

 aan den Jiam , die van zelfs geborfien zyn , of 

 men 



Wel bet dr00P4 . inzonderheit Ant. nmn nuAo />« «,/.^ ~.ii 



kapt beeft , bet verfebe bout beeft 

 drooge , inzonderbeit dat van oude en van zt 

 omgevallene boomen komt , riehende als Lingoo - hoi 

 docb veel fterker , en den reuk trekt ook wat naar Rqfen 

 ryn , of Spyk-olie. Het hers gebruiken de Amboinezen 

 reukwerk , te weten 't verfebe , docb bet bout op kooi 

 gelegt , nekt onlieflyk : bet bloeizel ziet men doorgaans 

 September , en de navoleende muanden. 



Naam 



op Leitimor, Safuru, op Hitoe biet AttTonoku- 

 r Lignum Suffitus , en onze Natie bebben bet 

 even van Rofemaryn - hout , of Amboins 



Onoway , qui unum exhibet oftium 



prope 



Caftellum Vi 



nam. 



Sandalo 



Amboinenfes hanc habent arborem pro 

 fuo, quo nomine me adliciebant in ilium locum, 



ibi earn confpicerem, ubi ergo anno 1665. binas 



Sandel-hout. 



Plaats. Men vint maar eenige weinige boomen in 't 

 Amboins gebergte , en dat op de kufi van Hitoe , van daar 

 bebben de Radjas van Saja eertyds eenige boompjes gebaalt, 

 en dezelve geplant op Leitimor , in een donkere Valei , 

 by bet Reviertje Onoway , zynde een van de boofden , 

 die de Revier den Olipbant maken , die by bet Caked 

 Victoria loopt. 



Be Amboineezen houden bem voor boar en Sandel-boom* 

 met welke naam zy my daar na toe troonden . om die te 



• - 



* 



di 



daar ik dan Ao, 1 66s. twee boomen 





I 





V 



\ 





) 



\ 



een 



i 



