/ 



\ 



II Boek. XXI Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEk! 



*/■ I 





pagus Fc 



i 



ivlaflby cortex quondam etiam coepit deduci , hodie 



z/fc Lfl^, teg-en otw <fc Eilanden van Caras , <taw* 



be eft men mede voor dezen Maf- 



SMS saSSfj ^.'" i 1 ,^ SifSSL*!!? a? **~" ( f ««. ** «<»<"*«< „*» „«, £ 



fta & caxlis avida: Ad Orientalem magis partem ter- 

 ra Onin bina eminentia habet promontoria , fita ad 

 quatuor cum dimidio gradus latitudinis auftralis, at- 



que inter hsec 



Cattumin 



poflea 



ipfos c 



ceret. 



Majfoy 



~ AT n daar een boos en moorddaadie: volk ** wm . 



Nog wat oojielyker beeft bet Land Onin twee uitjleeken* 

 kende hoeken, gelegen op 4;. groat zuider breedte , entuf- 

 jcben die beide de Negoryen Cattumin , en ~ 

 daar de Cerammers mede langen tyd Majfoy gebanddt 



Segal a % 



,r< 



. 



Tribus autem milliaribus verfus orientem Auftralis 

 plagje iita eft infula Ady dicta , noftratibus Muftela- 

 rum infula vocaca, & ad'Borealem ejus partem pluri- 

 mx parvas infula? uno fere tractu locatae , poft quas 



1 f* •**• ***" *^ 



.iw uk negvtte .weaer venaten bebben,Jt zy 

 by de Inlanders mede in den baat geraakten , of 

 ? Majfoy begon te minder en • 



Dan drie mylen beooften de Zuid ooft-boek 



Wefel 



__ — _ — vv _ — — — 



op een rif 



$ 



adfeptentrionemingensapparetlacus,qua3,nefcimus, groote bay, die men niet weet, of geflooten is, dan of. 



contrahaturp 

 ro Occidentalem Onin a vera Nova Guinea divid 

 Duodecim faltem miliaribus ad orientalem Muftt 

 rum infula? partem , in continenti Novce Guinea o 



jEthiopum pagi Namma - Tptto, Cajunw 



ftehk 



beooften bet Wejels Eiland 



Guitiea affebeit 



pagis in 



& Lackayba , ubi cum cortice Mafic 



cetur , hique fimul cum ultimis duobus 



ditta Auftrali ora a Ceramenfipus vocantur vmn-vu- 



biay & Cobiay : In hofce tra&us navigatio ab antiquis 



fuit 



i# 



£# 



atque inter 



__, imul Keffingerenfes vocantur, . m ^^ 



fefe hi tarn bonam vitas normam ac difciplinam inftitu- 



unt 



ut bin i tan turn illius terras tradtus, Kelilubu 



vafte kuft van Nova Guinea, leggen de Negorye?iNam 

 ma-Totto, Cajumera, e?i Lackayha, alwaar men be 

 densdaags de Majfoy verbandelt , en die fzamen met de t<we< 

 laaft genoemde Negoryen op de voorfeb'reeven Zuid-boek 

 by de Cerammers genoemi warden Onin-Cubiay , en Co 

 biay : Zynde de vaart op die Negoryen al . van oude ty 

 den of gefrequenteert geweeft door die van Cerara Laut 

 dewelke nu op bet vlakke Land van Keffing <woonen,oo> 

 daarom. fzamen Keffingers genaamt nx'e^ / " i : '— **"*" 

 bun lieden zulken ordre houdende , dat 

 baarer gebugten of Campous , KcliluL.,. 

 Tammcri genaamt , mar Onin mpgen varen 



allee 



twee 



9f 



en Rum a 



Ruma- Tammeri ditti , in Onin navigent , atque inde de- afbalen de meer gemelde Majfoy , dieze dan d 



dein aliis peregrinis yendunt mercatoribus 



Mwoy 5 quem der aan andere vreemde Handelaars verkoopen , of zelf. 



5 



ipfi 



j 



Ceramenfes hi , uti dictum , .in- 



credibili labore ac periculo cum pufillis fuis navigiis 

 hunc corticem ex diftis trattibus fexaginta vel lep- 

 tuaginta milliaribus a fua regione diftantibus petere 

 debent: Ifta enim regio Cabiay incolasliabetfilveftres 

 ac barbaros magnae flaturas, deformes, ac vultuolos, 



bacilhs m- 



quos 



Java voeren: Deze Cerammers dan , aisgezegt\ moe 

 ten met ongelooflyk veel moeite , en perykel met baare Hei- 

 ne onnozele vaartuigen , de Majfoy van de voomoemde 

 Negoryen , die wel 60. a 70. mylen van boar Land legr 

 gen, afbalen: Want bet zelve LandCubidx beeft tot In- 

 woonders zeer woejle , lelyke , en barbarijebe menfeben , 



van JlatUur , mismaakt en lelyk van aangezigt 



nares gerences maxirae execmua , 

 trufis ita diiatant ; ut per eas fere uique in os penpi- 

 cere poffimu's. Antiquis temponbus nullam exercue- 

 runt converfationem cum peregrinis populis , nee hac- 

 tenus aliquos in fuam admitterent regionem , finonex 

 defeftu quarundam rerumneceflitasillosurgeret,quo- 





ac praeler- 



hunc 



au- 



rundam pOpulorum adventum permittere, 

 tim Ceram - Lauwerenfes & Keffingerenfes , qui 

 corticem in alia ipfis neceiraria permutant. His 

 tern nee aliis peregrinis licitum eft ipfas ingredi filvas, 

 ut ex iis hunc petant corticem , fed illi feri homines 

 contradtum ineunt cumhis^jqui viles quosdam gladios 

 vel falces ipfis dant, ac dein remotos fubito confcen-« 

 dunt montes, in quibus menfis fpatio tantam hujus 

 corticis copiam decorticant & colligunt, quantam u- 

 num alterumve continere poflit navigium, quod ple- 

 rumque a fexaginta ufque ad centum Pickols extendi- 

 tur,vel paulo magis: Singulus vero Pickol centum vi- 

 ginti quinque pondo continet , fique in litus re- 

 verfi f uerint , ex hoc cortice" quosdam ftruunt acervos 

 altitudine Tambuxenfis gladii , atque certum cum 

 mercatoribus conftituuntpretium; Ceram-Lauweren- 

 fes vero homines fraudulenti , ftupidis hifce homini- 

 bus parum dant, quodque plerumque confiftit in vi- 

 libus Tambuxenfibus gladiis , fordidis veftimentis, 

 iaccharo rubro , & oryza : Hunc vero in Amboinam 

 deduftum corticem vendunt pro 15. 16. & 



e neusgaten , daarze boutjes infteeken , en dezel* 

 ve daar mede zo wyt doengapen, dat men daar door fc bier 

 tot in boar mont kan zien: Van ouds bebben z;y seen 

 omgang met vreemde Natien gebad y en zouden. oogtot 

 nog toe niemant op baar Land toelaaten , zo niet betgebrek 

 van veele dingen baar lieden dworie, de komjlvaneenige 

 vreemdelingen op baar Jlrant toe te laten , inzonderbeit 



nootwendigbeden van baar 



Keffingers , om deze baft 



Ifs in 



bojfcben gaan , om dezen baft van daar te balen , maar 



9 



100 



ijcben contrafteren eerft met bun 

 enige Jlegte J'waarden of bourne ffen van baar 

 ende , lopen met een vaardigbeit in 't vergelegene ge~ 

 te , daarze dan binnen een . maant tyds zo veel van 



baft fcbillen en vergadcren , als een of twee vaar- 

 m laden kunnen , 't w'elk bedraagt van de 60. tot 

 . Pickols, en 00k wel wat meer: Ider Pickol van 



ponden Hollands , en wanneerze dan op ft 



op den jinalen prys 



Lauwers , zynde Jlimme gaft 



makenze van die baft eenige boop 



"^ mbuxfwaart , en . voorts da 



Koopluiden: Maar de Cera: 



weinig , en bet welke dan 00k meeft 

 Jlegte Tambuxe fwaarden , ft 



gul 



17. m- 



quem dein pro 



beftaat in 



fwarte fuiker~, en ryft : Docb 



bragt bebbende , zo willenze 15 



en^baft 

 o. ert 1 



o&o vel decern inperialibus adquirere potuimus : In 



Java autem florentibus ter :u — "~ ! '~ 



vendebatur inperialibus. 



, uti dictum 



40 



eft 



non ubique in tota 



op J _ 



Ryksdaaiders te gelden. 



beef 



Amboina 1 

 Ayksdaaldt 

 evenwel daar 



l 



plagt dezelve 



3° 



Arbor haec , 



crefcit Onin regione ; Qui enim anteriorem Onin ter- 

 rain , pagum nempe Ruma - Batu , inhabitant, de- 

 claraverunt anno 1678. binas tantum in hoc inveniri 

 tractu arbores, nee prope litus occurrunt, exceptis 

 paucis quibusdam , & incolje trium pracipuorum 

 traduum teftabantur, proximum pagum ita effe cir- 

 cumcifum , ut per tria quinqueve dierum fpatia ipfos 

 permeare opus fit montes , antequam corticem hunc 

 conquirere poflint. 



Anno 1678. Noftrates fub inperiojoanneis Keytsva.- 

 riis locis infulam Ady, feu Muftelarum invaferunt 



Dezen boom , als gezegt , waft niet alomme door 'f gebeel 

 Landt op Onin ; Want die van y t voorfte -Onin , in de 

 Negory Ruma-Batu, verkiaarden Ao. 1678. dat'er maar 



dp baar Landftreek ftonden , men vintze 



de 





by Jlrant, als maar 



en 



Inwoonders van de drie voornoemde Negoryen zeiden 

 en boven , dat de naajle Majfoy zodanig uitgekapt was 

 datze wel 3. en 5. dagreizenS in 't gebergtemoeji-engaan 

 om dezelve te balen. 



A 





0. 



fed nullos ibi mvenerunt 

 ibi obfervarunt odorem G 



penetrantem 



10*78. Hebben de. onze ender den Commandeur Jo- 

 hannes Key ts , op verj'cbeide plaatzen bet Eiland Adi , 



[cdaan , docb cldaar 



)/ Wefels Eiland aan, 



, qui forte ex gevonden , maar wel een fterken Nag 



Maf- 



geen 



wor 





s 



