■ 







* 



O 



HERBARIIAMBOINENSIS 



Liber 





XXIV 



CAPUT VIGESIMUM XXIV. 



QUARTUM. 



, Laur after Amboinenfis : Leytun. 



JEc pro fpuria Lauro habenda eft , qua: arbor 



OOFTSTUK. 



pf^ilde Amboinfche Lauwrier-boom. 



■\ 



H 



ofch 



eft 

 Lauri referunt folia , 



ac quoque illam Nucis- 

 onpas tert nuces , fed 



D 



mag men voor een baftert-Jlag 



ncr -boom bouden: 

 met 



wi 



ft 



flint anguftiora & firmiora utrifque , longo apice , 

 paucifque conftant coflis tranfverfalibus , funtque 

 porro pallide virentia, fique tangantur , rugofiora iunt 

 utrifque , fed magnitudine difFerunt , quoad duphcem 

 hujus arboris fpeciem. 



I 



Prima feu maxima Leytun fpecies folia gerit pal- 

 mam longa, immo longiora , duos cum dimidio digitos 

 lata, fine ordine locata, folitaria. . *: 



Fruftus ex brevibus dependent peduncuhs ex r olio- 

 rum alis progerminantibus, primo obfeure vmdes , dein 

 nigricantes , magnitudine ovorum columbinorum vel 

 inftar Sorbi , fed pyriformes funt, externe rugofi , par- 

 visque notati foveolis , exterior gluma binos cultros 



Noote-muffcbaten-b 

 fmalder, en ftyv 



ft 



met een 



lange /pits voor aan, en weinige dwers-ribben, voorts 

 bleek-groen, en in 't aantqften ruiger dan diebeide, van 

 grootte zynze na de twee zoorten dezes booms , ook twee- 

 derlei. 



Ret eerjle of bet grootjle Leytun beeft 

 een bant lank , en ook wel meet , 2\ . vingeren 

 de zonder ordre , en ydel aan de ryskens. 



ft 



arenulofa 



De vrucbten bangen op korte fteelen, uit denfeboot 

 ier bladeren voortkomende , eerfi donker-groen , en ten 

 laatften fwartacbtig , in de grootte van Duiven eyeren , 

 yf als een Sorbum , docb peers-gevoyze geformeert , van 

 buiten zynze wat rimpeUg , en met 

 de buitenfte boljler is twee mefft 



bryzelig , 



rata 



dinem habet ofliculi pruni rotundi , atque in bina fa- 



en zandig 



if 'er toegemaakte 



ijie korrel beeft de grootevaneenrondepruime-ft 



dividitur fegmenta , quorum unum plerumque en laat zig in tvueen dcelen, zynde de eene helft gemeene- 



rt ' ' — lyk kleinaer dan de andere. Zomtyts is deze korrel lank- 



minus eft altero. Nucleus 



gus 



ignitudin 



cae. Si recens aperiatur, intus croceum habet colo- 

 rem inftar Curcuma , fed ficcatus eft pallidior , odo- 

 ris fortis & aromatici Lauri baccis fimillimi , Amboi- 

 nenfi nafo grati , fed non ita Europaeo. Sapor ama- 



ricans eft , fed fine notabili acrimonia. 



werpig 



fubftantie: Vers op t 



is by van binnen boog-geel , als de Curcuma , maar de 

 gedroogde zynvoat bleeker, van reukfterk en fpeceryacb- 

 tig , de Bakelaaren zeer na by komende , voor een Am- 

 boinfebe neus aar^enaam , maar niet zeer voor een Eu- 







Altera , feu parva Leytun fpecies , praecedenti fimi- 

 lis eft, fed ejus folia funt minora, & uno pollice bre- 

 viora , tres quatuorve pollices longa , ultra duos di- 



itos lata, paucis obliquis admodum coftis diftintta* 

 .uperne adeo glabra atque aequalia , ut medius nervus 

 feu fulcus taftu non oblervetur , inferne funt glauca , 



fopiaanfebe. De fmaak is wat 

 pi ' ■ 



zonder feber 



maar 



Het tweede ofkleine Leytun is de voorige gelyk , 



de bladeren zyn wat kleinder 5 en wel een duim korter y 

 drie en vier duimen lank* ruim twee vingeren breet 9 



•fchuinze ribben , van boven zo effen 9 dat 



blaau-groen , 



middelft 



<WW WWW~W> WWW WW*.-- J ~— •- „., — ,,.- 



berftacbtig. De vrucbten zy 



Fruftus 



wel de belft kleinder, zommige peers-gewys, zommige 



pyriformes , 



ru 



lint maturi : Internus nucleus aliquando Lauri ofliculis 



eft 



quoque divifibilis fegmenta, ejusdem coloris & fub- 



' fap ' f is— i~fi— 2 



ronder, en mede rimpelig 



De 



tyts wat breeder en ronder 



fwart 9 alsze ryp 



If Jle coleur en fubftantie , maar den reuk en fmaak 



or eft quam in priori > in utrifque gratior quam in aangenamer 



flag fterker 



Lauro 



(iccis quoda 

 t iterum . fi 



feberpigbeit 



vergaat in de drooge wat y 



dftri&ie. De fpeceryacbtige reuk 



levendig 



Nomen. Latine 



•-• -~ w — - i-^ m 



Laurajl 



Naam 



vryft 



In Hitoe 



qui 



Hoea-Mohel 



Amboinenfis ob faporem 6 

 Lauri baccis fimiles funt. 

 In Leytimora Hiber vel Hv 

 fium infularum Jttir & Ayh 



Ley-itir. 



Locus. Raro occurrit , & tantummodo in Amboinen- 

 fibus altis montibus, circa arbores Dammaras , quae 

 femper in regionis hujus altiflimis crefcunt locis , item 

 in Omajenjibus montibus ; aliis autem populis , quan- 

 tum novi , ignota haftenus eft. 



Ufus. Arboris hujus fru&us aromatici tantum funt in 

 ufu, haudtamen familiari. Mulierculae Amboinenfes 

 recentes fumunt nucleos , quos cum pauxillo Curcu- 

 mas , cum farina Oryzae , & Culit-lawan fupra porphyri- 

 timconterunt, & poft balnea fuum hacmixturainun- 

 gunt corpus , ut gratum fibi concilient odorem fuaeque 

 nationi, quamvis &aliidicant, hanc inunftionem cor- 

 poris vitiisitidcmprodc(Tc;verumenimeft, tales aro- 

 maticos fruftus in re medic 1 "~ : " r ~ *"-" ** ir ~ 



genaamt , naar de fmaak 



ftby 



Op Hitoe biet by L 



Op 



In Oma una Uliaflen- Leytimor Hiber, o/Aiyr. Op Oma, een van de Uli 



(ferfebe 

 Mobel , 



Ayhoo-Ittil. Op R 





. Men vint bem weinig 5 en dan nog maar 

 Amboinfcbe booge gt 



en 



op t boogfte van y t Lan 

 ebergte; docb by andere Na 



Lauri 



Haud 



expertum eft , quum hx arbores tarn raro occurrant. 



ft 



tien , zo veel ik bemerke 9 is by onbekent. 



Gebfuik. De fpeceryacbtige vrucbten van dezen 

 vm maar alleen ingebruik , ' t welk ook nocb niet gr 

 De Amboinfcbe Yroutjes nemen de verfche korrel, 

 ven die met een weinig Curcuma, Rys-meel, en i 

 lawan op een ft een 5 en beftryken daar mede na y t i 

 bun lyf, om een aan^enaame reuk by baare Nat 

 bebbehy boewel zommige voorgeven, dat zulk be ft 

 ook tegen eenige gebreeken dient: Want bet iszeekei 

 zulke fpeceryacbtige vrucbten in de Medicyi 

 ten, 



ift 



iffebien met de bakelaaren 



Pa 



terram 



nucleos per feceflum iterum ejiciunt, 

 prolabentes arbufculas emittunt , quas aliquando in 



progerminant , 



interiorefque zogt > om dat men zo weinige van die boomen vint. 



Maar bet is tot nog toe niet onder- 



D: 



defertis deftinatae 



arbores filveftres folitudinibus 



wilde Duiven 



nenfte korr els door den afgang weder 



op de aarde vallende 9 nieuwe boompj 



en 



wel willen opk 



geplcmt 



t , 



Ma 



aan en tot de wildernifjen gevoent 



a 



i 





