' 



1 I 







* 



t 





1 



/ 





72 



HERBARII AMBOINENSIS Liber.ll. cap.XXV, 



^ 



CAPUT VIGESIMUM XXV. 



H O 



T 



T U 





QUINTUM. 



Arbor alba. Caju Putt. 



Witte-Boont. 



Ubfequenti 

 nes funt 



nee 



inproprie Indies Myrti di- 

 ci pofTent: Leftorem autem nonofFendat, quos- 

 dam frutices ac herbas Europasas in India excrefcere 

 in arboris formam, uti hoc poftea, ac prasfertim dc 

 Filicibus , indicabitur. 



Arboris hujus alba tres obfervavi fp 



D 





Eze drie navolzende boomen bebben groote gemeen* 

 f chap met demyrten, en zouden ook wel niet oneu 

 gentlyk IndifcbeMyrten-boomen mogen genaamt wer* 

 den : Docb moet zig den Lezer daar niei aanfiooten,dat zom- 

 mige beefier s en kruiden , in Europa bekent , in Indien 

 tot boomen opgroeyen, gelyk wy zulks bierna, en wel 

 bezonderlyk van de Vaaren , zullen zeggen. 

 Van de Arbor Alba beb ik drie zoorten geobfer* 



prima ac maxima hoc in capitedefcribitur : Arbor al- veert ;waar vande eerfie engrootfieindit Kapittelbefchre- 

 ba major eft arbor perfe&a, fimplici, non admodum wen wort: Arbor Alba major is een volflagen boom, 

 eretto, at arcuofo gaudens trunco, qui plerumque met een enkelde ^ docb niet zeer regte , maarbogtigefiam* 



~ mm " " gemenelyk bebbende de dikte van een man, zommige 00k 



van twee mannen en meer. De bladeren bebben mede een 

 byzondere gedaante , van andere boomen eenigermaten ver- 



hominem craflus eft, quidam etiam duorum & ultra 



craflitiem habent. Raros gerit & incurvos ramos, 

 qui -- . - - • .- — 



peculiarem dant formam , a caeteris fefe diftinguentia fcbillende, zy gelyken voor eerfi de Wilge-bladeren , of 



arboribus ; primo enim formam habent foliorum falicis, ( na de Indiaanfcbe gelykeniffe ) de Dammar - bladeren t 



vel ex Indies plants comparatione , inftar foliorum docb zyn veel grooter , bebbende efene kanten , in de 



^ r. 1 .1. r__/;.^ * m~ — 1-.* lengte met g.^en 10. zenuwen gefireept , waar van 4. a 



5. boven de andere uitfieeken , meefi alle van v cor en een 



' L " bykans alle in de gedaante van een Sa- 



Dammars 



gitudinemnervoshabentia novem decemve, quorum 

 quatuor quinqueve prae reliquis eminent, ac plurima 

 ad finem funt incurvata fere inftar acinacis , fex , fep- 

 tem, ottove pollices & ultra longa, pollicem lata, 

 firma* glabra , coloris pallide viridis , fere glauci, 



weinig gekromt , 



bel : Ses , /even , en acbt duimen , 



of wat meer lank • 



een duim breet, ftyf ^ glat, van een doctze groente, wat 



na *t Spaanfcb-groen trekkende , in 't vryven droog , 



bryzelende , en van een fierke reuk , dewelke wat fpece- 



tis quodammodo aromatici , fed & fimul aciduli^ Illo- ryacbtig is, docb 00k na denfuuren trekkende : Defmaak 



is insgelyks bersacbtig , met een kleine zamentrekking , en 



apparent 



rum 

 ne, 



M 



vel potum quendam wat na de Myrten-bladeren bellende , als mede na een zeeke- 



foirans in India Kilang diftum. Ab utraque parte fere ren drank, die men in Indien Kilang noemt. Van acb- 



quinqueve 



ter en voor en zynze bykans even fpits , daar de vier of 



nervi concurrunt. Sineordine in ramulis locanturfe- t vyf groote zenuwen fzamen fiooten. Zy fiaanzonder or - 



re 



In ramulorum extremitatibus , atque ex proxi- 



morum foliorum alls lignofi 

 femi-pedem longi , qui uibiqi 

 viridioiifque capitulis , fuperi 



ermmant 



nque 



dere random de takjes , bykans zonder fteelen. 



Aandeeinden van de ryskens,. enuit den feboot vande, 

 naafie bladeren , komen boutacbtige fieelen voort , een halve 

 voetlank, rondombezetmetlankwerpige , groeneknopjes 9 

 die boven op wit zyn, en baar openen in kleine witte 

 bloempjes , gemaakt van vyffmalle blaatjes , en vervult 



talis conftantes , repletis plurimis longis , flaccidis , & metveelelangejlappe , enwitte draatjesofvlakken, daar 



ai^i^aiiw^woftaminiw/^ u W «M,« r uwu ^.^. — a ~ w .Jp. w 

 rentibus. Stamina hsc in medio feu centro piftil* 

 lum viride recondunt , quod poft flores delap- 

 fos , in parvo concavo perfiftit quafi cyatho vel ca- 

 liculo. Caulis hie florifer fpicam refert albicantem , 

 quae fortem fpirat odorem , fed auodammodo acidu- 

 lum, nee admodum jucundum. roil flores delapfos 

 pitula remanent bina ternave fimul junfta 



watte noppen aanbangen. Deze draaden verbergen in 

 baar midden een groen boorentje , 't welk na bet afvallen 

 van 9 t bloeizel in een bol bekertje ftaan blyft. Deze bloei- 

 ende fieel gelykt wel na een witte Aire > en geeft een 

 jtkrken reuk van zig , docb wat zuur , en niet zeer lief- 

 lyk. Na bet afvallen van dit bloeizel blyven de knoppen 

 zitten , twee en drie tegen over malkander , en zo digt 

 tegen de fieel aan, als ofze daar aan gelymt war en , zyn- 



miter & proxime cau 1 ' annexa, acfi agglutinata to- de omtrent zo groot als een Coriander -zaat , docb van vo- 



.. _ __..-!• .-_-^__ i_-t__^ /*—•_:,. r<~ ren open, in de gedaante van een bekertje, daarbetvoor- 



rent 



feminis 



riandri , fed fuperius aperta funt forma caliculi , in jcbreeve groene borentje nog in jlaat , en ten laatjien ook 



*"*" viride coronatum remanfit , ac de- uitvalt: Deze knopjes gelyken befi na de bolle vratten. 



quo pi 



mum etiam decidit; Capitula haec optime referunt a- dewelke men ziet aan de baar den van de Zee-kat, eerfi 



Sepi 



quae 



ferv 



penitus fint matura : Hunc 



mul locentur, ab altera caulis parte tria iubfequentia 

 appareant, itaut alternatus eorum fit fitus. In hifce 

 caliculis tenue reconditur femen , acfi palea eflet, 



groen 9 daar na uit den graawwenfuoart-achtig , ofaart- 

 verwig, blyvende tegens den tak aan zitten , al zynze ge" 

 heel ryp , 29 bouden ook meefi die ordre , dat als *er drie 

 aan eene zyde van den fieel fiaan, de naafivolgende drie 

 aan de andere zyde ftaan. In deze kelkjes legt bejlooten 

 een fyn zaat , als of bet kaf was , of als afgebrookene 

 fpitzen van doornen , een wei?iig gekromt , en ligt-bruin, 



vel quod formam habet abruptorum fpinae acuminum, bet welk daar mede metter tyd uitvalt, als debezienlan- 

 parum incurvum , ac pallide fufcum , quod demum ge aan den boom bangen blyven. 



decidit , fi baccas diu in arbore fuperfint. 

 Truncus molli obducr ^" J: " 



De flam is bekleed met een zagte feborfft 



craflb , ex innumeris tenuiflimis ac tenerrimis pel- vinger dik , uit ontelbare zeer dunne en teere vellet- 



>nfp 



aan onze 



quae arcl:e fibi invicem incumbunt, &cinerea3 funt , quae- op malkander leggende, vuil-wit, of 



feparari poffunt , fed adeo , , 



il fimplices tra&entur, ftatim frangantur. men de enkelde 



Inferior hujus trunci pars femper nigricans apparet, Het onderfi 



febeiden 



r fi 



acfi combufta 



A 



CO 



\ 



_ fwart , als of bet verbrant was , daar aan men ook alle 

 quodque mirabile eft /nemo un- de teekenen van brant bemerkenkan, endatte verwonde- 



quam hancardentem conipexit arborem, quique non 

 accurate attendunt , putarent a praetereuntibus forte* 

 ignem in hunc truncum fuifle conjeftum , qui facile 

 in hoc ficco fovetur cortice, at lento ferpit gra- 



niemant be eft 



iftop 



Sed haec nequit 



in us, 



funt 



Si hice- 



flammam 



ex- 



Ifmeulendi 



bafi 



deze flam geworpen wiert , 

 zeer ligt komt te vatten, en 

 Maar dit kan niet zyn , im* 



eg affi 



Want %o de bafi bet vuurgevat, en inderdaat gebrant 



h(id* 



< • 





