HERBARII AMBOINENS 



Liber II. cap. XXVI. 











CAPUT VIGESIMUM XXVI. HOOFDSTUK. 



• 



EXTUM. 





Arbor alba minor : Caju puti 



5 



Daun 



Kleine witte-Boom. 



V 



Kitfjil 



3 



ut 6? Caju-Kilan. 





iju-puti minor fpecies praecedenti quoad exter- 

 nam faciem in omnibus fimilis eft , excepto 

 quod omnes ejus partes lint minores ; nee adul- 



k perfetta fit arbor , & aliquando pluribus exfur- 



flipitibus, ita ut fruticem referat. 



D 



I kleine zoorte van Caju-puti is de voorgaande aan 

 uitwendige gedaante in alles gelyk 5 behalven datze 

 aan alle baar deelen kleinder is; ook gem volflc 



Ji 



Jiammen opfebiet 



Stipites hi raro ultra pedem,, ac rariflime cms funt De Jiammen zyn ook niet boven een been , of 



crafii , tenui > gilvo , ac multiplici obdu&i cortice, uti in 

 prascedente, fed multo tenuioreft, rugofior, magis- 



a 



fimilia 



fyne , vale en veelvoudige bajl 

 bekleet, gelyk als de voorige, doch veel dander , rimpeli- 

 ger, ook meet gefebeurt^ en onbequaam tot bet Jloppen 

 van de voegen. De bladeren zyn mede als aan de vorige , 

 maar wel de belft kleinder , 3. en 4. duimen lank , fchaars 

 een kleine vinger breet , en de kleine Willige bladeren ge- 

 nervia 5 quae parvas quafdam atque incurvas tranfver- \yk , ook een weinig voorwaarts gebogen , met drie zenw- 

 fales gerunt venulas, coloris praecedenti fimilis, fed wen in de lengte gejlreept, dewetke eenige kleine enkrom- 

 non ita pallidi, ac magis herbacei, funtque firma, me diver s-adertjes bebben, van coleur insgelyks als de 



r> _ r •«•- -j~ -• a.z *.:~: *A r^^^A^m.^ ■■ j- j~~;l ~~ t.;_-l — -•«* — « -**. i*.~> «.«„! «__>** 



quatuorve pollices longa , vix minorem digitum lata, 



parum 



grata 



Cardamomi foliis 



haec habeant. 



nen 



fiyf 



maar 



fp 



Fru&us feu baccae funt quoque multo magis aroma- 

 ticce & faporis calidioris quam prascedentis, cum par- 

 va itidem adftrittione , unde faporem baccarumMyr- 

 ti asmulantur : fi trunci fint crafiiores , infima eorum par- 

 te nigri & adufti etiam apparent , uti in praecedente. 



^ mr] — — . 7 — .__ — 



damom bladeren bouden. 

 De vrucbten of bezien zyn- ook fp 



Car 



fmaak 



r Jle ookf 



yen den fmaak van Myrt 

 Jiammen, zoze wat dik zy 



Radices fepe arcuatim fupra terram femi-denudatas voorgaande. De wortelen leggen zomtyds met bogten op 



decurrunt , paucifque fibrillis terrae infiguntur , unde 



half 



nee facile tranfplantari poteft. Lignum durius eft in de aarde vafi, waarom 



3uam praecedentis , magis ad ruffum tendens & longe pi 

 urabilius eft ; fed raro adhibetur , quum non fit crafc 

 fum. 



Ret 



ivert 



>ffi 



• Nomen. Ubique idem fortitur nomen ac praecedens, 

 excepto quod cognominetur parvum feu parvifolium, 

 fie Latine dicitur Arbor alba minor , & Malaice Caju- 

 puti , Daun-Kitjjil , fie & Caju-Kilan vocatur. 





frequenter 



Naamen, Hy beeft overal dezelfde naam> als devo 

 gaande > bebalven dat men den toenaam van kleinofkle 

 bladige daar by doet, als in *t Latyn Arbor alba min< 

 en in H Maleyts Caju-Puti, Daun-Kitsjil > en zo w 

 byjok Caju-Kilan genaamt. 



Hy wafl 



ac prascedeps, terramque amat ficciorem & fcopulo- de voorgaande, en vereijl een drooger en klippig 



qua 



lis in magna reperitur Amboina poll: pagumSaty, uti 



ubiq 



NuJTi 



Manip 



daar groote en feberpe fleenen onderlop 



op groot Amboina, acbter bet dorp 



gelyk men 



rinum plus amat quam praecedens: Copiofe etiam 



crefcit in auftrina Borne® parte, putoaue ex hoc ar- 



Nuflani ve , op de Eilanden Manipa en 

 Boero, overal niet ver van Zee, want by bemint de 



op 



beeft 



borum genere produci aromaticos Btilong fruttus, daarvoor, dat van deze zoort van boomen voortkomt de 



les adducuntur in Banjer MaJJing 



& 



fP 



crefcant 



j 



j . 



Madura: in Baleya 



?• 



boevoel 



up banjer Mailing ter markt brengt , 



vervoert na alle de Koop-fleeden van 



waff en op Crimata, en 



Java non progerminant, harum tamen fru&us Madura: Maar op Baly en J-ava beeft 



ecbter voerden de vrucbten overal verkogt. 



ubique venduntur. 



Ufus. Cortex hie ufurpari nequit ad navium futuras 



lignofi 



ftus & folia , quae multo magis vim habent aroma- boutacbtig en 



Dezen bajl en nan men met gebruiken , om 

 in de voegen van de vaartuigen tg leggen , om dat by zo 



ticam & uno gradu calidjoris funt naturae ac prece- 

 dents , multo quoque majorem rei medicae prabent 

 ufum ; ex hifce enim Bollongh , quos cum Javanis 

 eosdem habeo , rniiltx praeparantur potiones Medici- 

 nales , Javanis & Baleyenfibus Dju-Djambu diftae, 

 quas autem tot aromata ingrcdiuntur , atque in 

 tarn variis ac diverfis propinant morbis, ut vix diju- 

 dicari poflit, quas vires quod vis exerceat : Potio 

 autem ifta, cujus bafis e f l Bollong , comperta fuit va- 

 lere ad debilem corrigendum ac confortandum ven- 

 triculum , fimulque propinatur puerperis exle&ocon- 

 valefcentibus , ut interna corroborentur & coarften- 

 tur partes ; cjuidam etiam contra Cephalalgiam lau- 



dant, fed hujus nondum certi obfervati funt fuccef- 

 fus. 



I fpeceryachtiger , enwel een graad 



de 



Medicyne: Want nit deze Bollonghs, (die ik metdeja 

 vaanfebe voor eene en dezelfde boude ) werden veele Me 



dicinale 



gemaakt 



by 



3 



Dju Djambu genaamt, docbdaar in zy zo veelfp 



mengen 



en die 



ns gebruiken : 



wat kragt een ieder beeft 



rfebeiden 



te zyn 



"flerken 



?fle in is , beeft 

 yf quude maag 



<-. 



werdende mede ingegeven 



? van bun kramen opjlaan , om de mwendige leden we 



rom te verflerken, en tefluiten: Zommige gevenze ool 



tegens de booft-pyn , docb daar van beeft men geen ze 



rejuccejfen gezien. 



He Amboinezen . gebruiken ook deze bladeren , en wee 



bloemen . in verfche Olie , dieze 



Amboinenfes hujus quoque adhibent folia, quae cum 

 floribus in recenti macerant oleo , quod dein cum Ben- kt 



zoin ahorumque fufhmigiorum i umo mpraignant, atque dan daar na met Benzo-win , en andere reukiverken beroo- 

 ex hoc fuum Minjac Many h. e. oleum odoratum ken, en daar uit baar Miniac Mony ( dat is welrieken- 



. Pr»- • dt 





* 





I 



