X 











I 

























• 













\ 







. \ 



V 



II Boek. XXVI. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



prseparant 



Malaicenfes 



caput ; Quidam J; 



Olie ) 



77 





naria jucundi odoris gratia, fed qui noftra nationi ni- fens met deze bladeren* om 



mis gravis foret. Eadem hsec folia fereno collcdla 



die, atque in aperto aere parum exficcata, ciftisgue 



inpoilta., per gravem odorem varia arcent infetta, 



qusedam autem folia aliquando manibus conterenda 



font , lit hinc odor Cardamomi penetrans magis ex- 



citetur. Diciturque pulvinaria hifce inpleta foliis ci- 



mices ex cubiculis fugare. 



. mede ry bet booft beftryken : 



Javanen en Malyers vullcn ook boar Jlaap-kuf- 



die voor onze Natie te fvoaar zoude zyn : Dezelfjle blade- 

 ren by een belderen dag vergadert , in de lucbt <wat ge- 

 d Joogt, en dan . in kijien of kaften gelegt , beletten met 

 baar fterken reuk , datter geen Kackerlakken , of ander 

 ongedierte in en komen, docb men moet zomtyds eenige 

 Uaderen met de bant aan Jlukken vryven , op dat daar 

 door de Cardamoms reuk iverde opgenvekt : En men zegt 



Het 



kuffens 9 met deze Uaderen gevult , de voeeg 

 hedjleden verdryven. 

 I , of kafacbtige Zaat uit de vrucbten 

 ifzonderlyk vergadert , en in de Kruit 



Sari feu paleofum femen ex fruftibus decidens fe- 



paratim colligitur ac venditur in aromaticis ciftis, d< 



quod medicinalibus quoque infervit potionibus Dju- v , _. __ „ „„ 



Djambu di&is , fed aliis femper mixtum ingredienti- Dju Bjambu ,'d'ocb 'aitydriieTa^elreli^mgem^. 



»/ 



prudenter effoflse 



plantari poffunt, ubi etiam progerminant* uti bis ex- 

 perti fuimus. 



Folia calidiore colletta die, licet penitus ficca in- 



ponantur facco , ita fponte incalefcunt , ac humida flint, 



acfi in aqua forent macerata. Si haec diflecentur, & 



aquae inmndantur, ut per no&em fermentent, fique 



deindeftillentur, oleum extrahitur ex his. tenue , pel- 



lucidum 9 ac fubtile , fed parva tan turn quantitate, ita 



boompjes voorzigtig uitgegrave 



. „ . toe gebeurt is. 



)pkomen 9 g 



Deze Uaderen , op een beeten dag gants droog verga* 



zullen zodanig broeyen. 



en in een zak gedaan > 



dert , 



datzebeet ivorden, en's ander en daags zynze zo nat^ als 

 ofze in 'I water gelegen badden. ' * * 



Ut ex duobus faccis, his foliis inpletis, vix tres Olei fubtyl 



dijlilleertze daar na , zo kryg 



bo lil Jturwzn y 



fermenteren > 



iftius Drachmas eliciantur , quod fortiflimum Carda- 

 momi fpirat odorem > fenfim autem jucundius eft , fed 



-^^h A a -* A ^ M A ^k A -m 



'6 



facillime avolat. 



guttas 



vifia vel vino propinatas fudores excitant vehemen- dropp 



naar Cardamom , docb voert metfer tyd lieflyk 

 rookt ofvervliegt ook licbt. Van dezen 01 



flerk 



tes , 

 pauca 



cui iini apta medicamenta India exhibet per- 



of Wyn 



paar 

 eldig 



zweeten , waar toe men ander s in Indien voeinige bequa,- 

 me Medicamentcn beeft. ' 



T 



o 



UY T 





t • 



G G 



# 



G 



** 



Tabula Decima Sept 





Van de z^ventiende Plaat 



> 



Q 



rum Figura prima illam denotata qur Caju Kilan inco- 



minores fpecies , qua- Dcwelke vertoont twee kleine zoortcn van dc Wit 



lanceolatis , incurvis ; frufitus in infe 



foil 



tens. 





*~\ 



vocatur. 



fecunda illam , quae Daun Pocti Kitsjil incolis 



Hanc nomino Myrto-Leuco-dendron 



fioribus & fruftu fi>i< 



fobs 



rfi . . 



. Kilan van de Inlanders gcnaamt wcrt , doch van my 



. Myrte-Wittb-Boom met Lanzets-gcwvze kromme blade- 

 ten : dragende zyn vrugten aan het onaerfte geaeelte der (lee- 

 len l 



Dc tweede Figuur de andcre , dcwclkc Daun PoSti Kitsjil 

 van dc Inwoondcrs gcnaamt wcrt. Dete nocm ik Myr- 

 te-Wittj-Boom, met puntige Lanzets^gcwytc Uaderen - 

 met vruchtcn > en bloemen als een koom-hclm groeiende 



I'll 9 +M 



i # 



i 



CAPUT VIGESIMUM XXVII. H O O 



T UK 



E P T I M U M. 



*», 







J 



Myrtus Amboinenjis. Hurong. 



* ■ 





H 



Mc minima Caju-Puti fpecies eft , forma & fa- 



Amboinfche Myrte • Boom. 



' • 



l>v. ""»»"« >-aju-x uli ip^it-a en, iunnci vx i<i- "T~\lt it bet kleinfte flag van de Caju-Puti, in tedaante 



pore Myrcum angufhfoliam smulans: nequein JJ enfmaak de Myrtus Anguftifolia naafi by komen- 



adultam excrefcit arborem , fed truncum dat de: Het wert mede geen volwajfen boom, maar 



parvum , immo tope humihorem , (juam praecedens. blyft een kleine flam , en zomtyds nog laager , dan de 



1 runcus hie plerumque pedis craflitiem habet , raro voorgaande. De flam beeft gemeenelyk de dikte van een 



cruris , qui obducitur quoque tenui , rugofo , ficco , & been , zelden van een dye , en mede met een dunne , ruh 



fiflb cortice : Rami plurimum eriguntur , inque mino- 

 res divifi funt tenues aclignofos ramulos, qui comam 

 conftituunt ele^antem, ita ut e longinquo ingentem 

 referat Rosmarinum ; " " * 



ge, drooge, en gefebeurde feborffe : Detakkenftaanmeefl 

 overeinde, en zyn verdee'lt in zeer dunne en boutdebtige 

 ryskens , makende een cierlyke kruin , zo dat bet van ver~ 



Folia irregulari ordine locata re een groote Rofemaryn-boom gelykt. De bladeren flaan 



lunt, atque adeo ar&e ramulos ambiunt, ut eos te- 



zonder ordre , en zo digt om de ryskens , datze dezslve 



gant, qua: tranfverfalem circiter digitum longa, cul- bedekken, omtrent een dwer winger lank, en eenflroo- 

 mum vel pennam lata funt , ab inferiore parte magis . balm offebaft breet , van acbter fpitzer dan van vcren , 



acuminata quam fuperiore , feu ad finem , ubi fubrotun- 



alwaarze meeft ront zyn , zommige met een zeer kleine 



da funt, quaedam autem apicem gerunt fubtilem, ac fpitze, midsgaders een merkelyke middel-zenuvce , en nog 



notabilem ncrvum habent intermedium , cum binis 

 aliis lateralibus, medio multo minoribus, colon's to- 

 te virentis " ' " 



twee ander e, die langs de zydenloopen, veel fubtylde? 

 dan de middeljle , van coleur blyd-groen ', van fmaak uit 

 den zuuren fpeceryachtig , met een kleine zamtntrekking , 

 en zofeberp niet als de voorgaande, maar ixat lieflyker: 

 _ Als de acbterfie blaatjes van de ryskens afvallen , 'r vcelk 



dant, quod menfibus Septembri & Oftobri obferva- gefebiet in September en October, zo blyven de voorflein 

 tur, fuperiora racemofa quafi perfiftunt , cum mino- trosjes Jlaan , met eenige kleindere blaatjes daar t ujfeben, 



, faporis ex acido aromatici , cum parva 

 adftriftione , nee adeo acria funt quam precede ntium, 

 fed magis 



rata: Si inferiora ramulorum foliola deci- 



ribusquibusdamintermediis,ficque omnia fimul floris 

 formam exhibent. 



Flores funt parvi , Alcannae flofculis fimiles , unguis 



digi- 



en maken alzo gezamentlyk de gedaante van een bloem, 



Het bloeizel zyn kleine bloewpjes , die van de Alcanna 

 K 3 *e- 





% 



