











V 





II Boek. XXIX. Hooftfi. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



81 





Uruccumi in Brafilia ab incolis diligenter coli non tan- 

 turn ad ufum cibarium ac Medicum, fed etiam ad ru- 



Uruccunn in Brafil naarjl 



kofiy en 



bros inde formandos globulos, quos Portugallis ven- Medicyn> maar ook om de roode ballet jes daar vantema 

 dunt, qui rubrum colorem Orellana diftum his tin- ken, en die aan d< 



gunt: Ibi quoque line dubio fertilior eft, ac jucun- 



eezen te verkopen , die de roo- 

 daar mede weten te verwen : Hy moet 





diorem prsebet faporem, dum in fingulo ejusfru&u aldaar ook vrucbtbaarder , en beter van Jmaak 



triginta & quadraginta reperiantur oflicula , quas in 

 Orientali ab o&o ad duodecim tantum obfervantur. 

 Haec interne quoque aflumuntur contra venenum, 

 Diarrhaeam, febresque ardentes, ad quas radix ta- 

 men prseftantior habetur , quam in cibis quoque ad- 



w 



ofl-Indifcbe maar 



Dezelv 



den ook inwendig ingenomen tegens vergift , buik-loop 



brandende koortze?i. waar 



)fi gebruiken , om 



hibent ad luteum illis inbuendum colorem, ut&plu- zelve geel te verwen, en ook andere dingen meet: Waar 



ribus aliis rebus , de quibus apud au&ores ulterior fit 



Autheur nader 



mentio, quse examinari ibi pofTunt. In noftra autem aan omen Oofl-Indifcben-boom is zulks niet te vinden y of 



Orientali arbore hasc nondum funt obfervata vel co- nog onbekent. 



gnita. 



t 





T 



O 





T 



HO 



G G I 





\» 



G 





Tabula Decimdt Non*. 





Van de negentiende Plaat. 





■ 





Exhibentis ramum Bixa, qux Pigmentarxa illumphio Verbeeldcnde cen Tak van de BixA,deweIkc Pigment ARii 



. vocatur* 



A. Pruftum apertum dcmonftrat, ut fcminum fitus cognofca- 



tur. 



van Jtumphius genaamt wert. 

 A. Vcrtoont de geopende Vrugt , op dat de fchikking en 

 plaatfing der zaaden gezien wert. 



• 







R V 



T 



O. 



M E 



.* 





K 



G E. 



to 







a Unnao in H. Cliff, 



J 



74 a Tournef in Intt. ret herb. p. 241 yocatur Mitella Ame- 

 ricana maxima tinftoria > ut & a Boerh. Ind. H. L. B. part. 1 

 p. 208. Orleana feu Orel lan a, folliculis lappaceis Herm 



V, 



Aim. p: 1 

 alech. hi ft 



"ommel. part. 1. H. A 



. • 



Marcgr. Brafil. bift. 61. Pi ft 



Ray 



& hi ft. part, x* p. 51. Tab. 181. Fig. 1. Rocu Merian Sur 

 pag. 44. T. 44 Achiotl. Hernand. Hi ft. Mexie. p. 74. &Z3 

 Pharmacol, in tfo.p. 569. ad Orleanam Ojficin. qui pi 



hujus babet fynonyma , & ufus* 





< 













ms 



c 







■ 









* 41 • 



Dit geflagt wert Bixa van Umueut genaamt in de Hortuc 



Cliffbrt.pag. lit, en is de Bixa van Oviedus by J. Bauhhu 

 in zyn eerfte deelpag. 440. en by Cluf. in exotic, pag. 74. van 

 Tourntfort in de infiitutien van de Kruydkunde^*g # 141. wert- 

 2C genaamt Mitella Americana maxima tiniioria , als mcde 

 van Boerhave in de Index H. L. Bat. eerfte deel pag. *o8. 

 en Orleana of Orellana folliculis Lappaceis van Herman 

 in de Catal. van de Leidfe tuyn. pag. 464, en by Cammel. in 

 het eerfte deelvzn de Atufteri tuyn. pag. 65 Tab. $3. en by 

 Vlukn. in zyn Almag pag. %j%. Tafr< 109. Fig 4. Arbor fi- 

 nium regundarum van Dalecbamp. in zyn hiftorie der planten* 

 f a &* l8 35> en Arbor Mexiocana fruttu Caftane*, Coccifem 

 van Cajp. Bauh. Pin. pag. 419. en by Fay hift. pi. p. 1771* 

 Urucu by Marcgrav. hiftor. van Brazil p, 6 . en by Fife 

 fag. 6$. als mede by Sloan in de Catal. van de Jamaife planten 

 pag. ifo. en in de Hiftorie van Jamaica % deel pag. ^t.Tab. 

 18 1. Fig. u Rocu wertze by Merian over de Surinaamfc in- 

 feften genaamt pag. 44. en Talf. 44- vcrbeelt, als mede by 



Hernandes in zyn Hiftorie van Mexico pag. 74. en Orleana 

 by Sam. Dak , in zyn Pharmac. in 4/0. die vcrders zyn ge-* 

 bruik en meer Schryvers opgeeft. 



CAPUT VIGESIMUM 



XXIX. HOOFTSTUK. 



NONUM. 



















. 



Alliaria, Caju Bawang; 



■ 



A 





Look - Boom. 







H 



iEc in ingentem ac vaftam faepe excrefcit^ arbo- 

 rem, quse aliquando tarn cralTa eft, ut bini vix 

 earn complefti poflint viri: Ejus truncus eft re- 





* 



D 



It wert een groote en booge boom, zomtydszodikdai 

 bem pas twee mannen omvademen konnen : Den 

 flam is rezt > aan de <\uortelen beeft by wat vleugdsj 

 ttus, ad radices ^>arum fulcatus eft; ramuli funt Ion- de ryskens zyn Yang, groen, een weinig geboekt } en bo- 

 gi, virides, parum angulofi, ac fuperius obfeura no- wn met een donkere voore, flyf, by bar en oorfpronk 

 tati ftria feu fulco, firmi,atque ad ortum fuum plani wat plat of met een knie> docb aan de oude boomen zyn- 

 vel nodofi* in vetuftis vero arboribus funt breviores %e fcorter, enjidan aan de takskens vfy veel, en zonder 

 raches, inque ramulis copiofiores ac irregulares lo- or der e acbter malkander , daar aan jl aan de bladeren 

 cantur, qua? folia fuftinent quodammodo in ordines eenigzints in rygen tegens over malkander en , docb aan de 

 pofita obliquos, fuperius autem aliquando oppofitos, mcde boomen fiaan zommige (namentlyk devoorfie) te- 



aliquando alternatos. 





Folia haec brevibus infident petiolis vulgaris for- 



gens malkander over , . en zommige verwiffelt , of ver- 

 jcbillende op korte fleeltjes. 



Zy zyn van een gemeen fatzoen , de Lanffe bladeren 



V 



; 



mas, Lanfii foliis quodammodo umilia,fed magisgla- eenigzints gelyk> docb gladder en breeder, en voor uit 



bra ac latiora, fuperius acuminata, atque hie apex met een merkelyke fpits , dewttke aan de oude bladeren 



in vetuftis foliis eft incurvus, retro flexus, fuperiore krom en acbterwaarts gebogen ftaan, aan de bovenjlezy- 



autem parte funt glabra , ex obfeure viridi colore de zynze glat , uit den Jwart-groenen glimmende > van 



fplendentia, inferius multas exhibent parallelas late- tnderenvertoonenzevieleevenwydigezyde-ribbenyOmtreni 





een vinger van malkander jlaande , en tot een byzonder 

 merkteehn bebhende, dat de acbterjle belft merkelyk final- 



rales coftas ad digiti circitcr diflantiam , atque pro 



peculiari nota habent , unam inferiorem folii partem _ _ 



multo angufliorem ac breviorem fuperiore efle , ita der en korter is dan de voorfle , zo dat de grooti zenuwe 



ut magnus nervus nondirefte per medium tranfeurrat niet regt midden door 't Mat goat, en de voorfle belft 



folium, alteraque folii pars ad petiolum longior ex- * aan denjleel ook lang* is, gelyk aan de nagt-febaduwe. 



Zy zyn van f>. tot 9. duimen lank, 3. en 4. dwers 



currat, uti in Solani foliis. 

 A fex ad novem polliecs funt longa, tres .quatu- 



tom It WW 



h 



«n- 









/ 





1 



1 







