\ \. :. 









m 



\ 





■ 



• 





/ 





Boek. XXXII. Hooftji. AMBOINSCflE KRUYDBOEK 



forma Violarum, ex feptem anguftis petalis conftan- 

 tes, quorum quatuor exteriora minima funt, pallide 

 albentia , crafliufcula , & cruciatim retroflexa , tria au- 

 tern interna eandem habent formam, & retroflettuntur 

 quoque,fed funt flaccidiora & latiora, & in alba eo- 

 rum parte elegantiflimis fufcis venulis variegata; In 

 floris centro tria locantur virehtia & incurva ftamina 

 antheris fufcis , quartum autem longius ac fimplex 

 .piftillum eft in medio latiu$,& inftar cornu incurvum, 



- 



9* 



zoeneert als de Violen y en uit zevenfmalle bloat jes ge+ 

 maakt , ^ waar van de vier buitenfle de kleinfte zyn , bleek- 

 wity dikacbtig , en in y t kruis acbterwaarts geboogen. 

 De drie binnenfle ofvoorfle bebSen mede de zelffte gedaan* 

 te , en zyn ook acbterwaarts gebogen , maar flapper , en 



t witte zeeir aardigy met 



wat 



geteekent ; In de midden fl 



draatj 



menoppen, en nog 

 )p s in m de midden 



quod excrefcit in fru&um, qui filiqua eft brevis,di- breetacbtig, en als een boorentje gekromt , waar uit ook 

 ^m M xroi ™nln mnoric innor^ rrmcwrf*)*™ ^-^ de vrucbten voortkomen 9 zynde korte bouwen omtrent 



gitum vel paulo magis. longa transverfalem , crafla, 

 in aliis autem regionibus major eft, & plerumque in- 

 curva , ex piano comprefla inftar Fabarum vel Phafeo- 

 lorum, quae multo autem craffior eft, ad latera inas- 

 qualis ac finuofa , in varias divifa cellulas , prirtio ex 

 cinereo viridis,matura vero fquallide fiifca, hujus ex- 

 terior pellicula eft fragilis, ac comprefla facile dehi* 

 fcit inftar cruftae artocreatis. In hac filiqua tria qua- 

 tuorve plana reconduntur oflicula , prout numerus eft 

 loborum > quadrata fere , obliquis angulis conftantia, 

 forma feminum Lupini, fed crafliora & majora,dura, 

 labra, fpadicea, quodvis autem in peculiari recon- 

 itur pellicula, tanquam in cellula, oflicula haecpor- 



r ~ 5/ 



Landen wat grooter 



pi 



Roomfc 



$ 



i , docb veel dikker , aan de kdnten wat bocbtig 9 

 rfcbeide builen of beurfeh verdeelt , eerfl uit den 

 wen 9 met groen gemengt , maar. ryp zynde vuil- 

 w , de buitenfle bolfler is bros , en gedou 

 Ucbt , als of bet een dunne korfl vanpajl 



bouwen fc builen 3. a ^.platte korrels 



bet getal der bobbelen aan de bouwen, nietront, maar 

 bykans vierkant , en fcbeefboekig > in de gedaante- van 

 Lupynen ," docb dikker > en grooter , batty glaiy en uit 



to obte&a funt fufca , humida , & fungofa pulpa , circa den geelen - bruin y yder in een byzonder ceUetjey als in 



quam funiculi quidam crafli locati funt y qui om- 

 nes (imul in tres majores terminantur, hique in in- 

 feriorem filiqua^ partem definunt. 



bejloten y deze zaden zyn verders orrigeveny of 



en week merg , rond-, 



met 



draaden 



Pulpa hsec optime ^leftuarium quoddam refert,' 



de 



booft fleelen y en dezelve aan beiacbterfl 



faporemque habettam acidum, ut rai^o talis in ullis fmaak 



Het merg 



reperiatur fru&ibus , femper tiamen cum grato mixtiis 

 eft fapore y acfi faccharum foret admixtum , neque hxc 

 pulpa facile a filamentis feparari poteft, unde ita in 

 gleba quafi compa&a mtegra relinquitur, atque ex- 

 terna lolummodo abjicrtur pellicula 3 giebas autem 



igenaamheit vermengt 



wat zuiker onder was , en kan men dit merg van defyne 

 draaden niet afbaalen y dierbalven wort bet zo by maU 

 kander in een klont gelaten ? en alleenlyk de buitenfle fcbel 



g*fi 



iftse dein in quadratas formantur &compingunturpla- men gepakt 



centas , lateres referentes y quales in foro venales 

 proftant 5 vel etiam in ollulis vel vafculis copiofo 

 condiuntur faccharo ; ac primum fternitur facchari 



daar na fza 

 iggel-fteenen 



gemaakt 



f zy wer den in pot jes, en vaatjes met wat meet 



'fl 



ficci ftratum , turn glebarum harum ftratum y & fie ^en dan een laage van deze klonteren 9 en zo voorts. Voor 



porro, ante omnia autem faccharum fit copiofum , do- ~ T :L ^ J *~* *~- x *****>**- ^ -^ ,» , , , • . . 



jiec vas fuerit repletum. Si haec pulpa ita fuerit con- 

 dita faccharo albo y confiftentiam adquirit Ele&uarii 



fufci", qualis eft, quae magnis ollis in Pharmacopseo- 

 Tum ufum in Europam transfertur y quxque purior 

 componitur, quum ex hac plurima eligantur oflicula. 

 Pro vulgo autem tantum conditur faccharo rubro ar- 

 boreo, quale ex Saguero arbore colligitur, quummi- 



At 



1 aari fparende y tot dat bet vat vol is, 

 witte y of grove poeder -zuiker gefebiei 

 confiflentie van een bruin Eleftuarium % 

 oelke met groote pottenvol , totgeriefvan 

 naar Europa wert vervoeri , en die men 



of korrels daar uitzoekt : Maar voor deg 



fleft 



bruin fwarte boom-zuiker , gelyk vande 



nimi fit pretii , atque haec confeftio adeo nigra eft Sagueers-boomen komt , omdatmen die\zeer goet koop 



acfi pix eflet y dulcedine tamen non minor eft ac ben kan : 



praecedens. Tamarindi enim pulpa non amat pu- 

 rum atque album faccharum , fed flavum vel mufcovati- 

 cum,quum multo dulcius fit. Placentas ifbe^quae in 

 foro venales funtjinpuriflimas funt v admifta enimin- 

 veniuntur frufta pelliculae exterioris , petiolorum 9 ac 



ifeftie ziet %oJh 



niet te min in zoetigbeit , de voorgaande geenzints aery- 

 kende : Want de Tamaryn wil geen puure witte 3 maar 

 geek* of Mufcovaat zuiker bebben y om datze daar veel 

 zoeter van wert. De voorfebreven koeken , die men op de 



verkoopty zyn wel de aldervuilfl 



foliorum, inque ufum culinarium modo inferviuntac pen ftukken van de gebrookerie fcbaalen , fleelen , en bla- 

 quotidianum : Si diu confervandse fint * fale adfper- % der en onder y en werden maar gemaakt tot gebruik vande 



gendsefunt, quum vermes alias gigftantur, & licet 

 per fal aliquid grati acidi faporis pereat, haud mul- 

 turn id refert , quum tamen in varios adhiberi poflint 

 ufus : Siliquae hx maturae unco funt avellendae , vel fu- 

 flibus longis inftar forcipumfabricatisrefecandaefunt, 

 alias fponte decidunt, oc dehifcunt in folo decidual, 

 unde nt^quod fiepe confpurcentur, atque inpuras fin t. 



dagelyk 



ren wily moet tnenze met watzout befprengen ganders 

 krygenze wormen , en hoewelze door bet zout wat van 

 baar aangename zuurte verliezen , zo en is daar niet veel 

 aangelegen 9 om dat menze echter tot verfebside dienften 

 gebruiken kdn: De rype bouwen moet men met b oaken van 

 de boomen irekken> of mtf iange febeer-fiokkenafknippen, 

 anders vallenze van zelfs af, en berflen op de grontopen. 



fol 



den , en ook onzuiver zyn. 



r $g 



8c grave , circa nodos maculatum ex nigro fufcis ma- 



■? 



\ 



8C macule in lpfo confpiciuntur ligno , .vetuftiflimae 

 vero arbores cor habent nigrum, riori tamen craflura. 

 Tamarindus hifce in infulis floret menfibus Januario 



Het bout is bleehwit , digt , bart , enfi 

 ?flen met fwart-bruine plekken , gel} 

 Is ook met diergelyke aderen , ofplek 



y 



Tc 



&Februario , fruftus autem tardiflime matureicurit, ac vrucbten rypen zeer langzaam* en 



1 



?n fwar t 

 ryn-boom 

 maar de 



tantum in fubfequentibus pluviofis menfibus , unde in 

 hifc^regionibus raro maturos dant Jruftus , qui( 

 xninores & acidiores funt quam Javanenfes , in J~., 

 autem meliorem maturefcendi habent oportunitatem 

 jbique ficcis maturi funt menfibus. 



Nomen. Latine Tamarindus , & fru&us dicuntur Ta 

 marindi y & Palmulce Indicae , ex Arabico Tamarbindl 

 feu Daftyli Indici. non quod haec arbor aliquam ha« 

 beat convenietitiam cum Dactylifera arbore, qu'as in 

 • Toms II India 



fjon y waaromze ook in deze quartieren weinige ryp 



' en voortbrengen , en die nog kleinder en zuurder 



Jatfaanfcbe Zyn , maar ook op Java bebbenze een an 



ar ryp , in de drooE 



9 



moiifjon. 



Naam. In 9 t Latyn Tamarindus, en de vrucbten 

 Tamarindi, en Palmulae Indict , na bet ArabifcbeTz* 

 marhindi , of Da&yli Indici , niet om dat dezen boom 

 eenige gelykeniffc bee ft met den Dadel-boom , die in Indiin 



M 2 niet 





M« 









