> 





- 





9 2 



HERBARII AM.&OINENSIS Liber II. cap. XXXII. 



India noncrefcit, fed quum fru&us digitos referant, 

 cum quibusDaftyli fruftus quoque comparantur. Arabes 

 quoque hos dicunt Homar ot> fuico-rubentem colorem, 

 candemque ob rationem a quibusdam Graecis vocatur 

 Pboenico-Balanus; & Oxypbcenix, h. e. Daclyli acidi. 



gnoti 



Graecis 

 Turcis 



wet waft , maar om dat de vrucbten gelyken na vingers> 

 met detvelke de Dadel-vrucbten ook vergeleeken voerden. 

 De Arabiers noemenze ook Homar , van wegen bun bruin- 

 roode coleur , en uit dezelflte inzigt noemen bem ook zom- 

 mige Grieken Phoenico-Balanus, Oxyphoenix , dat is 

 zuure Daaelen : Want de oude Grieken is die boom 



Perfianis idem nomen g 



> 



en 



jEsryptiis vero dicitur Derejilede 



lius Dereljide. Nomina Indica ex Garzia '& Cbriftopb 

 ro Acofta ilint Puli , Ambili , & Cbineba : Malaice Ajft 



beeft 



eft. By de Turken , en Perji 

 mrfcbreven Ar ibixle naam 



JEoxptzn hiet iry Derefilde, of 



de. De Indiaanfcbe 



Jav 

 pore 



Ajfam - J 



vel aliquid acidi ex 



Pul 



In Java ipfa vocatur Sunda Afft 



Maleyts Aflum, of Aflam-Java: 



Java , alles zo genaamt 



Op 



ari nomine in Java vocantur T/cbampabu 

 vero pulpa , atque in ollis compa&a : 



eft. Maca 



eft Fruftus & arbores zuurte. Op Java zvlf. 



,yn 



, ex- te van 



citur vrucbten 



es il- naamt 



Tfcbamba, Bandenfes Tamalacbi, Ma- gepakte 

 Quille, & juxta O. Dapperum Monte. 



AJJanii quae yera Tamarindus 



en* en boomen iverden in 't byzomer op J 

 Tfchampalu, maar bet uitgetrokkene , ent 



De 



Portugallis dicitur Tamarinbo 



Hort. Malab. torn. i. Fig. 23. Malabarice vocatur Ba- 



lam Puli five Madaram Puli. Brachmajiis autem 



Sinza. 

 Apud Arabes Tamar proprje fignificat Palmam five 



fruhum Palmes . non vero lDfam arborem , quae Na- 



maryn is : 



Macaffc 



t ycelk de eigtntlyke Ta- 



Op Banda Tama- 



quamlibet 



pud 



Op Madagafcar Quille , en , volgens O. Da 

 , Op y t Portugees , Tamarinho: In 't Duits 1 

 ryn:/fl Horlo Mahbaar , torn. r. fig. 2q. biet by in 't Mai 

 labaar s Balam puli, of -Madaram puli, Br am: Sinza 

 By de Arabiers betekent Tamar eigentlyk Palmam , 



of de vrucbt daar van , en met de boom zelfs 



H«c arbor 



turn rep 

 habetur 



ubi etiam optima 



die Nachali genaamt ivert , maar 

 tekent Tamar een Palm-boom. 

 Plaats. Dezen boom beeft men t 



alleen pevonden in 9 t Koninervk i 



A 



gyptum 



has 



Java , uti & in Bima , Timor a , & Macaffc 



alvcaar 



men ook voor de befte bout , lie gene die op bergen wqflen, 

 en op plaatzen , die na bet Noordenzien: Van daar beeft 

 menze metter tyd in Perfien , Arabien , en iEgypten 

 gebracbt, en bedensdaags vint menze overvloedig op Ja- 

 va, als mede op Bima, Timor , en Macaffar • docb 



^tiamdantfru6tus 5 &:angiiftamhabentcomam, atque ita- febaars in Amboina, en de Moluccos , daarze ookveeinig 



* 



lente crefcunt , ut taediofum fit : Sine dubio . quia Am- 

 boina eft regio nimis pluviofa , unde inpediuntur hx 



ducere fructus. In 



excelfiores y 



majoresque dantfruftus , quum ejus folum fit cali- 

 dius y quum mineris fulphureis fit refertum. 



Ufus. Hujus arboris nulla pars in majori eft ufu , 

 quam fruftuum pulpa , quam omnipotens Creator hif- 

 ce calidis regionibus produxit utiliflimam, utiaroma- 

 ta fervida in majotem Borealis regionis ufum diftri- 

 buit ? quam ipfis populis, in quorum terra crefcunt: 

 Sic nifce infulis plurima alia donavit refrigerantia, 



dragen > enfmalle kruinen 

 ipfcbieten > dat bet te verdrietig is : 

 ) Amboina te veel reegen beeft , die 

 >t opfebieten , en rypen belet. Maar 



o lang* 

 twyffet. 



fwanger 



ont 



fwavel-Mynen. 



Gebruik. Van 

 als bet bridne merg uit de vrucbten , bet welk den al<wy- 

 zen Scbepper zeer dienftig vocr, en in deze heete 

 loot voortkomen: En gelyk by de bcete fpeceryen 

 geryf van de koude Noorder tVerelt, dan voor J 



waff en 9 gefebapen betft: Zo beeft 



inter qux Tamarindus optimus eft fruftus, quum e- deze beete Landen insgelyks verzien met veeleverkoelende 



jus natura fit frigida in tertio gradu, ac humida in fe- 

 cundo, unde refrigerdns ejus vis eft ac detergens: 



dingen : 



ifcbapp 



<wel de bequaaiijl 



Recens ejus pulpa in placentas formata quotidianiim en vocbtig tot in deJweede graat: dierbalvenverkoelende 



culinas dat uium 3 quse condimentis pifcium, gallina- 



rum, fimiliumque additur dborum, quibus gratam m 



conciliat aciditatem , ventriculo falubrem , taliaque di 



condimenta in India vocantur Carri feu Carril. Natio dt 



noftra multam hujus pulpse partem adhibet ad cerevi- maage g 



fiam faccharatam inde componendam , quas vulgaris . Carri of 



ifvegende. Het 

 beeft 



om in 



fanffe by Viffen > Hoenders , en ciergelykefp} 



aangenaame 





eftpotuslndicus, fummopere refrigerans , fed infuetis 

 alvum nimium fubducens. Hac Tamarindi pulpa ca- 



fmt atque corpus quoque abluitur ad detergendas 

 brdes atque maculas. Ex argento confedia qusecun- 

 que fintj in Tamarindi aqua ebullita, pura inde fiunt 



flyt of confumeert 



en die ook den 

 zoppen in Indfen 

 1 op Batavia 9 en 

 verg> in 9 t maken 



drank in Indien 



^ __ — q — WJ „ wv w twvvv 



loflyvig makende. Met deze Tamaryn waft 



gewent 



atque fplendentia : Quod porro attiriet ad f eliauum veegen. Alderbande 



booft en lyf, om allejmeer en vuWgheit daar af 



ejus ac multiplicem Javanorum , Sinenfium , & Malai- 

 cenfium ufum, hunc fciens praetereo. 



voert mede zeer zuiver en klaar daar 



_ 



Tamarindi faccharata pulpa proprie infervit Phar- 

 .acopaeis, huncque iQ.finem ollis ac vafis inpofitain 

 ^uropam transfertur , quaeque peculiariter conducit 

 - trans mare navigantibus , quibus faluberrima eft, fi 

 aliquando ilia utuntur five forma lin&us , five in a- 

 qua foluta, & loco jufculi adfumpta , leniter enim al- 

 vum fubducit , depurat , & craflum attenuat fangui- 



en Maleye? 

 gezuikerde 



buisbouding van de J, 



rfebeide gebru 





2(1 



)pa 



potten 



j P 



nem, 



falitis 

 fcorbuto praefervat, fi ejus diathefis 



ifcbe op 



likking inflikkeny bet zy 

 koude febaahnaken , want 



Eadem porro faccharata pulpa in Arte Medica ad- 



rn us vero tantum 



hibetur ad lenes purgationes 



morbis , qui ex biliofis oriuntur ^lumoribus , ac qui 



bus ingens aeftus adeft , 



cholerico fluxu &c. Tamarindi enim vis eft aeftuan- 



bet dikke bloet, dat men van de groove en zoutefebeeps 

 kofl vergadert, en bevaaart bem voor de febeurbuik * daar 

 de Zeevarende zo zeer mede gequelt zyn. 



Het zelffte gezuikerde merg gebruikt men voorts in de 

 Medicyne tot zagte purgatien , docb alleene in zodanige 

 ziekten , die van salacbtige bumeuren ontjlaan . en daar 



amaryns eigene kragt is de ivoedende galle te ft 



tem.fedare bilem, fanguinem depurare, atque refri- bet bloet te zuiver en, en te verkoelen, zynde de purgee 



g-- 



ren 





uti in ardentibus febribus, groote brant by is 9 als in de beete koortzen 9 want des 



V 



/ 







*^ 





/ 



