

/ 













UBoek. XXXII. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 93 



gerare, ejusque vis purgans adeo dpbilis eft, ut raro 

 lua fpontc fine aliis additis vix operetur , immo in qui- 

 busdam omni no nihil, unde quidam Cafllam fiftulam 

 addunt, potum autem turn dat naufeofum. Eadem 

 quogue pulpa conducit iis , qui calida & ficca vexan- 

 tur lcabie ; inque aqua , in qua Tamarindi pulpa fuit 

 foluta, puerorum corpora lavantur, qui Variolis la- 

 borarunt, ad corpora eorum depuranda. Arabes, fi 

 per vaftas ac ficcas folitudines iter inftituant, fecum 

 ducunt Tamarindum , ad fitim fedandam , fique ejus 

 vim refrigerantem augere velint, ipfi admifcent con- 

 tritum Sandalum vel Cedri lignum. Folia quoque a- 

 +ja*it% an r^fWgerantem habent virtutem , fimulque 



flap y datze van of uit zig zelfs 

 ok by zommige menfcben gantfcb 



maar 



ijjia Fijtula daar 

 'ft 



aer Komen te mengen , 



drank: Het zelve merg is ook 6 „w«, cw^^vunm^w) 

 die met een beete en drooge fcburft beladen zyn, en in y t 

 water , daar Tamaryn ingeweekt is, waft men dekinde- 

 ren, die de kinder -pokken gebad bebben, om bet liqbaam 

 te zuiveren. De Arabiers , willende door of over groote 

 en drooge Woeftynen reizen , voeren de, Tamaryn met 

 baar , om den dorji te verflaan y en indien zy deszelfs 

 verkoelende kragten nog wat vhfmeerderen vditteiF, %o 



ficcantem, quibus defe&u aliarum herbarum La&ucas daar 



en geel 



inflar utuntur, atque cum aqua contrita caput lavant koelende kragt, en zyn daar by ook wat droogende, en 

 ad depurandum : ac porro in cataplasma contrita , Em- . ' * * 



plaftri loco inponuntur Eryfip 



exftinguendum : Qui autem ventriculum habent fri- 

 idum 9 vel Lienis obftru&ioni funt obnoxii , abftineant 

 efe a Tamarindi ufu , nifi addatur aroma aliquod ex 



Caflia lignea, Maci, Maftiche,&c. Madagafcarse incolae 



Tamarindum 



ac bis in anno frudtus producant. 



freq 



groente 

 Salade gebruiken y als mede in water gevreeven zynde , 

 bet booft daar mede waff en m om "t zelve te zuiveren. En 

 wyders 9 maar alleen , tot een pap zynde gevreeven > zo 

 legt menze ook pleijiers gewys op de rooze , om deszelfs 

 bitte en brant te verkoelen : Maar de gene , dewelke een 

 koude maage bebben , of milt - zugtiz zw • dienen den 



Tamaryn niet te gebruiken 9 



Madagafc 



Maftix daar 



fpeceryen 





gebruik , en dat in de kojl , want 



waff en by bun lieden overvloedig , en dragen tweemaal 



Eufeb. Neuremberg. hijlor. natur. lib. 15. cap. 17. 

 fcribit , Tamarindos arbores quoque crefcere in regio- 

 nibus Americanis , in provinces Mexico & Acapulco, 

 aliunde autem ibi fuifle tranflatas.' Tamarindi folia 



vrucbten in eenjaar. 



hifto 



lib. 15. cap. 17 



fcbryft, dat de Tamarinden mede .voaffen in de Anuri 

 caanfcbe Lariden , in de Provincie van Mexico " * 



capulco 



derwaarts gebragt 



(fed inproprie) cum Rutae comparat foliis , neque Hy vergelykt (docb wat oneigentlyk) 



concedit pro Oxyphoenice Grsecorum habendam ef- Tamaryn, met die van Ruiten y en moil ookniettoejl 

 fe, qua in re quodammodo vera dicit,quum per Oxy- * * - ■ ~ 



zal bouden 



phoenicem intelligi quoque poflit certa fpinofae Pal- <waar in by eenigzints gelykbeeft, nadienmen door Oxy 



mas fpecies, aeque ac acida Tamarindus , notum enim 

 eft Grascis •{»; vocari aeque acidum ac lpinofum. 



G 



ft 



Want 



N 



Vetuftifllma ac nigerrima Tamarindi' pulpa cum fe- 

 mine Cumini contrito mixta, & redadta in craflam maf- 

 fam utuntur Malaicenfes pro fuppofitorio ad alvura 

 mox fubducendam. 



wel omtrent zuure , alsfteehende dingen. 



De oudfie en fwartjte Tamaryn , tvanneerze met 

 vreeven Komyn lot een dikke fubjlantie is gebragt , 



kamer-gans te veroorzaken 



PH 



fc 



In Timora & Bima arbor haec copiofe quo 



ad naves exftruendas , atque inde afleres , cods 9 ful- 

 cra, & fimilia formantur, quum fijc admodum durum 

 ac durabile 5 colorem autem habet pallide albican- 

 tem , in vetuflis vero truncis ejus cor paulo f ufcum 



eft. 



ijlopb. Acofla ex Indorum 



Op Timor y en Bima waft dezen boom overvloedig in 



zyn bout wert aldaar gebruikt tot J cheeps- 

 j als in bouten , planken , ribben fcfc, dewyl 

 het zeer hart en durabel is , van coleur bleehwit , docb 

 in de oude Jiammen Vint men bet bert een weinig bruin. 



timmerwerk 



Acofafcbryft , uit bet verhaal der 



^^ \J A »J ■ — --w j ± — — — J JJ J msmrww 



noxium atque infalubre.efle fub hac decumbere ataue Jndianen, dat bet zo zwaar offcbadelyk 

 dormire arbore ejusque umbra , ac in patria noftra ■ te flapen > onder de fcbaduwe 



Nuce J 



t> 



L 



Macaflarenfes maturis utuntur frudtibus loco 



Maca 



Vaderland zegt van den Noote 



onrype 



> 



pigmentum Caffomba diftum plaats vanLemoenen, als zy de roode verwe 



praeparare velint, ad quern ufum Turattenfes imma- wxllen maken y en tot welken einde de Inwoonders van 

 turas filiquas feu nondum apertas venales adferunt Turatte de ~" f — m *' 



Macaflaram 



• 



J (* \f f mr •* fc' mi mr ^ mr mr r*r w v -^— ^ 



fpeciem , quam J 



V 



Tamarind 



1 



onrype bouwen , of 

 hop brengen na de Hoofftadt 'Macaffi 



wj i v o' ac P utat >^ eama l e 5 effeCa- 



Wndai Garzice libr. L cap. 6. arom. Folia ipfi tribuit 

 vulgari Tamarindo (imilia^in iis autem , quae in horto 

 meo plantatae fuere , & ex Ja vanico femine propullula- 

 runt , diverfa ab eo obfervavi , ac fimilia mveni Lin- 

 gooe foliis , fed paulo anguftiora & acutiora , ut & ak 

 ternata: Ejus autem frucl:us funt filiqua; parvae , in 

 quibus unum tantum continetur ofliculum , non iti 

 amplum ac circumjeftum carne feu pulpa acidula, 

 quae ficcior eft quam vulgaris Tamarindi, nee ita ni- 

 gricat, vel ullam habet vim purgantem , ita ut inftar 

 aliofum fruftuum comedatur, five ad fitim fedan- 

 dam , five ob faporem & ad oblettamenttum 



a 



Jacobus Bontius, lib. 6. cap. 4. befebryft 

 gejlagt van Tamarindus, *t ivelk by 



abufy 



(zommige ook Crandjang) enfujl 



een t-voee- 



$ 



Hy 



aan 



tbuin geplant . en van Javaans Zaat opgekomen 

 } b ikze wel anders bevonden • te wet en • aan die van 



» docb wat fmalder , en fpitzer ,enteeens 



iffelt. De vrucbten zyn Heine kortevou- 



wen , daar in een boone leid, die niet groot, en omvan- 



m \n dat van 

 purgerendt 



met 

 Tamaryn , ook niet zo 



kragt bebbende : Zo dat het wel uit de band gegeten werd > 

 H zy dan om den dor ft tcverflaan y ofookweloindffmaaki 

 en Uit plaizier* 



■ 



■ 





4 



■ 





\ 



EXPU- 



U4 



uit* 



. 







+ 



