





- 







IOO 



HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap. XXXV. 





rine vocis Citri ex Baubino. libr. i- cap 



25 . ubi judi- 



nui per Etza- 



mmm 1 lfraelitae ad- 



hibere debebant in fefto 'JTabernaculorum. Unde & 



Citrum , volgens J. Bauhinus eerfte boek 



ri Etog & Etrog , & inde 

 minibus Graeci forfitan 



Extrog 

 Arabicum Atrog , a quibus 



capit. 25. alwaar by meent 

 Scbriftuur uitgedrukt wert door Etzadzr , dat is et 

 van een cierlyke boom , <welke de Ifra'e'liten moejl 

 bruiken in bet feefi der Loofbutten: Waarom 

 Cbaldeeivwfcbe naam van deze vrucbt is Etrogin , 



H. 



Tudaa autem Germani circa ottavam Septembris in 

 fefto Tabernaculorum adhuc coguntur ea petere e 

 Marfilia , quia nullum pulchriorem norunt fruttum 

 hoc Citro. Eftque igitur Malum Medicum Diqfr 

 dis. Medicum & Perficum Tbeopbrafii, «/*•** 



Gracorum ; AiTvricum Atbenai. 



Arabifcbe 

 gemaakt 



)f SinguU 



ltros. 



gelyk 



De Duitfcbe Jooden moeten omtrent den acbtfien Sep 

 nber op bet feefi der Loofbutten > daarom 00k ait Mar 



baalen , om dat ze geen fcboonder 



Malum 

 Plinii 



five a 

 Hefp 





kennen als deze Citroen : Derbalven 



Medicum 



Malum. 



Medicum en Perficum 



Theophraftus, Kitros ofte bet Malum Aureum der 



uorum. De qua re vide libr. 3. cap. de Ling 



differt aucem a Citro Anti- Grieken , bet AiTyricum van Athenaeus , Hefpe 



us 





Locus. In hifce infulis 



ufus 



f r e 9 



occurrit , 



Ouden : Docb bet verfcbilt 

 Citrum der Ouden. Waar over zie bet derde boek over 



de Lingoum. 

 Plaats. In 



terve frutex in areis prope aedes crefcat. InBanda 



>/> 



majori cop 

 liftis " 



uici vavi \j<ii 1*1111 in in ▼ 10^ ^ui"»» «* *~ 



ubi loco fepium plantatae fuerant hx 



arbufculae. Major autem ejus 

 hortis , unde quoque in Ami 

 ibi non tantos profert fruftu 

 Java frequentiores funt , ac 

 quoque in Brafilia , fed ubiq 



arbor* 

 Ufus. Crafliores 



In 



ze Jbiianden vmt menze met veel* om 



weinig tn gebruik zyn, en bier en daarflegts eenflruik 

 . ... .'^ e buizen: Dan in Band a beb ikze in 

 menigte gevonden , ten deele in bet wilt y en een> 



plaats van een begge 

 geplant badden. Het groote geflagte zettenze in de boven 3 

 van voaarze ook naar Amboina zyn overgebragt > docb 

 willen aldaar zoo groote vrucbttn niet dragen als in Ban- 

 da : op Java vint menze overvloediger 3 en dat meefi in y t 



non vero <wilt 9 gelyk mede in Brafilie, docb over al eenflruik 



geen boom zynde. 

 .Gebruik. De dikke fcbelle 



domefticae in ufu funt , ut condiantur 



docb 

 , en 



quod fit , fi exterior viridis pars abradatur , aliquot 



dein per dies in aqua macerentur , ac denuo faccharo fcbrapt , eenige daagen in water weekt 



meefi van de tamme , zyn in gebruik om te confyten , 

 Ikgefcbiet , als men de buitenfie groenigbeidi daar af- 



v en daar na me\ 



obducuntur 



^ faccharo chriftalli 



llbrviant tragematibus. Hoc ve- 

 Sinenfes & Europaeos , quum Indi 



hujus artis fint ignari , nullumque 

 habent ufum * nifi quod fuccus 

 adhibeatur: Ouibusdam vero J 



mon Java , id eft Limo Javanus , quum ibi habeatur Lemoen 



£fcus 



Altera filveftris 



zommige ook met zuiker candifeert om on- 

 banket-voerk opgezet te voorden : En ditgefcbiet meefi 

 " de Sineezen en Europianen , want de Indianen moe- 

 daar mede niet om te gaan , geen ander gebruik daar 

 \ bebbende als bet zuure zap tot indooping : zommige 

 menze ook in ^Maleyts Lemon Java , dat is Javaanfcbe 



aldaar voor een Inlants gewas gebou 



varietas, qux paulo altius prsecedenti excrefcit* 

 ejus folia huic funt fimillima, licet paulo fint maj 

 acutiora , & ad oras tenuius ferrata , & ubique lo 



fed 



Men beeft nog een tweede zoorte van de voildc 



obfita 



loque funt mihores 



docb de bladeren 

 grooter, fpitzer 



voeinig boger opfi 



I 



aan 



efi gelyk , boewel 



fruttus 



o rotundi , forma & magnitudine Limonum Hif- 



panicorum , fuperius autem papilla quoque ornati , ex- 

 terne glabri*; horum cortex eft tenuiflimus » caro 



«.» n^t felle en lange door ens bezet , 

 aantafien kan. De bloemen zyn ool 

 ge 9 de vrucbten lanhwerpig-ront 1 



Spaanfcb 



fynder gezaagt 



menze qualyk 



van vooren ook met 



>la, fucco(ior,& 



H«c 



een tepel , en glat van buiten 9 van fcbelle zeer dun > et 

 daar en tegenhet binnenjle vlees zeer veel, ook zappiger 

 en zuiirder als in andere Lemoenen. Dan van deze zoor 



quam 



quod acida medulla ufurpetur ad intindfcum^ uti alio- bragt uit Banda, en in geen 



Ambon* zynde derwaarts 



t 



txxm Limonum; fuperioris vero fpeciei per culturam 

 dulcis propagatus eft fru&us adeo gratus 



medulla 



itldoopifigen 



Lemoenen; docb van 't bovenfiaande gefiacbt 



quam cortex exterior fit edulis, beeft men een zoorte bekomen, die door aahqueeking 



:antem 



maturus fi lit 



geworden 



men zoo nvel bet binnenfl 



Omnes ha? arbores - (uti alii quoque id monent au 



ftores) ab antiquorum Citro differunt , quod in Mau 

 ritania prope montem , Atlas dittum , crefcit , ac fpe 

 cies eft Oxycedri , quae folia , fruftus 



teftimonio Plinii libr* 

 ex cujusligno antiquioribus temporibus 



Cupreflb fimillimum gerit 9 

 2. cap 



defchely die ookfraay geel wort _ 

 geheel ryp is. 



Alle deze boomen (gelyk andere Autbeuren ook waar 

 febouwen) verfcbillen van de Citrus Antiquorum 9 de 

 welke in Mauritanien by 'den berg Atlas wajl 9 en eet 

 zoort is van de Oxycedrus 5 van bladeren, vrucbten 



Ciprejft 



getuigen van Pli 



pretiofae fabricabantur menfae^ Menfa Citrece 



fielyke Tafelen 



waar van men 



Menfas Citre 



tt(B di&ae, quae juxta varias figuras maculasque divi- Citrinas noemde, en naar de verfebeidentbeidt 



debantur in Tigrinas y Panterinas y & Ap 



Ap 



Plekken , verdeelde in Tigrinas , Panterinas 



\ 





T 



O 





TabuU Vtgefim<t Quintet 



4 



U 



T 



G G 



Van de Fyfentwintigfte Plaat. 



Qua: exhibet Citrum petiolis linearibus , uti vocatur in H. C/fy Dewelke vcrtoont dc Citroen- boom met eenvoudige regte 



fort, fag* 379. ubi rcliquos vide auftores , ac praefcrtim in 

 Shan. Catal. pi. Jamaic. fag. 108. qui innumerum audo- 



Mi* 



habet numcrum. 





fteeltjes aan de blaadcn y zo als ze genaamt wert in dc 

 Hortus Cliffbri \ pag. 379* alwaar dc vcrderc Schryvers aan- 

 gehaalt werden : Doch voornamentlyk in de Cataloge ran 

 Shane over de Jamatffe gewajfen pag. 108. die een ontd- 



baar getal van Schryvers aan de hant geeft. 





CAPUT 



XXXVI. 



• 









