







• 



/ 



UBoek. XXXVII. Hooftji. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. io< 



nales adferunt Macaflaram, dum ibi magna Cafibm- 

 bx pars conficitur atque confumitur. vetuftorum 

 truncorum radices a MacafTarenfibus multum expe- 

 tuntur ad manubria magnorum cultrorum , & anfas te- 

 lorum Kriflen di&orum, ex iis fabricanda , dum li- 

 gnum hoc fit folidum atque ftriatum : Quidam Amboi- 

 nenfium exprefium horum fruttuum fumunt fuccum , 

 & fupra ignem in tefta excoquunt 5 donee dimidia 

 ejus pars fuerit confumpta 3 ac reliqua nigrefcat, qua 



Cajumba 



hop naar Macaffar > dewyl men aldaar 



: De wortelen van de ou- 



de jiammen wcrden 'by de Macajjar en : 

 Jlelen van bou-mejjen , en begten tot krifj 



ifl 



uitgedrukte zap 

 pot-Jcberf 



vaur ytot dat de belft geconfumeertis , en'toverigefi 

 wert 9 waar mede zy dan de Amboinze pokken 



Amboinenfium variolas illiniunt ^ fiad fuppurationem flryken,alsze ter degen uitgejlaagenzyn , om tejpoedi 



be- 



pervenerintp ad illas citius exficcandas, hanc autem 

 curam pauci tolerare poffunt , quum nimis vellicet. 

 Hujus fpeciei alia varietas eft Lemon Carbu di£la, 

 cuius fru&us inter acidos Limones maximus eft , ejus- 



op te drogen, raaar deze kure kan een ider niet verdragen, 

 om dat bet te zeer byt. 



Van de vorige aart is nog een ander Lemoen • die on- 



que arbor altior eft reliquis,multos gerens ramos & bou, en wiens boom grooter <werd 9 dande andere , met 



amplam comam : Folia cum pnecedentis conveniunt fo- 

 liis % fed plerumque majora funt , quinque pollices 



takken 



aans 



if 



longa, & ultra, in fuperiore parte magis ferrata ; in- duimeniang, enookmeer, naarvooren toemeergeza<2gt y 



ferior eorum feu cordata pars minor eft altera dimi- 

 dia parte, fed admodum lata eft, unde haec folia du- 

 plicia itidem apparent , minores gerit fpinas quam an- 

 tecedens, flores funt iidem. 



Fru&us maenitudinem 



capitis infantis habent, quidam etiam majores funt in- 

 ftar capitis viri, non vere rotundi feu fphaerici, fed 

 pyriformes, irregulares quodammodo, ac majoribus 

 tuberculis obfiti inftar Limonis Papeda,c aeterum exter - 

 ne glaber eft hie fruftus ? nee foveolas gerit , atque ma- 



t» n n • . r\» rv» r\ r» i 



acbterjle bert is wat minder dan de belft , 



eet : Wesbalven deze bladeren ook dubbelt febynen 



eft minder\doorns , als de voorgaande > en y t bloeizel i 



reft y de vrucbt is van grootte als een hints booft 



zomnvge 



olwaffi 

 tfebeef 



met regt-ront 



Papeda, ander s 



turusundiqueflavefcit: Ejus cortex non craflus eft, fed niet lieflykj maar 

 folidus, & gravis odoris, fedingrati, aquam fortemas- binnenfte vlees is < 

 mulantis , caro interna eft alba,acidiflima, & corrofi- 

 va, unde ob acrimoniam non valet ad cibos, gra- 

 vique fuo odore capiti adverfatur ac nocet. 



lot , en zonder kuiltjes , en ryp zynde over al bleek-geel. 

 ^ fcbel is niet dik> maarvaft, en Iter kvan reuk. docb 



ft 



feberp , en zulks 





Nomen. Latine Limo Taurinus 



Malai 



Malaicenfe 



rebus cognomen tribuunt Tauri vel Elephantis , ficut 

 Graeci folent per praspofitionero voculae Bu , unde non 

 inepte quis hunc fruftum Bullmonem dixerit: Macaf- 



We 



Cabi 



nb 



Terna-. 



wegens zyne feberpigbeit onbequaan om in de kofi te ee- 

 bruiken , en met baaren onlieflyken reuk vallende ook let 

 booft befwaarlyk. 



Naam. In 't Latyn Limo Taurinus , Na 't Maleyt- 

 febe Limo Carbou, want de Maleyers plegen alle de 

 grootfte dingen in boar gejlacht den toenaam van een Qffe y 

 ofte Olipbant te geven , gelyk de Grieken gewoon zyn , 

 door de voorzetting Bu, ivaarom ze niet qualyk Bulimo 

 genaamt zoude kunnen wcrden. Op Macaffar Lemon 



oft 



ejus odorem. 



Locus. Raro in Amboina occurrit , fed frequentior 

 eft in Macaffara , ac plurimum ibi in plateis planta- 



• ' i i i •* f ' 



t 



Uft 



C4 



* Ni 



m\ 



Op't Amboins Uffe 



a Bal , Djohoe Carhoo : Op [i Ternuats Lemo Cabi 3 



t is Bokke Lemoenen van baare fterke reuk. 

 Plaats. Men vint hem weinig op Amboina , docb meer- 

 r op Macaffar, en zy iverden meeft geplant ontrent de 

 \izen op de ftraaten, om derfebaduwe balven. 



Het zap van deze Lemoenen is meeft in ge- 



ad arm a depuranda,quum rubiginem arrodit tarn ferri bruik> om de wapenen daar medefel 



1 ~" ■---'- *—**--" f n - . dat by 't roeft afbyt , zo van yfer , ai 



quam sens 



fru&um 



Malai 



depuraverunt 



Macafllirenfes fuos gladios & tela (Kriffcn) Lemoenen noemen. 



deze vrucbt Lemon Padangh , dat isfwaart 



i 



' 



f waar den 



fit horum Limonum fucco vel Limoni 



blimatuS Mercurius fuerit additus , qui ipfis Jffaran- 

 gau dicitur, unde arma ab srugine praefervantur,fed 

 fimul ilia venenata reddit. Limones vero optime in- 



*P* °f 



kriffen fcl 



de Maleyers en Macaffc 



gefebiet 



ap van 



if Lemoen Nipis , daar watfublimaat 

 , het <welk zy lieden Warang 

 wapenen voor 't roejlen bewaart , maar daar by 



ferviunt ad machinas dx Cupro confeftas depurandas ook venynig maakt. En inzonderbeid zyn de Lemoenen 



_ Agendas, five, i Horum fuccus folus., five 

 bonibus fuerit mixtus,qu^ dein pura abl t uuii 



dienftigy, om het koper-werk daar mede te febueren 

 allten y qft 



daar 



ficcantun Adhiberi quoque naar met zuiver water weder dffp 



poteft ad pigmeritum Caflbmba, licet alios praefera 

 Limones , quum hi meliorem tinftis veftimentis con- 

 cilient odorem , quam taurina h#c mala. Utrique 

 autem hi memorati fruftus molli & mucofo obducun- 

 tur eummi . hiaue & alii acidi Limones a 



droogt. Men kanze ook gebruiken by 



Lemoenen I 

 aan degeverfd< 



0)1% 



deze Offen-koppen. Zynde beide de voorgaande vrucbten 



MacaiTa- bebangen met een voeeke en kleverige Gom , en deze , en 



renfibus ufurpaiitur ad fuas veftes lavandas, quern in andere zuure Lemoenen werden by de Macaffarengebruikt 



finem majorem fucci quam aquas fumunt partem, hoc 

 autem Regum veftimentis potiffimum fit , quum 



Mofchi 



zap 



iffcben^ 

 nemende , docb f t welk meefl 



liumque attrahant atque retineant. 



en doen, om dat de klederen aldus gewajfebe 



P 



aannemen 



A T 



'-■ 



O 



' 



TabuU Vigefim* Sept 



• 



T 



G G 



G 



. Van de z,even-en-twintigfle Plaat, 



Qua exhibet ramum Limonis agreftis, qui Lemon P apt da 

 & Lemon Carbou a Rum phi o in textu vocatur. ***™ 



Dcwelkc vcrtoont een tak van de Veb Lemoen , die Lemon 

 Papeda , en Lemon Carbou van R*mpbiv$ in de text genaamt 



werd. 





/ 





o 



R 



T 



O. 



lemon Papeda & Lemon Carbou , feu Limo Bubalinus a I 

 Ambom* defcript, fag* 1 89. quoque commemoratur 



Tom. II, 



CAPUT 



A 



M 



E. 



De Lemoen Tapeda, en Lemon Carbou of Buffeh Lemoen 



wert mede by Valent. in fcbefcbryvmgvzn Amboina pag.ify. 



yermeldt. 



O 



XXXVIIL 



I 





