

10 8HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap. XXXIX. 



quantitas, bina enim acria fefe mitigant , uti in calcis der, gelyk men merhlyk aan de Kalk en Siri in f t eeten 

 & Siri mafticatione id experimur. 



Kriflen 



ondervint. 



Tot bet blauwen van "t geweer , als kriffen en fwaar- 



difta &dadios 5 nullimelioresfuntLimoneshifce,funt- 'den, op zyn MacaJJaars, zyn ook geen bequamer Lemoe- 



nuemelioresLimonePapeda&LcmoneCarbou^quibus nen, dan deze, en nog beter dan de Lemoen Papeda, 



non utuntur nifi illorum defeftu , in iftorum enim en Lemoen Carbon 9 dieze anders niet gebruiken y dan by 



)fum aliquid obfervatur, quod Mercurius gebrek van deze, want men voeld in dit zap een kleine 



uL, A iii».— vel Varinga admiftus melius retinet, ipfi- kleverigheit , die bet ingevrevene fublimaat , ofWaran* 



oue'adh^ret. Si arma hsec aliis quibusdam rebus Tint gen, beter vaft bout: Als nu bet geweer met eenig an- 



depurata & polita, turn obliniuntur, uti cap. 37. in- der goet fchoongemaakt en blank is, zo befmeert men 't 



dicatum f uit , praeparato hocce fucco , unde ilatim ( als Cap. 37. isgezegt) met dittoegemaaktezap , waar 



ex cceruleo nbrcfcunt , quasque ficcata panno oleo van bet terjtont jwart-blaauw wert , en 9 t welkmendan 



intin&o lenite/de tergentur > atque deponuntur. gedroogt zynde > met een maagere Oly-lap zoetjes aanjlrykt, 



fucco 



fublimatus 



Depurata arm 



monum 



no tali oleofo fepius detergenda funt : Et licet in 



gedroogt zynde, met een maagere Oly-lap zoetjes aanjlrykt, 

 en zo weglegt. 



Het fcboongemaakte geweer befirykenze ook met beten- 

 kele zap van zuure Lemoenen , om dat bet daar van blauw 

 aanloopt , maar men moet bet met een Olylapje zomtydts 



Europa docetur , Citros ibi omni refiftere veneno^ wat aanfmeren : En boewel men in Europa leert , datde 



• - T -- 1 - plurima nempe, non Citroenen aldaar tegens alle ver gift jlry den; zoleerenons 



de Indianen bet tegendeel, namentlyk datveele (docbniet 



iu tumtuw v^ - - alle') venynen door bet zap van deze Lemoenen werden 



quam maxime vetant hujus fucci ufum illis, .qui ali- opgefcherpt , gelyk zulks ook blykt aan'tvoorfcbrevenblau- 



contranum -_-.—-' «-> ;-*..- 



autem omnia, venena Limonum iucco exatan , uti 



id conftat ex armis iftis cceruleo colore obduclis , & 



aflumfe 



fucco in aftum deducatur. 



Sin o£to decemve horum Limonum diflecentur , 

 horumque fuccus in pura exprimatur fartagine, & 

 per nottem vel ofto noras cum dimidia aquas parte 



wen , van t voorfcbreven geweer , en zy verbieden op bet 

 boogjle bet nuttigen van dit zap, aan die gene, die eenig 

 venyn ingenomen bebben , en inzonderbeit, vermits 'i zelve, 

 als gezegt , door dit zap wert gaande gemaakt . 



Als men acbt of tbien van deze Lemoenen regt door- 

 fnydj dezelve in een zuiver koper-bekkenuitduwt >debelft 

 water daar by doet, en dan een nagt of acbt uuren laat 



digeratur, optimum acquirimus Collyrium , quo te- flaan, zo bekomt men een goet oogwaater 3 waar mede 

 nebricofl lavandi funt oculi , fi externe obdufti fint men kan wqffen de donkere oogen, van buiten bezet zynde 

 mucofa nubecula , quae vifuminpedit vel infeftat: met eenige Jlymerigbeit 3 of nevelacbtigbeit 3 dewelke bet 





Si hi Limones maturi manibus decerpantur, funiculis 

 alligati fufpendantur , vel tali deponantur modo , ut 



gezigt belemmeren , als men deze Lemoenen (ryp zynde~) 

 met de banden afplukt , met touwtjes bewind en opbatigt, 



fe invicem non tangant, diutiflime in itineribus mari- of zodanige <wcg legt, datze malkanderen niet aanraken, 



jiis fervari poflunt integn. 

 Mcnfe Decembri anni 1677 



mihi ollendebatur 



legz. 

 Zee- 



zo kan menze op Zee-reizen zeer langt goet bouden. 

 In December 1677. wierde my getoond een jleel , of 



Limonis Nipis junior ramus , cujus binas inferiores jonze tak van een Lemoen Nipis-boom, wiens twee acb- 

 fpinx in apice capitula gerebant florum, quos has ar- terfte doornen aan de fpitze ieder een knop badden van 

 bores gerunt, horum unus jam erat apertus, quum zodanig een bloem als dezelve boom draagt y en waar van 



vero amputatus hie ramus per no&em aquas fuiffet 

 inpofitus, utraque decidebant capitula^ acii fuiffent 

 modo adnexa. 



Cum foliis manus fricantur 3 fi pinguedo aliqua vel 



ook de eene al open gegaan was , maar als de afgefneden 

 tak een nacbt in 3 t water gejlaan badde 3 zo vielen alle 

 beide de knoppen af y even als ofze daflr maar aangebegt 

 war en geweeft. 

 Met de bladeren vryft men ook de banden > als men ee- 



t%*j m * %/*j j - — — 



wv - „ orum odor ingratus nige vettigbeit , rfviffcbengebandeltheeft, omderzelver 



tollatur^ hxc enim folia contrita prs aliis Citrinum reuk weg te nemen, want deze bladeren boven anderen in 



fpargunt odorem, qui in aliis Limonum foliis fulphu- *t vryven een Citroen-reuk van ziggeven y die in andere 







reus magis eft. 



I lorum Limonum fuccus adnibetur quoque ad tin- 



Lemoen-bladeren watJwaFueliger is. 

 Het zap van deze Lemoenen werd ook gebruikt tot ver' 



gendum & prseparandum pigmentum Caflbmba , ae- wen , of 't bereiden van de CaJJbmba , zo <wel als de Lemoen 

 que ac Limonis Papeda, cui ufui quoque utiles funt Papeda y en waar toe ook dienflig zynnog een andere zoor- 



aliac fpecics in Celebe & Ceramic ora Orientali ere- te , die op Celebes , en Cerams uojterdeel groeyen , en op 



fcentes , quae in Macailara Tsjamburaga vocantur, Macajjar Tfiamburaga genaamt worden , zynde voat gro- 



quasque majores funt Limone Nipis , externe granu- ter dan een Lemoen JVipis , van buiten korlig, en don- 



lofae &; obfeure virentes, fuperius plana? , ubi circu- ker-groen 9 van vooren wat plat, en daar ziet men een 



lus apparet , in cujus medio apex eft elevatus. Caro beuveltje aan met een cirkel omvangen : Het vlees is van 



interna eft inftar vulgaris Limonis Nipis , faporis aci- binnen 9 als dat van de gemelde Lemoen Nipis , zuur van 



di , fed odor non convenit cum his, nee ita gratus 

 eft. Incolae montani Cerama? ora? Orientalis in pagos 



fmaak 3 docb aan den reuk werd men die overeenkomjl niet 

 gewaar > en dierbalven iffe ook zo aangenaam niet. De 



littorcos illos venales deferunt , ubi ufurpantur cum Berg-bewoonders op Cerams Oofiboek , brengenze in de 

 pifcibus cofti, pro acido condimento^diutius vero hi firand-Negoryen te koop , daar menze dan gebruikt, m 

 fervari pofiunt, & melius trans mare vehi,quum non met viffeben kookt, om een zuure zop y ofjauws van te 



ita facile putrefcant hi , ac Limo Nipis. 



bebben; men kanze ook langer bewaren, en beter over 

 Zee voeren 



Nipis. 



(want ze rotten zo ligt niet) als de Lemoen 







T 



O 



U 



T 



G G 



G 



Tabula Vigefim*. Non* , 



Quae exhibet ramum Umonelli* qui Limo Nipis vulgo voca- 



tur. 

 A. Peculiarcm & rarum hujus generis fruftum exhibet, qui 



in acunflimum tcrminatur apicem* 



Van de negen *cn- iwintigjle Plaat , 



r elke vcrtoont ccn Tak van Uemisjes , die Lemo Nip t 

 naamt wert, 



> Vertoont een byzondcre rare flag van Lemo Nipii 

 een fcherpe tepcl. 



1 



• 





OBSER- 





AAN- 







