

tt Soek XL. H6oft/l. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



109 



I 



* 





O 



T 



O. 



M 



UG 



Uti Umonum plurimx funt varietates, fie & Umonelli, qui 



proprie priorum minor habenda eft fpecies ; varietates plures -„_„ , vv ^ v<ill w JUfcm 



occurrunt, quod non tantum ex infra allegatis conftat audio- een kleinder ' zoort"van Tcmocnenls 



™n ; r X *? l "" i v afchcidc en veele vcranderingen 



zyn zozynder 00k van de Liemisjes , het geen cigcnriylf 



ribus , fed ex fubfequcnti inprimis capitc quadragefimo ad 

 oculum patet* 



» * 



Variae Umonelli fpecies feu varietates enumerantur in S/*** 

 W * " illis 



quae conferantur cum mis , quae 



ubi Indicae 



commemorantur in 7&?/r nouro ^eyf. />*g 143. 

 inprimis occurrunt fpecies. Vide porro Ray Dend, 

 Vlukn. Almag.p. 239, Terror, Helper* pag. 109. J 

 Hejper. Belgic. p. 9. Vaknt, Ambom defcript. p.ic, 



httwelfc Wet ataM* & WS« '^g C haISfsch™i 



blykt. maar 00k mt het volgende 40 Capittel voor het oog 

 ontdekt wert. ' ' _ 6 



Verfcheide zoorten ofte veranderingen van Uemsjet wer» 

 den opgetelt in de Catalog? van &W. t ag. 211. welkc ver- 



" ( k , "* ,-'' TVT^f^f *43» wcraen ver- 



meldt, alwaar voornamently* de Indifche zoorten aangehaalt 

 zyn , zie verders Ray in zyn Bendrolog. pag. 80. Vlukn Ah 



mag. p. 139. Ferrar. He/per. p. 109. J, Commel. Nederl. 



per. p. 9. Valent. bejehryving van Ambon, p. 1 go &c. 



1 



CAPUT QUADRAGESIMUM. 



Limonellus Aararins. Lemon Maas. 



XL. HOOFTSTUK 



D 



H 



JEc 



tamen arbor tarn alte excrefcit quam Limonis 



Nip 



fun 



D 



Goude Liemis-Boom 



kleinfle gejlag 





j * 





tem anguftiora* binos cum dimidio vel tres pollices 

 longa , quorum pars cordata tertiam fere conftituit 

 partem : Non ita laete virent ac Limonis Nipis 



fmalder 



de boomwerd ecbterzo boog, als een Limo Nipis; 

 De blaadies zyn kleinder dan aan dezelv*. *™£w 



meer als een derde part bejlaat 



maarfi 



obfeure nigricant & maculata funt , nee ita gratum of vuil-groen , en met pU,„. y „ kW , w _ .„ „„.. ,,„„„„,, 



fpirant odorem, ac precedentis; Ejus raches funt ra- met, als de gemelde Limo Nipis; De dooms zZZT, 



nores,ac folns plunmum orbatas, fpinaeque funtom- /, ° hnrf(la •'-° -"' ' -'- ■ .. UTHiz y nnieae 



nium breviffimae , nee ita frequentes, frudtusque om- 

 nium minimi funt , magnitudinem circiter habentes 



majoris globi fclopeti, fphaerici , parvisque verrucis 

 quafiobfiti, ac plerumque in obfeuros fulcos divifi, 

 jfuperiusumbilicati, diu virent, fed tandem citrinum 

 itidem acquirunt colorem, tenuique obducuntur cor- 

 tice , acfi pellicula foret , paucumque praebent odo- 

 licet radantur, nee hie citrinus eft , fed quail 



fort ft* 



nelde Lemoen Nitos: Deze ryskens Jiaan 00k mover , 



meejt ydel , en bloot van bladeren : En , als gezegt 



vrucbtenzyn de kleinfie van alle, omtrent zoerootal) 



1 groote Mufquets kogel , rond, en met kleimvmtirc 



gemee 



rem, 

 aromaticus , 



tje of 

 laatjlt 



fuccofa 



inftar Lapndi. Caro 



dunne febel bekleet , als of 



tibus. 



oificulis feminalibus grana Tritici 



tig 



IP 



l/cbrapt 



* \ 



ippig vlees , uit den gelen doorfebynend 



Nomen. Latine Limonellus Aurarius , juxta Malaicen- 

 fe Limon Maas, non ob fimilitudincm auri, fed ejus 

 ufum , uti infra indicabitur , fie quoque in aliis Un- 

 guis vocatur, Ternatenil Lemo Tinagara. MacalTa- 

 renli Lemo Buleyn. Amboinenfi UM-Helawan. 



HI 



Locus. In Celebe, Ternata 

 fed nullibi copiofe crefcit. 



Ufus. Limones hi in cibo non adhibentur,fedplu- 

 rimum ab aurifabris , qui illorum fucco omnia ex au- 

 ro praeparata lavant & depurant , ii dein coloribus 

 obducere ilia velint , eum in ufum hi prae aliis va- 

 lent & conducunt , unde & fuum fortiti funt nomen ; 

 Aliis quoque mifcentur medicamentis & fuccis , qui- 

 1- _• j i_. depurandos , cui rei meliores 



- wt-korrcltjes, akgerfte* 



Naam. In 't Latyn Limonellus Aurarius, na 'tMa* 

 leytjebe Limon Maas , niet na eenige gelykeniffe van 't 

 gout , maar van bun gebruik , gelyk bier na zal gezegt 

 werden, en zo mede in andere talen , als in 't Ternaats 

 Lemo Tinagara ; Op Macaffaars Lemo Buleyn ; Op 



Amboms Ufli Helawan. • r 



Plaats. Men vindze op Celebes , Ternaten , en Am 

 na , docb niewwers in overvloet. 



Gebruik- Deze Lemoenen werden niet in de kofl 

 bruikt, maar meefi by de goudjmeden , dewelke met 

 zap allerlei gemaakt goudwerk waffeben en reinigen <u 





ivaar 



moenenboven andere bequaam zyn, midsgaders bun naam 

 van hebben. Zv voerden 00k trpmt>not. 



Medicamenten en zappen 



onder alderbandt 





funt reliquis , quum non ita fint acres ; & ubi copiofi te zuiveren , waar toeze mede beter dienen dan andere 

 funt, ibi etiam ufurpantur ad caput & corpus lavan- omdatze mir r -'-~" - ' - * 



j -j 



cilient odorem. 



fed 



Inter omnes Limonum fpecies hujus rami plurimas 



ferunt fpinas , quae funt breves , crafTas , & flrmae : 

 lujus folia funt caduca admodum , & una folii pars 



ab altera facile feparatur & decidit , ita ut inferior „ „ „ 7 „ 



remanens pars alius arboris folium haberetur; Contri- voor een ander booms bladt zoude aanzien : De 'genvreve'- 



feberp zyn : en daar menze in overvloet beeft 

 wwrwrwae ouk gebruikt , om bet booft en lyf daar mede t 

 wajfeben , niet zo zeer , om datze afvageh , als om datz 

 een goede geur daar aan komen te geven. 



Onder alle zoorten van Lemoenen bebben deze takken d 

 meefie doornen , zyn fort , dik , en ftyf. De twee dee 

 len van^ de bladeren vallen licbt af y en van malkanderen 



~ acbterfte bclft aan denfteelftaan , zo dot men 



ta autem folia nee odorem , nee faporem fere Limo* 



num prae fe ferunt. 



bladeren rieken enfmaken 00k minfl 





( 



T 



O 



Tabul* Trige/im*, 



U YTLEGGINGE 



Van de dertifftc Plaat 9 



Qux raraum exhibet Umonelli Aurarii, qui Lemon Maas di- Dewelke vertoont een Tak van de Goud Limes , of Lemon 

 citur, & nomine Lemon Amos, ia Valent. Ambo'mx de* 



fcript. &190 occurrit. 



Maas 



Ambon fag. 19a onder de naam van Lemon 

 komt. 





Ad 



O3 



Tot 











9 



