





no 



HERBARII AMBOINENSIS Liber. II. cap. XL 



Ad caput Quadragefimum pertinent fubfequentes Tot dit veertigfte Hooftftukjbehoonn mcde de volg 



h«efp 





X 



/ 



<> 



Rumphu A 



capite decimo iexto hue relates. 





i 







\ 



Lbnonellus Madurenfu : Lemon Madura. 



N 



cium occurrit lpecies , parvis , fed elegantibus cre- 

 fcens in arbufculis , vix binos pedes aids , quarum 



ramuli tamen fant firmi, anguloii ? parumque ftriati ; 



Folia in illis funt folitaria ac (implicia , pollicis arti- 



o 



kleine Ztoortcn van Limoenen of 

 dcwelke uit het 1 6 Hooftjluk van het Audtua- ' 

 rium van Rumphius hier overgenoomen z,yn m 



Madurafe Liemis-Boom. 



' 't Eiland Madura beeft men eenjlag zoete Appel 

 yf zoete Lemoenen , aan kleine en welgefcbikte boomp- 



jes 



ftreept 



tak 



ftyve takj 

 zyn mede 



bidder en ft 



culum circiter longa,digitum lata, nee cordata, te- trent eenlidt van een didm lank, een duim breed zonder 

 nuibus diftinda coftis parallels, ad oras aequalia , fed hen , met fyne evenwydige ribbetjes , en aan de kanten ef- 



imt, ook zietmen 



finuofa, nulla; vero in ramulis fpina; obfervantur, il- f 



iapor eft amarus , fique aeri obvertantur , fo- 

 raminula quoquc in illis apparent , uti in reliquis Li- 

 monum fpeciebus : Ejus fru&us funt fphasnei, fuperius 

 ■garum compreffi , foveola notati , magnitudine globi 

 fclopeti , femper vero funt virides , & unus alterve 

 tantum excreicit ex petiolo brevi. Sub tenui pelli- 

 cula mollis & fuccofa reconditur caro in cellulas di- 

 vifa,uti in reliquis Limonibus. Sapor ejus eft acidu- 

 lus,fed fimul aromaticus , coloris aurantii, oflkulum 

 feminale folitarium, raro geminum in hac reperitur, 

 magnitudine & forma gram" , ab utraque parte acu- 

 minatum. 



Nomen, Latine Limonellus Madurenfis, & Limonellus 

 Pumilus. Malaice Lemon Madura : nomen enim for- 

 titum eft ab infula Madura, in finu magna; Java; fita, 

 unde ortum fuum habet & deduclus eft , inque Bata- 

 vise hortis diligenter colitur. 



baarfmaak 



dezelffte gaatj 



een doornen aan de ryskens y 

 tegens den dacb gebouden, 



* * De 



vrucbten zyn rand , boven wat gedrukt met een kuiltje , 

 tn de grootte van een Mufquets-kogel , blyven altyd groei 

 en ft aan enkeld of twee by malkander aan een kort trosi 

 Onder een dunne febel leid een week zappig vleefcb "»> 

 verdeelt , als andere zoete Lemoenen. ~ ' 



JP 



De fmaak. 



of 



toegefpift 



gerft 



aan 



T 



Naam. In 't Latyn Limonellus Madurenfis, en Li- 

 monellus Pumilus; Op Maleyts Lemon Madura. Het 



draagt 



*Y 



n naam van 't Eiland Madura , in den feboot 

 Java gelegen, van daarze oorfpronkelyk zyn 



Uft 



Fruftus ejus crudi non eduntur , fed 



8 



werden 



ft 



dulcemque adquirunt faporem , atque cum aliis tra- 

 gematibus mentis inponuntur & offeruntur. 

 Huie fimul fubjungam alteram Limonelli filveftris 



1694 innotuit, di- 



roop 



cralfitiem 



Angulofi 



crafla eft,rara,& finuofa, ejus autem rami funt in- 

 curvi & nodofi. Folia in ramorum fummo locantur 

 artte fibi juncta , alternata , inferiora vero & majora 

 ad ortum fuum binas gerunt fpinas in acuto angulo 

 pofitas , folia autem haec magnitudinem habent folio- 

 rum Limonis -Nipis , fed inferius non funt cordata uti 

 reliqua,funt autem binos tresvepolliceslonga, binos 

 digitos lata , fuperius fubrotunda & quodammodo bi- 

 fida, orae funt aequales, nee ferratac,fed parumfmuo- 

 fae , fuperius folia funt glabra , vetufta vero in infe- 

 riore parte funt rugofa , vena; autem vix apparent, 

 contrita Aurantium fpirant , fed odor illorum eft de- 

 bilis. Flores mihi hactenus ignoti funt. 



Fruftus ab omnibus aliis difFerunt Limonibus , 



& magnitudine 



dan werdenze aangenaam zoet , en onder ander Banket* 

 werk opgefebaft. 



Hier by zdl ik nocb voegen een wilde zoorte van kleine 

 Lemoenen , die eerft in 't jaar 1694. tot myn kenniffe is 

 gekomen , en van my genaamt werd Limonellus Angu- 

 lofus , wiens boom niet boven een been dik werd , docb 

 in 't gemeen blyft by een arm dik , laag 



knoeftig 



bladeren ft 



utterfte digt acbter malkander , en de acbterft 

 boar en ooffpronk twee doornen in een feberpe winkelbaak, 

 of tnangel ftaande , bebbende wel de grootte en lengte van 

 Lemon-Nipis-bladeren, dog acbter geen bertje gelyk an- 

 dere Lemoenen, 2. en 3. duimen lank, 2. vinzets breed 



aan 



$ 



& 



cum 



Maas 



cum Vidara haud conveniunt, fed omnes funt an- 



gulofi 



maximi funt quadrangulares , minores au- 



quinq 



ple- 



rumque virides , fed maturi flavefcunt quodammodo. 

 Sub tenui cortice quatuor vel quinque plana'ofljcula 

 feminalia reconduntur in cellulis repletis vifcofo fuc- 

 co inftar vifci , qui cibo inutilis eft , fed odorem ha- 

 bet Limonis Nipis. 



Nomen. Latine Limonellus Angulofus. Malaice Le- 

 mon Utan Bafagi. 



Locus. Inventa fuit demum haec arbor, uti fupra 



de onderfte zyde wat ruig , met pas kennelyke aderti 

 gewreven rtekenze na Oranje , docb Jlappelyk. Hetbl 

 zel is nocb onbekend. 



Be vrucbten verfcbillen van alle andere Lemoem 

 wantze met Lemon-Maas de kleinfte , in de grootte t 

 f/idara-Laut overeenkomen , waar van die grootfte r 

 vierkant zyn , de kleinfte zyn met vyf ruggens afgedt 



en de zyde wat ingevallen , meerendeels groen , docb in 



rypb 



Onder een dunne 



uaam te eeten 



Mangi Mangi 



Hav 



penitus fere ignota eft. 



P. S. Ejus folia ac fpinaeplurimum conveniunt cum 

 illis Bilaci,'m medio enim acuti anguli locatur folium, 



febel vind men vier en vyf platte langwerp.^ „„, . 

 leggende in celletjes met een kleverige zap , als voeel 

 omgeven, on L *-.•!-.»— . .° . . _o 



Nipis. 



Naam. In 't Latyn Limonellus Angulofus : Op Mt 

 leyts Lemon Utan Bafagi. 



Plaats. Hy is eerft gevonden , als gezezt . Ao. 1 604 

 acbter de Negory Hative , omtrent bet ft 



tji 



want in 



Mangi Mangi bofeb 3 en is by de Inlanders 

 nbekend. 



bladeren , tn doornen gelyken meeft 



paulo fupra illud folitarium pofitum eft folium fine bladt. Kort daar boven 



Ipinis, 



lia folitaria funt ac fpinis deftituta. Folia hseclunt 

 fcabra , ab utraque parte glabra , fapore & odore Li- 

 monacea , fed in ore funt acerrima : Arbufculae ha; 

 fub Mangi Mangi in aqua marina crefcunt , fi mare 

 lit elcvatum : Flores funt folitarii & cum Limonis Ni- 



fiaan meeft 



cberpe winkelhaak ft 

 \at een enkeld bladt , 

 ijfelt 5 3 docb de vol 



"ft 



pe talis conftrutti 



funt , ex quinque 



De bladeren zyn ftyf , en terwederzydegladt. Van 

 en fmaak Lemoenacbtig , docb vry feberp in de n 

 De boompjes onder de Mangi Mangi , ft aan in Zee-wc 

 als y t water boog is. Het bloeizel ftaat enkeld, engt 

 na dat van Lemoen- Nipis, docb kleinder ,van 5. wii 

 tige blaadjes Vzamengeftelt, 











EXPLI 



UYT- 



\ 



\ 



j 



